Mét sè vÊn ®Ò vÒ ¸p dông luËt ph¸ s¶n n¨m 2004 ®èi víi c¸c tæ chøc tÝn dông
Viªn ThÕ Giang
LuËt Ph¸ s¶n n¨m 2004 ®­îc Quèc héi n­íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam kho¸ XI, Kú häp thø V th«ng qua ngµy 15/06/2004 thay thÕ cho LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993. §©y lµ mét trong nh÷ng ®¹o luËt cã vai trß to lín trong viÖc c¬ cÊu nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cña n­íc ta hiÖn nay. Th«ng qua LuËt Ph¸ s¶n, Nhµ n­íc kiÓm so¸t c¸c doanh nghiÖp khi c¸c doanh nghiÖp l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n nh»m h¹n chÕ ®Õn møc tèi ®a c¸c hËu qu¶ xÊu tõ viÖc ph¸ s¶n doanh nghiÖp, còng nh­ h¹n chÕ viÖc lîi dông vÊn ®Ò ph¸ s¶n ®Ó vi ph¹m ph¸p luËt. Nh­ thÕ, cã nghÜa lµ LuËt Ph¸ s¶n t¹o ra hµnh lang ph¸p lý cho ho¹t ®éng gi¶i quyÕt viÖc ph¸ s¶n mét thùc thÓ kinh doanh trong nÒn kinh tÕ nh­ lµ ph­¬ng thøc h÷u hiÖu nhÊt cña nhµ n­íc ®Ó lµm trong s¹ch m«i tr­êng kinh doanh. Tuy nhiªn, khi x©y dùng thñ tôc ph¸ s¶n cho c¸c thùc thÓ kinh doanh, LuËt Ph¸ s¶n kh«ng thÓ quy ®Þnh chung cho tÊt c¶ c¸c thùc thÓ kinh doanh ®­îc, bëi trong nÒn kinh tÕ cã nh÷ng thùc thÓ kinh doanh cã vÞ trÝ, vai trß quan träng ®èi víi nÒn kinh tÕ, còng nh­ ®èi víi ®êi sèng x· héi, nªn viÖc ph¸ s¶n ®èi víi c¸c chñ thÓ nµy cã ¶nh h­íng rÊt lín ®èi víi ®êi sèng kinh tÕ – x· héi. Trong ph¹m vi bµi nµy, chóng t«i xin ®­îc trao ®æi mét sè vÊn ®Ò vÒ ¸p dông LuËt Ph¸ s¶n 2004 ®èi víi c¸c tæ chøc tÝn dông – mét thùc thÓ kinh doanh khi l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n cÇn ¸p dông nh÷ng thñ tôc kh¸c biÖt kh«ng gièng nh­ nh÷ng doanh nghiÖp th«ng th­êng.
1. Sù cÇn thiÕt ph¶i ¸p dông thñ tôc ph¸ s¶n ®èi víi c¸c tæ chøc tÝn dông
Theo quy ®Þnh cña LuËt c¸c Tæ chøc tÝn dông n¨m 1997 vµ LuËt söa ®æi bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt c¸c Tæ chøc tÝn dông ngµy 15/06/2004, tæ chøc tÝn dông (TCTD) lµ doanh nghiÖp ®­îc thµnh lËp theo LuËt c¸c Tæ chøc tÝn dông vµ c¸c quy ®Þnh kh¸c cña ph¸p luËt ®Ó ho¹t ®éng ng©n hµng (Kho¶n 1 §iÒu 20). C¸c TCTD theo quy ®Þnh cña LuËt hiÖn hµnh bao gåm: ng©n hµng, TCTD phi ng©n hµng, TCTD n­íc ngoµi vµ TCTD hîp t¸c, mµ trong ®ã nßng cèt lµ c¸c ng©n hµng, bëi ng©n hµng lµ TCTD ®­îc thùc hiÖn toµn bé ho¹t ®éng ng©n hµng vµ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c cã liªn quan, bao gåm c¸c ho¹t ®éng kinh doanh tiÒn tÖ vµ dÞch vô ng©n hµng víi néi dung th­êng xuyªn lµ nhËn tiÒn göi, sö dông sè tiÒn nµy ®Ó cÊp tÝn dông vµ cung øng c¸c dÞch vô thanh to¸n. Theo tÝnh chÊt vµ môc tiªu ho¹t ®éng, c¸c lo¹i h×nh ng©n hµng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh gåm: ng©n hµng th­¬ng m¹i, ng©n hµng ph¸t triÓn, ng©n hµng ®Çu t­, ng©n hµng chÝnh s¸ch, ng©n hµng hîp t¸c vµ c¸c lo¹i h×nh ng©n hµng kh¸c vµ c¸c TCTD còng lµ c¸c thùc thÓ kinh doanh trong nÒn kinh tÕ. Chóng còng ®­îc Nhµ n­íc quan t©m t¹o m«i tr­êng kinh doanh thuËn lîi, t­¬ng øng víi sù quan t©m ®ã, c¸c TCTD ph¶i thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c nghÜa vô ®èi víi Nhµ n­íc. ViÖc ¸p dông thñ tôc ph¸ s¶n ®èi víi c¸c TCTD lµ tÊt yÕu, bëi trong m«i tr­êng kinh doanh thuËn lîi mµ nhµ n­íc cho phÐp, c¸c chñ thÓ kinh doanh sö dông tèi ®a c¸c nguån lùc mµ m×nh cã ®Ó ®em l¹i lîi nhuËn tèi ®a cho m×nh. Vµ khi chóng gÆp khã kh¨n vÒ tµi chÝnh dÉn ®Õn mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n c¸c kho¶n nî ®Õn h¹n khi chñ nî yªu cÇu – tøc lµ ®øng tr­íc bê vùc ph¸ s¶n, th× chóng còng cÇn ®­îc ¸p dông thñ tôc ph¸ s¶n nh­ nh÷ng thùc thÓ kinh doanh kh¸c mµ kh«ng cã biÖt lÖ nµo. Tuy nhiªn, xuÊt ph¸t tõ  vÞ trÝ ®Æc biÖt trong nÒn kinh tÕ, ngµnh nghÒ kinh doanh cã nhiÒu rñi ro mang tÝnh chÊt d©y chuyÒn, g©y hiÖu øng ®Æc biÖt lín ®èi víi nÒn kinh tÕ, nªn khi c¸c TCTD l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n th× nhµ n­íc cÇn cã quy ®Þnh thñ tôc ph¸ s¶n riªng cho chóng. §©y lµ quan niÖm chung cña hÇu hÕt c¸c quèc gia khi ®Ò cËp ®Õn viÖc ph¸ s¶n mét TCTD nh­  LuËt ngµnh tÝn dông §øc, LuËt ng©n hµng th­¬ng m¹i Ba Lan1... Theo quy ®Þnh cña luËt ph¸p vÒ ng©n hµng cña c¸c quèc gia nµy hä thõa nhËn nh÷ng hËu qu¶ xÊu tõ viÖc ph¸ s¶n mét TCTD vµ luËt ph¸p cÇn thiÕt ph¶i ®Æt ra c¸c thiÕt chÕ nh»m kiÓm so¸t, qu¶n lý chÆt chÏ h¬n ®èi víi c¸c TCTD bÞ l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n.
Nh­ vËy, thõa nhËn tÝnh tÊt yÕu cña viÖc ph¸ s¶n mét TCTD dùa trªn nh÷ng c¬ së sau ®©y:
- QuyÒn tù do kinh doanh, tÝnh c¹nh tranh m¹nh mÏ cña c¸c chñ thÓ trong nÒn kinh tÕ;
- TÝnh b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thùc thÓ kinh doanh, nh÷ng kh¸c biÖt cÇn ph¶i cã trong khi tiÕn hµnh thñ tôc ph¸ s¶n ®èi víi c¸c TCTD;
- Nh÷ng hËu qu¶ tÊt yÕu cña viÖc ph¸ s¶n mét TCTD ®èi víi nÒn kinh tÕ, còng nh­ ®èi víi c¸c ®èi t¸c kinh doanh cña c¸c TCTD;
- Xu h­íng quèc tÕ ho¸, toµn cÇu ho¸, sù hîp t¸c gi÷a c¸c quèc gia ngµy cµng theo chiÒu réng vµ chiÒu s©u, nªn kh«ng thÓ kh«ng thõa nhËn viÖc ph¸ s¶n TCTD trong luËt ph¸p c¸c quèc gia, nh»m t¹o lËp m«i tr­êng ph¸p lý b×nh ®¼ng, tr¸nh mäi sù b¶o hé kh«ng ®¸ng cã tõ phÝa c¸c quèc gia.
2. Ph¸ s¶n TCTD theo quy ®Þnh cña LuËt ph¸ s¶n ViÖt Nam
VÊn ®Ò ph¸ s¶n ë ViÖt Nam ra ®êi muén. Trong thêi kú kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung kh«ng cã hiÖn t­îng ph¸ s¶n vµ còng kh«ng cã LuËt Ph¸ s¶n. Tõ khi chóng ta chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, th× tÊt yÕu còng ph¶i thõa nhËn vÊn ®Ò ph¸ s¶n vµ gi¶i quyÕt nã trong mèi quan hÖ víi viÖc hoµn thiÖn khung ph¸p luËt vÒ kinh tÕ thÞ tr­êng. LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993 lµ s¶n phÈm cña quan ®iÓm x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®­êng lèi ®æi míi do §¶ng ta khëi x­íng vµ l·nh ®¹o. Tuy nhiªn, qua h¬n 10 n¨m thi hµnh LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp kÕt qu¶ kh«ng nh­ c¸c nhµ lËp ph¸p ®îi. Sè l­îng doanh nghiÖp l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n th× nhiÒu nh­ng kh«ng thÓ tuyªn bè ph¸ s¶n chóng ®­îc vµ c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt kh«ng cã tÝnh kh¶ thi. Theo b¸o c¸o cña Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao – c¬ quan ®­îc Quèc héi giao cho viÖc so¹n th¶o LuËt Ph¸ s¶n söa ®æi, th× trong h¬n 10 n¨m thi hµnh LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp th× ngµnh toµ ¸n míi chØ thô lý ®­îc h¬n 150 vô ph¸ s¶n trong ®ã tuyªn bè ph¸ s¶n míi ®­îc trªn 40 vô. C¸c chuyªn gia cho r»ng kh«ng biÕt ®©y lµ dÊu hiÖu ®¸ng mõng hay ®¸ng lo míi thËt chÝnh x¸c. Bëi nÕu Ýt doanh nghiÖp bÞ l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n th× chøng tá m«i tr­êng kinh doanh vµ c¸c doanh nghiÖp lµm ¨n rÊt tèt, ®ã lµ dÊu hiÖu ®¸ng mõng; nh­ng Ýt doanh nghiÖp bÞ tuyªn bè ph¸ s¶n mµ do c¬ chÕ chÝnh s¸ch ph¸p luËt kh«ng cã hiÖu qu¶ th× ®ã lµ dÊu hiÖu ®¸ng lo, bëi chóng ta kh«ng thÓ “ch«n” c¸c doanh nghiÖp khi nã ®· “chÕt”, th× trong nÒn kinh tÕ lu«n cã nh÷ng lo¹i chñ thÓ kinh doanh “sèng dë chÕt dë” vµ nÕu chñ thÓ kinh doanh nµo kh«ng biÕt mµ thiÕt lËp quan hÖ lµm ¨n ch¼ng kh¸c nµo nh¶y vµo cuéc ch¬i cã thÓ dÉn ®Õn “khuynh gia b¹i s¶n” mµ nguyªn nh©n lµ tõ ®èi t¸c bÞ l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n mµ m×nh kh«ng biÕt, th× râ rµng nguy c¬ rñi ro cao h¬n rÊt nhiÒu lÇn so víi nh÷ng quan hÖ kinh doanh th«ng th­êng.
§ã lµ bøc tranh chung vÒ ph¸ s¶n c¸c doanh nghiÖp nãi chung tõ khi cã LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993. Cßn ®èi víi c¸c TCTD th× sao? Bøc tranh ®ã còng kh«ng s¸ng sña h¬n chót nµo. Bëi lÏ, khung ph¸p lý h­íng dÉn viÖc ph¸ s¶n mét TCTD còng chØ cã mét ®o¹n thËt “ng¾n gän” trong §iÒu 3, NghÞ ®Þnh sè 189/CP  ngµy 23/12/1993 lµ ChÝnh phñ h­íng dÉn thñ tôc ph¸ s¶n ®èi víi c¸c doanh nghiÖp trùc tiÕp phôc vô quèc phßng an ninh, cung cÊp c¸c s¶n phÈm thiÕt yÕu cho ®êi sèng x· héi, nh­ng vÉn ch­a ®ñ ®Ó ®¸p øng thñ tôc cÇn thiÕt ®Ó tuyªn bè ph¸ s¶n mét TCTD khi tæ chøc nµy l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n. Ng­êi ta cã c¶m gi¸c r»ng, tõ khi cã NghÞ ®Þnh sè 189/CP ®Õn nay ChÝnh phñ ®· “quªn” h­íng dÉn thi hµnh quy ®Þnh nµy lµm cho c¸c TCTD khi l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n “dë khãc dë c­êi” theo kiÓu “®em con bá chî”. VËy c¸ch gi¶i quyÕt cña nhµ n­íc ViÖt Nam khi c¸c TCTD bÞ l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n nh­ thÕ nµo? 
Tr­íc khi tr¶ lêi c©u hái nµy chóng t«i xin ®­îc nh¾c l¹i bøc tranh chung cña ngµnh Ng©n hµng tr­íc khi cã LuËt Ph¸ s¶n n¨m 1993 lµ cã hµng ngh×n c¸c hîp t¸c x· tÝn dông bÞ mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n c¸c kho¶n nî, l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n g©y thÊt tho¸t h¬n 2000 tû ®ång vµo ®Çu n¨m 1990. NhiÒu hîp t¸c x· tÝn dông bÞ ph¸ s¶n, ng­êi ®øng ®Çu c¸c hîp t¸c x· tÝn dông bá trèn, nªn nhiÒu ng­êi göi tiÒn ®· tËp trung tr­íc trô së cña c¸c c¬ quan §¶ng, ChÝnh phñ ®ßi nî, g©y mÊt æn ®Þnh x· héi, lµm gi¶m lßng tin cña nh©n d©n vµo chÝnh s¸ch tµi chÝnh ng©n hµng cña §¶ng vµ Nhµ n­íc, nhiÒu ng­êi ph¶i l©m vµo c¶nh vµo tï ra téi mét c¸ch oan øc... Cho m·i ®Õn nay, d©n chóng còng ch­a hÕt bµng hoµng, ®Õn møc hä cßn ph¶n øng m¹nh khi nh¾c ®Õn hîp t¸c x· tÝn dông, coi ®ã nh­ ung nhät cÇn ®­îc lo¹i bá. Ch­a hÕt, nhµ n­íc ta vÉn cßn ®ang ph¶i thùc hiÖn viÖc gi¶i quyÕt nî tån ®äng tõ c¸c hîp t¸c x· tÝn dông tr­íc ®©y. 
C¸ch thøc mµ Nhµ n­íc gi¶i quyÕt c¸c hîp t¸c x· tÝn dông bÞ ph¸ s¶n tr­íc ®©y lµ vËn ®éng c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh mua l¹i ®Ó gi÷ v÷ng æn ®Þnh trËt tù x· héi, sè cßn l¹i ®­îc gi¶i quyÕt theo h­íng dÉn cña Ng©n hµng Nhµ n­íc th«ng qua c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt hiÖn hµnh. Theo chóng t«i, c¸ch thøc gi¶i quyÕt nµy míi chØ mang tÝnh chÊt t¹m thêi vµ ch­a triÖt ®Ó, nhÊt lµ khi hÖ thèng ng©n  hµng ho¹t ®éng ngµy cµng më réng vµ c¸c TCTD kh«ng ngõng t¨ng lªn. Kh«ng nh÷ng thÕ, chóng ta ®ang tiÕn hµnh viÖc c¬ cÊu l¹i hÖ thèng ng©n hµng, nhÊt lµ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh. C¸c ng©n hµng c¹nh tranh víi nhau ®Ó tån t¹i. Trong cuéc c¹nh tranh Êy, ng©n hµng nµo v÷ng m¹nh th× tån t¹i, ng©n hµng nµo kh«ng v÷ng th× ph¸ s¶n, ®ã lµ quy luËt cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng.
Yªu cÇu ®Æt ra hiÖn nay lµ cÇn x©y dùng mét thñ tôc ph¸ s¶n cho c¸c TCTD gióp cho c¸c TCTD ®· l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n ®­îc rót khái m«i tr­êng kinh doanh, tr¸nh nh÷ng hËu qu¶ xÊu ¶nh h­ëng ®Õn nÒn kinh tÕ. Trong qu¸ tr×nh x©y dùng LuËt Ph¸ s¶n míi vµ LuËt söa ®æi bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt c¸c Tæ chøc tÝn dông n¨m 1997, ®· cã rÊt nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau liªn quan ®Õn viÖc ph¸ s¶n c¸c TCTD. Cã quan ®iÓm cho r»ng nªn quy ®Þnh thñ tôc ph¸ s¶n TCTD trong LuËt c¸c TCTD v× nã lµ ®¹o luËt chuyªn ngµnh ®iÒu chØnh viÖc thµnh lËp, gi¶i thÓ, ph¸ s¶n TCTD lµ hîp lý, dÔ ¸p dông. Cã quan ®iÓm l¹i cho r»ng kh«ng nªn quy ®Þnh thñ tôc ph¸ s¶n TCTD trong LuËt c¸c TCTD v× thñ tôc ph¸ s¶n lµ mét thñ tôc tè tông t¹i toµ ¸n, thiªn vÒ luËt h×nh thøc; cßn LuËt c¸c TCTD lµ luËt néi dung, ®iÒu chØnh c¸c ho¹t ®éng cña c¸c TCTD. Kh«ng nh÷ng thÕ, chóng ta l¹i ®ang tiÕn hµnh x©y dùng LuËt ph¸ s¶n míi cho tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ, th× nÕu chóng ta x©y dùng thñ tôc ph¸ s¶n TCTD trong LuËt c¸c TCTD th× liÖu cã b¶o ®¶m ®­îc tÝnh thèng nhÊt cña luËt hay kh«ng, cã b¶o ®¶m ®­îc sù b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thùc thÓ kinh doanh hay kh«ng?
LuËt Ph¸ s¶n 2004 ®· quy ®Þnh cô thÓ chi tiÕt tr×nh tù thñ tôc gi¶i quyÕt viÖc ph¸ s¶n mét doanh nghiÖp. LuËt còng ®· quy ®Þnh: ChÝnh phñ quy ®Þnh danh môc vµ viÖc ¸p dông luËt nµy ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ®Æc biÖt trùc tiÕp phôc vô quèc phßng, an ninh; doanh nghiÖp, hîp t¸c x· ho¹t ®éng trong lÜnh vùc tµi chÝnh ng©n hµng, b¶o hiÓm vµ c¸c lÜnh vùc kh¸c th­êng xuyªn, trùc tiÕp cung øng s¶n phÈm, dÞch vô c«ng Ých thiÕt yÕu (Kho¶n 2 §iÒu 2 LuËt Ph¸ s¶n). Nh­ vËy, LuËt Ph¸ s¶n n¨m 2004 ®· kh«ng t¸ch thñ tôc ph¸ s¶n TCTD ra, mµ giao cho ChÝnh phñ h­íng dÉn thñ tôc ph¸ s¶n ®èi víi TCTD. §©y lµ quy ®Þnh míi cña LuËt Ph¸ s¶n 2004. Trong LuËt Ph¸ s¶n n¨m 1993 kh«ng quy ®Þnh cô thÓ mµ chØ cã h­íng dÉn t¹i NghÞ ®Þnh 189/CP mµ th«i. ViÖc giao cho ChÝnh phñ tr¸ch nhiÖm h­íng dÉn quy ®Þnh trªn sÏ thèng nhÊt ®­îc thñ tôc ph¸ s¶n mét TCTD. 
 Tuy nhiªn, do ®©y lµ quy ®Þnh míi, nªn ®Ó b¶o ®¶m cho trËt tù qu¶n lý nhµ n­íc ®èi víi ho¹t ®éng cña ng©n hµng nãi chung vµ viÖc gi¶i quyÕt viÖc ph¸ s¶n ®èi víi TCTD nãi riªng, còng nh­ viÖc tæ chøc thùc hiÖn LuËt ph¸ s¶n trong thùc tiÔn, tr¸nh nh÷ng lç hæng nh­ LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993, chóng ta cÇn nghiªn cøu vµ luËn gi¶i nh÷ng ®Æc ®iÓm ®Æc thï trong viÖc gi¶i quyÕt ph¸ s¶n mét TCTD so víi nh÷ng doanh nghiÖp th«ng th­êng kh¸c ®Ó t¹o hµnh lang ph¸p lý thèng nhÊt cho viÖc gi¶i quyÕt viÖc ph¸ s¶n mét TCTD. Trong thêi gian tíi cÇn:
(1) Nghiªn cøu kinh nghiÖm x©y dùng khung ph¸p luËt vµ gi¶i quyÕt viÖc ph¸ s¶n c¸c TCTD cña c¸c quèc gia trªn thÕ giíi, kh«ng chØ lµ c¸c quèc gia cã nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t triÓn, mµ c¶ nh÷ng quèc gia cã ®iÒu kiÖn gÇn gièng víi ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, trªn c¬ së ®ã gióp cho ViÖt Nam tr¸nh ®­îc nh÷ng h¹n chÕ cña ph¸p luËt c¸c quèc gia trªn thÕ giíi, ®ång thêi ph¸t huy nh÷ng mÆt m¹nh cña ph¸p luËt c¸c quèc gia trªn thÕ giíi. Cã nh­ vËy, khung ph¸p luËt cña chóng ta võa cã tÝnh kÕ thõa, võa cã nh÷ng c¨n cø  thùc tÕ  cña ViÖt Nam ®¶m b¶o tÝnh thùc thi cao.
Nghiªn cøu thùc tiÔn gi¶i quyÕt c¸c vô ph¸ s¶n c¸c doanh nghiÖp tõ khi cã LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993, tõ ®ã kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ  trong quy ®Þnh ph¸p luËt hiÖn hµnh ®¶m b¶o chóng ta cã ®­îc c¬ chÕ gi¶i quyÕt  ph¸ s¶n TCTD nhanh chãng cã hiÖu qu¶.
(2) ChÝnh phñ cÇn sím ban hµnh NghÞ ®Þnh h­íng dÉn thñ tôc ph¸ s¶n ®èi víi c¸c TCTD. Trong NghÞ ®Þnh nµy cÇn lµm râ c¸c tiªu chÝ ph©n biÖt gi÷a doanh nghiÖp trùc tiÕp phôc vô quèc phßng an ninh, c¸c doanh nghiÖp cung cÊp c¸c s¶n phÈm, dÞch vô c«ng Ých thiÕt yÕu; dÊu hiÖu TCTD l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n; thñ tôc phôc håi TCTD còng nh­ ®iÒu kiÖn tuyªn bè ph¸ s¶n TCTD. Trong NghÞ ®Þnh nµy cÇn ®Æc biÖt lµm râ quyÒn lîi, còng nh­ c¬ chÕ gi¶i quyÕt tiÒn göi cña ng­êi göi tiÒn t¹i c¸c TCTD, v× hä kh«ng ph¶i lµ ng­êi kinh doanh, kh«ng gãp cæ phÇn – tøc lµ hä kh«ng ph¶i lµ chñ së h÷u TCTD, nªn khi TCTD bÞ tuyªn bè ph¸ s¶n cÇn cã c¬ chÕ b¶o vÖ quyÒn lîi cho hä (thu håi ®­îc sè tiÒn ®· göi t¹i TCTD). Ngoµi ra, NghÞ ®Þnh còng cÇn lµm râ tr¸ch nhiÖm cña ng­êi ®i vay khi TCTD l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n còng nh­ ph­¬ng h­íng hoµn tr¶ tiÒn vay cho TCTD ®Ó TCTD thanh to¸n c¸c kho¶n nî theo quyÕt ®Þnh ph¸ s¶n cña toµ ¸n.
(3) Ng©n hµng Nhµ n­íc ViÖt Nam còng cÇn ph¸t huy vai trß trong thñ tôc ph¸ s¶n TCTD, nhÊt lµ trong thñ tôc phôc håi TCTD. Thñ tôc phôc håi lµ thñ tôc míi ®­îc quy ®Þnh trong LuËt Ph¸ s¶n 2004, nªn cÇn lµm râ vai trß cña Ng©n hµng Nhµ n­íc trong thñ tôc nµy võa víi t­ c¸ch Ng©n hµng Trung ­¬ng, võa víi t­ c¸ch c¬ quan qu¶n lý nhµ n­íc vÒ ng©n hµng, t¹o nªn c¬ chÕ phèi hîp gi÷a Toµ ¸n vµ Ng©n hµng trong viÖc ¸p dông thñ tôc phôc håi TCTD. CÇn lµm râ vÞ trÝ cña Ng©n hµng Nhµ n­íc khi tham gia vµo thñ tôc ph¸ s¶n TCTD, tr¸nh sù can thiÖp b»ng biÖn ph¸p hµnh chÝnh vµo thñ tôc tè tông ph¸ s¶n. 
(4) VÒ mèi quan hÖ gi÷a quy chÕ kiÓm so¸t ®Æc biÖt víi thñ tôc phôc håi ho¹t ®éng kinh doanh cña TCTD. Chóng ta biÕt r»ng quy chÕ kiÓm so¸t ®Æc biÖt theo quy ®Þnh cña LuËt c¸c Tæ chøc tÝn dông lµ mét thñ tôc hµnh chÝnh ¸p dông cho c¸c TCTD l©m vµo t×nh tr¹ng mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n c¸c kho¶n nî ®Õn h¹n. Thñ tôc nµy ®­îc ¸p dông khi TCTD: (i) Cã nguy c¬ mÊt kh¶ n¨ng chi tr¶; (ii) Nî kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi cã nguy c¬ mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n; (iii) Khi sè lç luü kÕ cña TCTD lín h¬n 50% tæng sè vèn ®iÒu lÖ thùc cã vµ c¸c quü. Môc ®Ých cña quy chÕ kiÓm so¸t ®Æc biÖt lµ chØ ®¹o héi ®ång qu¶n trÞ, ban kiÓm so¸t, Tæng gi¸m ®èc (gi¸m ®èc) TCTD x©y dùng ph­¬ng ¸n cñng cè tæ chøc vµ ho¹t ®éng; chØ ®¹o vµ gi¸m s¸t viÖc triÓn khai c¸c gi¶i ph¸p nªu trong ph­¬ng ¸n cñng cè tæ chøc TCTD ®· ®­îc Ban kiÓm so¸t th«ng qua. ViÖc kÕt thóc kiÓm so¸t ®Æc biÖt kÕt thóc trong c¸c tr­êng hîp: hÕt h¹n kiÓm so¸t mµ kh«ng ®­îc gia h¹n; ho¹t ®éng cña TCTD trë l¹i b×nh th­êng; tr­íc khi kÕt thóc kiÓm so¸t ®Æc biÖt TCTD ®­îc hîp nhÊt, s¸p nhËp; TCTD l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n. Suy cho cïng, quy chÕ kiÓm so¸t ®Æc biÖt nh»m vùc l¹i kh¶ n¨ng tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña TCTD.
Quy ®Þnh nµy trong LuËt c¸c Tæ chøc tÝn dông hiÖn hµnh lµ kh«ng ®ång nhÊt víi LuËt Ph¸ s¶n n¨m 2004, v× nÕu sau khi kÕt thóc kiÓm so¸t ®Æc biÖt mµ TCTD bÞ l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n th× cã nhÊt thiÕt ph¶i ¸p dông thñ tôc phôc håi TCTD hay ®­¬ng nhiªn tuyªn bè ph¸ s¶n TCTD. §©y lµ vÊn ®Ò cÇn ®­îc lµm râ trong qu¸ tr×nh x©y dùng c¸c v¨n b¶n h­íng  dÉn thi hµnh LuËt Ph¸ s¶n liªn quan ®Õn ph¸ s¶n TCTD v× quy chÕ kiÓm so¸t ®Æc biÖt lµ thñ tôc b¾t buéc tr­íc khi ¸p dông thñ tôc ph¸ s¶n TCTD.
(5) CÇn lµm râ ®Þa vÞ ph¸p lý, vai trß tr¸ch nhiÖm cña tæ chøc b¶o hiÓm tiÒn göi khi tham gia vµo thñ tôc ph¸ s¶n. Bëi lÏ, trong khi gi¶i quyÕt yªu cÇu tuyªn bè ph¸ s¶n mét TCTD th× tæ chøc b¶o hiÓm tiÒn göi nh­ lµ cøu c¸nh cho tæ chøc tÝn dông vµ ng­êi göi tiÒn, tuy nhiªn, tr¸ch nhiÖm ®ã kh«ng ph¶i lµ v« tËn, cho nªn còng cÇn cã nh÷ng giíi h¹n nhÊt ®Þnh ®Ó b¶o ®¶m quyÒn lîi cña tæ chøc b¶o hiÓm tiÒn göi còng nh­ tr¸ch nhiÖm cña TCTD bÞ tuyªn bè ph¸ s¶n. 
(6) Ng©n hµng Nhµ n­íc ViÖt Nam phèi hîp víi Toµ ¸n Nh©n d©n Tèi cao vµ c¸c Bé, ngµnh cã liªn quan x©y dùng c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn thi hµnh nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ vÒ ph¸ s¶n TCTD. §ång thêi Ng©n hµng Nhµ n­íc cã kÕ ho¹ch tæng rµ so¸t t×nh h×nh ho¹t ®éng cña c¸c TCTD ®Ó cã thÓ xem xÐt ®Ò nghÞ tuyªn bè ph¸ s¶n nh÷ng TCTD kh«ng cßn kh¶ n¨ng ho¹t ®éng nhÊt lµ c¸c ng©n hµng hîp t¸c, quü tÝn dông nh©n d©n.
Tãm l¹i, viÖc ¸p dông thñ tôc ph¸ s¶n TCTD lµ tÊt yÕu, gióp cho hÖ thèng ng©n hµng ngµy cµng cã hiÖu qu¶ h¬n. VÊn ®Ò ph¸ s¶n TCTD ®­îc ®Æt ra tõ l©u, nh­ng c¬ chÕ ph¸p lý gi¶i quyÕt l¹i ch­a ®­îc quan t©m ®óng møc, g©y khã kh¨n cho qu¸ tr×nh ¸p dông vµ thùc thi luËt. Nh÷ng khã kh¨n v­íng m¾c tõ thùc tiÔn thi hµnh LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993 ®· ®­îc LuËt Ph¸ s¶n n¨m 2004 kh¾c phôc, gi¶i quyÕt; nh­ng viÖc triÓn khai ¸p dông vµ thùc thi LuËt trong thùc tiÔn l¹i kh«ng ®¬n gi¶n chót nµo. Nghiªn cøu x©y dùng khung ph¸p lý cho viÖc gi¶i quyÕt ph¸ s¶n TCTD lµ viÖc cÇn lµm ngay v× LuËt Ph¸ s¶n ®· cã hiÖu lùc, nh­ng ®©y lµ vÊn ®Ò khã, nh¹y c¶m, cã ¶nh h­ëng ®Õn ®êi sèng kinh tÕ x· héi. Do vËy, nh÷ng v¨n b¶n h­íng dÉn nµy cÇn ®­îc bµn th¶o ký l­ìng dùa trªn c¸c c¨n cø khoa häc vµ thùc tiÔn ViÖt Nam, tr¸nh nh÷ng v¨n b¶n ban hµnh nh­ng kh«ng cã thÓ ¸p dông ®­îc trong thùc tÕ nh­ LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993.
Tµi liÖu tham kh¶o:
- LuËt c¸c Tæ chøc tÝn dông vµ LuËt söa ®æi bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt c¸c Tæ chøc tÝn dông n¨m 1997
- LuËt Ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993 vµ LuËt Ph¸ s¶n n¨m 2004
- B¸o c¸o c«ng t¸c ngµnh Toµ ¸n c¸c  n¨m 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002.