Sau khi phục hồi và đạt đỉnh điểm vào phiên giao dịch ngày 6/5 với Vn-index và Hn-index lần lượt là 549,25 điểm và 187,22 điểm, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam bắt đầu xu hướng giảm và kết thúc quí II không mấy khả quan. Không dừng lại ở đó, TTCK đã trở về điểm xuất phát đầu năm ngay từ những ngày đầu tháng 7 .
Kết thúc phiên giao dịch ngày 30/6, chỉ số Vn-Index giảm 13 phiên liên tiếp và đóng cửa ở mốc 507,14 điểm, giảm 9,52 điểm so phiên giao dịch trước đó, tăng lần lượt 7,9 điểm và 12,37 điểm so với phiên giao dịch ngày 31/03 và ngày 31/12/2009; chỉ số Hn-index giảm sâu ngay và dừng lại ở mốc 158,81 điểm, giảm 2,52 điểm so với phiên giao dịch trước đó, giảm lần lượt 1,74 điểm và 9,36 điểm so với phiên giao dịch ngày 31/03 và ngày 31/12/2009; chỉ số UpCom-index đóng cửa tại mức 48,45 điểm, tăng 0,54 điểm so với phiên giao dịch trước đó và 3,53 điểm so với phiên giao dịch ngày 31/03, nhưng giảm 4,37 điểm so với phiên giao dịch ngày 31/12/2009.
TTCK Việt Nam lình xình chủ yếu là do suy thoái kinh tế toàn cầu đã ảnh hưởng xấu đến tình hình hoạt động của các doanh nghiệp, các nhà đầu tư Việt Nam đã tích lũy được một số kiến thức và kinh nghiệm cần thiết trong kinh doanh chứng khoán sau khi đã nếm trải những thất bại nặng nề. Trong đó, sự phát triển của công nghệ thông tin và khả năng kết nối các thị trường tài chính toàn cầu đã giúp các nhà đầu tư Việt Nam nắm bắt thông tin về diễn biến trên các TTCK nước ngoài, các lệnh mua bán cổ phiếu vì thế cũng thận trọng và hợp lý hơn.
Trên toàn cầu, TTCK thế giới tiếp tục lao dốc và kết thúc quí II một cách ảm đạm. Trong phiên giao dịch ngày 30/6, làn sóng bán tháo trên TTCK thế giới tiếp tục dâng cao do kinh tế thế giới chưa kịp phục hồi sau khủng hoảng đã phải đối phó với thâm hụt nợ công tại châu Âu, các biện pháp của Chính phủ Trung Quốc trong việc kiềm chế bong bóng tài sản và nâng giá đồng nhân dân tệ, đặc biệt là nguy cơ thừa hàng sau những đợt IPO liên tiếp trên TTCK Trung Quốc đang buộc các nhà đầu tư phải cân nhắc rút bớt tiền ra khỏi các công ty khác và tác động đến giá cổ phiếu trên toàn thị trường, trong đó đợt chào bán 23,2 tỷ USD của Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc được coi là đợt IPO lớn nhất trên thế giới từ trước đến nay. Đây là những yếu tố cơ bản làm cho TTCK Trung Quốc sáu tháng đầu năm 2010 mất gần 27% so với mức đóng cửa cuối năm 2009. Trong đó, chỉ số Shanghai Composite điều chỉnh liên tục trong hơn 2 tháng qua và giảm 23% về 2.427,05 điểm, thấp nhất trong 14 tháng qua, chỉ số này đã giảm 25% trong năm nay và đang hướng đến mốc điều chỉnh mạnh nhất kể từ quý IV/2008.
Sự sụt giảm của TTCK Thượng Hải đã gây phản ứng dây chuyền lên TTCK toàn cầu, trong đó TTCK Phố Wall trải qua chuỗi ngày giảm điểm dài nhất trong 18 tháng qua: chỉ số công nghiệp Dow Jones giảm 0,98% xuống 9.774,02 điểm, Standard & Poor 500 giảm 1% về 1.030,71 điểm, chỉ số công nghệ Nasdaq Composite mất 1,2% về 2.209,24 điểm. Tính trong quý II, Dow Jones giảm 1.082,61 điểm, tương đương 10%, S&P 500 giảm 138,72 điểm (11,9%), Nasdaq Composite mất 288,72 điểm (12%). Tính chung 6 tháng đầu năm, Dow Jones giảm 7% so với phiên giao dịch cuối năm 2009, trong khi S&P 500 và Nasdaq Composite giảm lần lượt 8,5% và 7,9%.
Các TTCK châu Âu giảm xuống mức thấp nhất trong hơn 1 tháng qua, chỉ số tổng hợp DJ Stoxx 600 trong quý II mất 7,8% giá trị, chỉ số CAC 40 của Pháp và FTSE 100 của Anh giảm lần lượt 3,0% và 2,3%, chỉ số DAX 30 của Đức giảm 1,8%.
Tại châu Á, chỉ số MSCI châu Á – Thái Bình Dương khép lại quý điều chỉnh tồi tệ nhất trong vòng hơn một năm qua xuống 112,9 điểm, mức thấp nhất kể từ ngày 11/6, chỉ số này đã ghi nhận đợt điều chỉnh sâu nhất kể từ quý IV/2008 với biên độ giảm 9,8%. Chứng khoán Hồng Kông, Đài Loan và Australia giảm lần lượt 3,0%, 1,3% và 1%. Các chỉ số Kospi Composite của Hàn Quốc, Straits Times của Singapore và BSE của Ấn Độ cùng ghi nhận đà giảm 1,4%. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản lao dốc 2% xuống ngưỡng thấp nhất trong 7 tháng qua về 9.382,64 điểm. Trong quý II, chỉ số này mất tới 15,4%.
Theo đánh giá của Quĩ đầu tư Alistair Thompson tại châu Á, các khoản nợ khổng lồ của các chính phủ và doanh nghiệp đang đe dọa tốc độ phục hồi kinh tế và có thể đẩy TTCK toàn cầu giảm xuống dưới mức thấp nhất sau khủng hoảng vừa qua. Trong 18 tháng tới, chỉ số MSCI toàn cầu có khả năng sẽ giảm trên 34% sau khi đóng cửa ở 1.051,60 điểm trong phiên giao dịch ngày 05/7/2010. Nguyên nhân là do tăng trưởng kinh tế toàn cầu đang chậm dần, và nhiều nước đã lạm dụng đòn bẩy chính phủ và đòn bẩy ngân hàng. Tính từ đầu năm đến nay, chỉ số MSCI toàn cầu đã mất hơn 10%.
Chỉ số MSCI toàn cầu đã giảm 59% từ đỉnh cao 1.682,35 điểm vào ngày 31/10/2007 xuống 688,64 điểm vào ngày 09/03/2009 sau khi tập đoàn Lehman Brothers sụp đổ, châm ngòi cho khủng hoảng tài chính và suy thoái toàn cầu. Trong khoản chi tiêu chính phủ trị giá trên 2.000 tỉ USD, khoảng 70% đã được dành cho việc kích thích tài khóa để thúc đẩy tăng trưởng và hỗ trợ phục hồi toàn cầu, nhưng khoản chi tiêu này không hỗ trợ đáng kể cho quá trình phục hồi, thậm chí lại làm tăng gánh nặng nợ nần và việc giải quyết khủng hoảng nợ trở nên khó khăn hơn.
Theo JP Morgan Chase & Co. economists, các nước công nghiệp đang bắt đầu thực hiện chính sách tài khóa hà khắc nhất trong hơn 40 năm qua. Theo đó, các nước giàu sẽ giảm thâm hụt ngân sách khoảng 1,6 điểm phần trăm trong năm tới, cao hơn mức cắt giảm cao nhất mà Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế OECD thực hiện vào năm 1970, việc cắt giảm này sẽ làm GDP năm 2011 giảm 0,9 điểm phần trăm. Theo Thompson, vấn đề đòn bẩy tại châu Á không trầm trọng như tại các nước phát triển do mức tiết kiệm tại châu Á cao hơn, chỉ có điều là khu vực này còn lệ thuộc nặng nề vào xuất khẩu sang các nước phát triển, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.
Tuần trước, Goldman Sachs đã giảm dự báo tăng trưởng kinh tế Trung Quốc năm 2010, trong khi báo cáo mới nhất của Mỹ cho thấy kinh tế Mỹ sáu tháng cuối năm sẽ tăng chậm lại, nhất là các ngành công nghiệp chế tạo, việc làm và doanh thu bán nhà. Trong năm nay, mối quan tâm cũng tăng lên khi các nước châu Âu và Hy Lạp sẽ phải vật lộn với việc cắt giảm thâm hụt ngân sách hoặc thanh toán các khoản nợ. Hiện nay, đồng euro đang giao dịch khoảng 1,2644 USD, và theo dự báo được coi là có độ tin cậy cao nhất (dự báo của Ngân hàng Nordea AB, Copenhagen, Đan Mạch), đồng euro sẽ giảm dần xuống 1,25 USD trong năm nay và 1,15 USD vào năm 2011, sau đó mới tăng trở lại vào năm 2012.
Cũng như nhiều nước châu Á khác, kinh tế Việt Nam phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu. Vì thế, suy thoái kinh tế toàn cầu đã gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp, trong khi lãi suất ngân hàng vẫn còn cao, giá đầu vào tăng cao và lo ngại lạm phát trong những tháng đầu năm, ảnh hưởng xấu đến kết quả hoạt động kinh doanh và diễn biến TTCK. Một yếu tố cần tính đến là vai trò của các nhà đầu tư nước ngoài, khi dòng vốn đầu tư gián tiếp đã đạt 800 triệu USD trong sáu tháng qua sau khi giảm 500 triệu USD vào năm 2009, nhưng cũng khó hỗ trợ nhiều cho TTCK. Hơn nữa, cho dù doanh thu và lợi nhuận quý II có khả quan thì cũng chịu sự chi phối của bầu không khí trên TTCK thế giới được dự báo là rất ảm đạm. Trong bối cảnh đó, TTCK Việt Nam khó có thể có sự bứt phá mạnh mẽ.
Hoàng Thế Thoả