Áp lực lạm phát có thể tiếp tục cao trong quý II, tuy nhiên nếu kiên trì thực hiện triệt để Nghị quyết 11/NQ-CP, lạm phát theo năm bắt đầu có xu hướng giảm và có thể về quanh mức 10% vào cuối năm. Trong bối cảnh này, chính sách tiền tệ nên tiếp tục thắt chặt, nhưng cần tránh các cú sốc cho thị trường. Đó là nhận định của TS. Võ Trí Thành - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương khi trao đổi với phóng viên Thời báo Ngân hàng. (Anh Quân thực hiện).
PV: CPI tháng 3 tăng tới 2,17%, gần bằng mức kỷ lục 2,99% của năm 2008, đưa CPI 3 tháng đầu năm tăng tới 6,12%. Điều này có phải là hệ quả của việc tăng giá điện, xăng dầu hồi đầu tháng không, thưa ông?
TS. Võ Trí Thành: Việc CPI tháng 3 tăng cao là hệ quả của khá nhiều nguyên nhân. Một là tác động của chính sách tiền tệ (CSTT), chính sách tài khóa (CSTK) từ nửa cuối năm ngoái, tức là mức tăng tín dụng rất cao và mức tăng ấy chưa hẳn đã được kéo xuống thấp, xuống tốt; chi tiêu ngân sách, đầu tư công… trong 2-3 tháng đầu năm nay cũng vậy. Hai là tác động của việc điều chỉnh tỷ giá khá mạnh (9,3%). Ba là tác động của giá lương thực, thực phẩm tăng, rồi việc điều chỉnh giá xăng dầu, giá điện theo cơ chế thị trường cũng khiến giá cả nói chung chịu những áp lực tăng nhất định.
Và trong rất nhiều dự báo thì lạm phát tính theo năm (so cùng kỳ năm trước) có thể tiếp tục tăng vì lạm phát theo tháng của năm nay so với lạm phát theo tháng của năm trước cũng vẫn tăng cao hơn. Ví dụ lạm phát tháng 3 này là 2,17%, cao hơn rất nhiều so với tháng 3 năm ngoái. Cho nên lạm phát theo năm của tháng 2 là 12,3%, tháng 3 lên 13,9%; tháng 4 này có thể còn cao nữa do một số nhân tố vừa đề cập. Đặc biệt là việc điều chỉnh giá xăng dầu theo cơ chế mới. Mức tăng bao nhiêu thì chưa biết nhưng rất nhiều khả năng sẽ cao hơn tháng 4 năm ngoái. Tháng 5, tháng 6 cũng có thể tiếp tục còn cao.
PV: Điều đó có nghĩa áp lực lạm phát trong quý II vẫn còn rất lớn. Phải chăng các giải pháp mà Nghị quyết 11/NQ-CP đề ra là chưa đủ mạnh?
TS. Võ Trí Thành: Nghị quyết 11 của Chính phủ được triển khai thực hiện được có 1 tháng nên chúng ta đừng nghĩ có thể ổn định ngay được tình hình. Điều này tôi đã nói nhiều lần, phải "chờ đợi" trên dưới khoảng 2 quý.
PV: Vậy hiện nay, Nghị quyết 11 có những tác động gì đến thị trường, đến xã hội?
TS. Võ Trí Thành: Về tác động của Nghị quyết 11, ít nhất chúng ta thấy có 2 điều rất rõ. Đầu tiên là sự đánh giá tương đối tích cực, đặc biệt là của các nhà đầu tư, của các nhà phân tích, của các tổ chức quốc tế về tình hình kinh tế Việt Nam trong những ngày gần đây. Thể hiện rõ qua chỉ số CDS (credit default swap - chi phí bảo hiểm nợ xấu). Trước khi có Nghị quyết 11, CDS của Việt Nam rất cao, đồng nghĩa với đánh giá mức độ tín nhiệm rất thấp, thế nhưng sau khi có Nghị định 11 vài tuần thì CDS của Việt Nam bắt đầu ít nhiều có xu hướng đi xuống.
Thứ 2, chúng ta thấy rất rõ là lần này, người dân, doanh nghiệp (DN) bắt đầu hiểu là chúng ta đang phải trải qua một thời kỳ rất khó khăn. Mặc dù có sự hỗ trợ, giúp đỡ của Chính phủ nhưng nhìn tổng thể vẫn là một thời kỳ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh. Qua đó, mọi người hiểu quyết tâm ổn định kinh tế vĩ mô không phải chỉ là "nói chơi" mà đang "làm thật". Và cảm nhận về cái gọi là "sự quý giá đồng tiền Việt" đã bắt đầu xuất hiện trong thực tế. Nó thể hiện qua sự băn khoăn, áy náy của người dân khi cân nhắc đầu tư vào đâu. Tất nhiên, đằng sau các biện pháp vẫn còn rất nhiều chuyện phải bàn: đúng - sai; hợp lý - chưa hợp lý...
PV: Liệu lạm phát năm nay có giữ được ở một con số không, thưa ông?
TS. Võ Trí Thành: Chúng ta kỳ vọng trên dưới 2 quý thì tình hình có thể bắt đầu ổn định trở lại, lạm phát theo năm bắt đầu có xu hướng giảm và có thể về quanh mức 10% vào cuối năm. Một số dự báo gần đây nhất cũng cho rằng lạm phát theo năm của năm 2011 chỉ vào khoảng 9,5% - 11%.
Nhưng tôi cho rằng việc kéo lạm phát về mức trên dưới 10% là việc làm không dễ và cần có 2 điều kiện. Một là, chúng ta phải thực hiện triệt để, kiên trì, nhẫn nại Nghị quyết 11. Cần tiếp tục thắt chặt CSTT, CSTK (trong đó có đầu tư công) và một số biện pháp khác gắn với việc làm cho tiền đồng trở nên hấp dẫn hơn, giảm áp lực trên thị trường ngoại hối. Hai là, không có những cú sốc quá lớn từ bên ngoài. Hiện thế giới còn quá nhiều bất định: vấn đề căng thẳng và bạo lực leo thang tại Bắc Phi, Trung Đông; vấn đề nợ công châu Âu và giờ lại thêm thảm họa rồi khủng hoảng hạt nhân ở Nhật Bản... Chính vì những bất định ấy nên chúng ta cũng phải nghĩ đến những kịch bản khác nhau để có thể giải trình cho thị trường nếu chúng ta cần phải có những thay đổi chính sách trong tương lai.
PV: CSTT đã được thắt khá chặt, nhiều DN cho rằng lãi suất hiện đang quá cao. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, dường như mức lãi suất huy động 14%/năm là chưa đủ hấp dẫn người gửi tiền. Ông bình luận gì về việc này?
TS. Võ Trí Thành: Với xu hướng lạm phát theo năm còn tăng thì lãi suất huy động nói chung vẫn phải tăng. Ở đây có mấy vấn đề phải đặt ra: Thứ nhất là vấn đề lãi suất phải thực dương. Tất nhiên không nên hiểu lãi suất thực dương là bất kỳ thời điểm nào nó cũng phải dương. Chẳng hạn năm 2008, lãi suất tiền gửi chỉ là 17%/năm trong khi lạm phát trên 20%. Nhưng về cơ bản mức lãi suất phải đủ để người ta cảm thấy không bị "mất tiền" khi gửi tiết kiệm. Lãi suất phải đủ mới có thể hút tiền lưu thông về, mới có tác dụng để kiềm chế lạm phát. Vấn đề thứ 2 rất quan trọng là chúng ta đang muốn giảm áp lực trên thị trường ngoại hối và làm cho đồng tiền Việt Nam hấp dẫn hơn một số tài sản tài chính khác như USD, vàng. Nếu xét trong sự tương tác ấy thì rõ ràng, việc lãi suất huy động tăng trong giai đoạn này là cần thiết. Về quan điểm cá nhân, tôi dự báo nhiều khả năng lãi suất huy động VND sẽ ở mức 15-16%/năm thời gian 1-2 tháng tới.
PV: Vậy theo ông, thời gian tới CSTT nên như thế nào?
TS. Võ Trí Thành: Theo tôi, thời gian tới CSTT cần tiếp tục thắt chặt, nhưng việc điều hành phải hết sức nghệ thuật để tránh những cú sốc cho thị trường, đặc biệt với thị trường bất động sản. Tinh thần điều hành của NHNN cũng đã cho thấy điều này, tuy nhiên việc điều hành thực tế sẽ không hề đơn giản. Một điểm nữa là thắt chặt đến đâu thì còn tùy thuộc xem CSTK ứng xử thế nào. Nếu CSTT cứ thắt chặt mà CSTK không thắt chặt tương ứng thì hiệu quả cũng sẽ khó lòng đạt được như kỳ vọng.
PV: Xin cảm ơn ông!