Ngày 6/7/2026, tại Nhà Quốc hội, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính họp Phiên mở rộng để thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Phiên họp do đồng chí Phan Văn Mãi, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì. Tham dự phiên họp có đồng chí Phạm Đức Ấn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đồng chí Đoàn Thái Sơn, Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng đại diện các cơ quan của Quốc hội, bộ, ngành liên quan.
Quang cảnh phiên họp
Theo Tờ trình của Chính phủ, việc xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng, dự án luật nhằm kịp thời thể chế hóa các nội dung định hướng của Đảng, đảm bảo phù hợp với quá trình sắp xếp bộ máy của chính quyền địa phương hai cấp và của Ngân hàng Nhà nước (NHNN); tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, khơi thông nguồn vốn, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây cũng là bước đi nhằm kịp thời khắc phục những thiếu hụt về khuôn khổ pháp lý trong việc phòng, chống rửa tiền theo khuyến nghị của Nhóm Châu Á - Thái Bình Dương về chống rửa tiền (APG), Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), phục vụ cho kỳ đánh giá công tác phòng, chống rửa tiền tiếp theo tại Việt Nam.
Đối với Luật NHNN, dự thảo tập trung sửa đổi, bổ sung vị trí trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam nhằm tạo cơ sở pháp lý để NHNN thực hiện thu thập thông tin, số liệu. Qua đó, hỗ trợ quá trình điều chỉnh chính sách đầu tư, tính toán các chỉ tiêu kinh tế quan trọng để đối phó kịp thời với các cú sốc của kinh tế toàn cầu. Bổ sung các quy định, chế định Việt Nam thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (trừ các trường hợp được phép theo quy định của NHNN). Quy định này nhằm bảo đảm tính hiến pháp, thống nhất với Luật Ngân sách Nhà nước về tiền mặt, góp phần hạn chế tình trạng đô-la hóa nền kinh tế, hạn chế tác động tiêu cực của nhu cầu ngoại tệ làm giảm giá trị tiền tệ trong nước, phù hợp với xu thế phát triển chung của thế giới.
Bên cạnh đó, sửa đổi các quy định về cơ chế tài chính của NHNN nhằm bảo đảm phù hợp với hoạt động của ngân hàng trung ương và các thông lệ quốc tế. Dự luật giao Chính phủ quy định nội dung nguyên tắc thu chi tài chính, cơ chế tự chủ, trách nhiệm về quản lý tài chính và chế độ tài chính, làm cơ sở xác định kết quả tài chính từ các hoạt động của NHNN.
Bổ sung quy định về thẩm quyền của NHNN được áp dụng các tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với quy định đối với đối tượng thanh tra, giám sát ngân hàng và các tổ chức tín dụng. Mục tiêu nhằm đáp ứng tiêu chí phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở đánh giá độ rủi ro tiềm ẩn đối với hệ thống của các tổ chức tín dụng. Các cơ chế này giúp cải thiện vấn đề lộ trình và pháp lý đối với các quy định…
Phó Thống đốc Thường trực Đoàn Thái Sơn trình bày dự thảo Tờ trình
Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, dự thảo tập trung sửa đổi, bổ sung khái niệm "chủ sở hữu hưởng lợi" theo quy định của FATF nhằm bao quát đầy đủ các trường hợp sở hữu trực tiếp, gián tiếp hoặc có quyền kiểm soát trên thực tế đối với khách hàng là tổ chức pháp lý hoặc người có quyền chi phối, hưởng lợi từ giao dịch do khách hàng thực hiện mang lại. Bổ sung tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản mã hóa vào diện đối tượng báo cáo; bổ sung các giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa; bổ sung trách nhiệm triển khai công tác phòng, chống rửa tiền của Bộ Tài chính trong lĩnh vực này nhằm xử lý các thiếu hụt được chỉ ra trong báo cáo đa phương và báo cáo cập nhật (follow-up) của APG...
Dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định về nhận biết, cập nhật, thu thập và xác minh thông tin khách hàng; minh bạch thông tin đối với các thỏa thuận pháp lý có bản chất tương tự như ủy thác nhằm bảo đảm rõ ràng, thống nhất và khắc phục các thiếu hụt theo khuyến nghị của FATF và APG.
Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, NHNN đề xuất bổ sung đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ để tạo cơ sở phát lý cho ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện hoạt động nêu trên trên cơ sở quy định của pháp luật có liên quan.
Về công tác chuẩn bị văn bản hướng dẫn chi tiết, do các nội dung sửa đổi, bổ sung tại dự thảo luật làm phát sinh yêu cầu sửa đổi văn bản quy định chi tiết, NHNN đã chuẩn bị các dự thảo văn bản hướng dẫn để trình kèm hồ sơ dự án luật. Đối với các nội dung khác không đặt ra yêu cầu sửa đổi, ban hành mới thì các nội dung liên quan sẽ tiếp tục thực hiện theo văn bản quy định hiện hành.
Phát biểu tại Phiên họp, các đại biểu cơ bản thống nhất về sự cần thiết ban hành dự án Luật, cho rằng việc sửa đổi, bổ sung các quy định nêu trên là cấp bách nhằm khắc phục ngay những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong điều hành kinh tế - xã hội, quản lý nhà nước về tiền tệ, ngân hàng và phòng, chống rửa tiền.
Ông Tô Huy Vũ, Chủ tịch Hội đồng thành viên Agribank, ĐBQH khóa XVI phát biểu
Đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc bám sát chuẩn mực quốc tế, ông Tô Huy Vũ, Chủ tịch Hội đồng thành viên Agribank, ĐBQH khóa XVI cho rằng, việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền là bước tiến lớn tiệm cận khuyến nghị của FATF. Tuy nhiên, để quy định thực sự đi vào đời sống, hồ sơ cần thuyết minh rõ ràng, cam kết ban hành cụ thể tiêu chí định lượng, định tính về "chủ sở hữu hưởng lợi" và cách xác định chuỗi kiểm soát gián tiếp theo chuẩn FATF và OECD. Đặc biệt, khái niệm này phải đồng nhất với Luật Doanh nghiệp để tránh việc các TCTD và doanh nghiệp phải duy trì song song hai bộ dữ liệu gây lãng phí nguồn lực.
Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại phát biểu
Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đưa ra nhìn nhận về an ninh tiền tệ gắn liền với phòng chống tội phạm rủi ro cao. Trung tướng Trần Đức Thuận đề nghị cơ quan soạn thảo sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền lần này phải rà soát, tích hợp dẫn chiếu các điều khoản tương đồng, tránh chồng chéo xem luật nào được áp dụng trước trong việc kiểm soát rủi ro, phong tỏa tài sản hay trì hoãn giao dịch.
Phân tích rào cản tâm lý của điều hành hệ thống liên quan đến quy định mới trong dự thảo “cho phép ngân hàng thương mại ra quyết định phong tỏa tài sản ngay khi phát phát hiện dấu hiệu rửa tiền rủi ro cao”, Trung tướng Trần Đức Thuận cho rằng, "hiện nay, cơ chế bảo vệ trách nhiệm cho cán bộ ngân hàng khi ra quyết định phong tỏa tài sản chưa đủ mạnh để họ yên tâm hành động”. Theo ông, để bảo đảm tính khả thi, các ngân hàng thương mại đề nghị thẩm quyền quyết định phong tỏa tài sản thuộc về các cơ quan nhà nước có thẩm quyền như Tòa án, Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra, thay vì để ngân hàng trực tiếp thực hiện nhằm tránh rủi ro pháp lý nếu việc xác định dấu hiệu vi phạm chưa chính xác.
Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai phát biểu kết luận phiên họp
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai nhấn mạnh, đa số ý kiến thống nhất về sự cần thiết ban hành luật theo trình tự, thủ tục rút gọn đối với các nội dung mở rộng so với phạm vi đề xuất ban đầu. Các cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ ngay trong nội tại ba luật trên cũng như với toàn bộ hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế liên quan. Dự thảo cần tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng.
Do quỹ thời gian từ nay đến kỳ họp Quốc hội không còn nhiều, việc sửa đổi cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng. Dự án luật lần này sẽ ưu tiên xử lý ngay các vấn đề cấp bách nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, tháo gỡ khó khăn cho tăng trưởng và khắc phục các khoảng trống pháp lý về phòng, chống rửa tiền theo khuyến nghị quốc tế. Đối với những nội dung còn có ý kiến khác nhau, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát toàn diện và tham vấn thêm các bên liên quan để đề xuất sửa đổi phù hợp trong thời gian tới.
Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đa số ý kiến tán thành với đề xuất sửa đổi của Chính phủ. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần làm rõ hơn cơ chế phối hợp giữa NHNN với các bộ, ngành, cơ quan liên quan; rà soát quy định về cơ chế tài chính bảo đảm đặc thù hoạt động ngành…
Liên quan đến Luật Phòng, chống rửa tiền, qua thẩm tra sơ bộ đề nghị làm rõ và minh bạch các khái niệm về chủ sở hữu hưởng lợi, dịch vụ tài sản mã hóa; quy định cụ thể về nhận biết khách hàng, xác minh thông tin và minh bạch hóa các đối tượng pháp lý. Quá trình thi hành luật cần có hướng dẫn chi tiết, bảo đảm tính khả thi và tránh phát sinh chi phí tuân thủ không cần thiết cho các tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ báo cáo.
Đối với nội dung sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng, các ý kiến đề nghị nghiên cứu mở rộng phạm vi hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm đối với trái phiếu doanh nghiệp nói chung, thay vì chỉ giới hạn ở trái phiếu phát hành riêng lẻ, đồng thời bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về chứng khoán…
HP (theo quochoi.vn)