1. Tên Đề tài: Nâng cao năng lực tài chính của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam nhằm tham gia sâu hơn vào quá trình tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém
Mã số: ĐTNH.016/25
2. Tổ chức chủ trì thực hiện: Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam
3. Chủ nhiệm và các thành viên tham gia:
Cá nhân chủ trì: Ông Phạm Bảo Lâm - Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam.
Thư ký: ThS. Chử Thành Giáp - Trưởng phòng, Phòng Nguồn vốn và Đầu tư, Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam.
Các thành viên tham gia:
- ThS. Nguyễn Ngọc Cảnh - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- CN. Đặng Văn Tới - Thành viên Hội đồng Quản trị, Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam.
- ThS. Nguyễn Thị Lương Trà - Phó Trưởng phòng, Vụ Pháp chế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- ThS. Bùi Thị Duyên - Chuyên viên, Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- ThS. Hoàng Thị Ánh Ngọc - Trưởng phòng, Phòng Tham gia kiểm soát đặc biệt và thu hồi tài sản, Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam.
- ThS. Nguyễn Mai Thanh - Trưởng phòng, Phòng Giám sát, Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam.
- ThS. Trần Đình Cường - Phó Trưởng phòng phụ trách, Phòng Quản lý thu phí và chi trả bảo hiểm tiền gửi, Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam.
- ThS. Phạm Mạnh Hùng - Cán bộ, Phòng Nguồn vốn và Đầu tư, Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam.
4. Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 10/2024
- Thời gian kết thúc: Tháng 01/2026
5. Kinh phí thực hiện: 200 triệu đồng.
6. Kết quả thực hiện: Giỏi
7. Các nội dung chính:
- Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi; vai trò nâng cao năng lực tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi;
- Kinh nghiệm quốc tế về nâng cao năng lực tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi để tham gia xử lý ngân hàng;
- Năng lực tài chính của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam: thực trạng tình hình quản lý và sử dụng nguồn vốn của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam; vai trò và sự cần thiết của việc nâng cao năng lực tài chính cho Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam;
- Định hướng và giải pháp nâng cao năng lực tài chính để Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam tham gia tái cơ cấu.
8. Mô tả tóm tắt:
Chương 1, Đề tài đã nghiên cứu cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về nâng cao năng lực tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi và vai trò của tổ chức này trong cơ cấu lại các TCTD yếu kém. Bảo hiểm tiền gửi là công cụ chính sách công quan trọng nhằm bảo vệ người gửi tiền, củng cố niềm tin công chúng và đảm bảo an toàn hệ thống tài chính. Mô hình tổ chức và phạm vi hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi trên thế giới có xu hướng mở rộng quyền hạn, đặc biệt là trong xử lý TCTD yếu kém và can thiệp sớm.
Đồng thời, các bài học rút ra trong quá trình nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế từ các quốc gia như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cần được trang bị năng lực tài chính đủ mạnh, khung pháp lý đầy đủ, danh mục đầu tư đa dạng và cơ chế phối hợp hiệu quả với các cơ quan trong mạng an toàn tài chính quốc gia; vai trò và quyền hạn của tổ chức BHTG ngày càng được mở rộng, đồng thời năng lực tài chính cần được xây dựng theo hướng bền vững, chủ động và linh hoạt.
Chương 2, Đề tài đã phân tích một cách hệ thống và toàn diện thực trạng năng lực tài chính của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam và vai trò của tổ chức này trong việc tham gia vào quá trình cơ cấu lại các TCTD yếu kém, từ đó làm rõ những yêu cầu đặt ra đối với việc nâng cao năng lực tài chính trong bối cảnh hiện nay. Đồng thời, luận giải rõ ràng sự cần thiết phải nâng cao năng lực tài chính của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam, dựa trên bốn trụ cột chính bao gồm: (i) tăng vốn điều lệ; (ii) đa dạng hóa danh mục đầu tư nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi theo hướng an toàn, linh hoạt, hiệu quả; (iii) hoàn thiện cơ chế thu phí bảo hiểm tiền gửi trên cơ sở rủi ro, đảm bảo minh bạch và công bằng giữa các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi; và (iv) thiết lập cơ chế tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ hoặc vay vốn trong trường hợp khẩn cấp. Song song với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và tăng cường vai trò điều phối, giám sát của NHNN đối với hoạt động của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam là điều kiện tiên quyết nhằm đảm bảo sự gắn kết chặt chẽ giữa chính sách bảo hiểm tiền gửi và chính sách an toàn hệ thống ngân hàng. Ngoài ra, các yếu tố bổ trợ như tăng cường tính độc lập của tổ chức, cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý, cũng như nâng cao năng lực quản trị nội bộ và quản lý rủi ro là những điều kiện không thể thiếu để củng cố sức mạnh tổng thể của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam.
Tại Chương 2, nhóm nghiên cứu đã đánh giá tác động và nhận định rằng: nếu không tăng cường năng lực tài chính, Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam khó có thể thực hiện hiệu quả và chủ động vai trò tham gia sâu hơn để hỗ trợ quá trình cơ cấu lại các TCTD yếu kém. Ngược lại, việc nâng cao năng lực tài chính sẽ giúp Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam đảm đương tốt hơn chức năng của tổ chức bảo hiểm tiền gửi theo mô hình “chi trả với quyền hạn mở rộng”, đồng thời khẳng định vị thế của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam trong mạng an toàn tài chính quốc gia.
Chương 3, nhóm nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao năng lực tài chính của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam xoay quanh 03 trọng tâm chính sau:
(i) Tăng cường nội lực tài chính thông qua các biện pháp như tăng vốn điều lệ, đa dạng hóa danh mục đầu tư, hoàn thiện cơ chế thu phí, bổ sung hình thức vay từ NHNN;
(ii) Hoàn thiện cơ sở pháp lý đồng bộ với Luật Các TCTD năm 2024 và định hướng sửa đổi Luật Bảo hiểm tiền gửi, cũng như các văn bản hướng dẫn liên quan đến quản lý tài chính, đầu tư, cho vay đặc biệt và mua trái phiếu dài hạn;
(iii) Nâng cao năng lực tổ chức và vận hành thông qua việc tăng cường chất lượng nhân sự, hoàn thiện cơ chế kiểm tra - giám sát, kiện toàn quy trình nội bộ và tăng cường ứng dụng công nghệ.
Hệ thống giải pháp tại chương 3 không chỉ góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam mà còn đặt nền móng cho việc xây dựng mô hình hoạt động hiện đại, an toàn, hiệu quả và hội nhập quốc tế, giúp đơn vị này thực hiện tốt vai trò bảo vệ người gửi tiền, hỗ trợ NHNN trong xử lý TCTD yếu kém, và góp phần duy trì ổn định, an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng.