Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ của các Đại biểu Quốc hội đã dành cho ngành Ngân hàng trong quá trình thảo luận vừa qua. Hôm nay, tôi xin trình bày ngắn gọn và khái quát một số nội dung có liên quan đến tín dụng ngân hàng phục vụ cho phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn.
Tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội, tôi cũng đã có dịp báo cáo với Quốc hội hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng phục vụ cho phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn.
Trong thời gian vừa qua, tín dụng ngân hàng phục vụ cho phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn tăng trưởng rất nhanh.Trong vòng 5 năm qua, dư nợ tín dụng cho lĩnh vực này tăng gấp 2,2 lần và đã chiếm tới 22% tổng dư nợ của nền kinh tế. Điều đó cũng tương xứng với tỷ trọng đóng góp của ngành nông nghiệp vào GDP của đất nước. Thời gian qua, bằng nhiều chính sách khác nhau, hệ thống ngân hàng đã khuyến khích các ngân hàng thương mại tập trung vốn để đầu tư phát triển nông nghiệp và nông thôn. Những con số nói trên đã thể hiện hướng đi đúng đắn trong hoạt động tín dụng ngân hàng phục vụ cho lĩnh vực nông nghiệp.
Tuy nhiên, qua ý kiến phát biểu của các Đại biểu Quốc hội cũng như ý kiến của cử tri cả nước, nếu nhìn một cách khái quát thì hoạt động sản xuất nông nghiệp và nông thôn đã chững lại và trong một số lĩnh vực có phần giảm sút. Đứng trước thực trạng trên, chúng ta cũng phải nhìn cả hai góc độ: Nếu nhìn lại chặng đường phát triển 30 năm đổi mới vừa qua thì có thể khẳng định rằng ngành nông nghiệp đã hoàn thành một cách xuất sắc sứ mệnh lịch sử mà Đảng, nhà nước và nhân dân giao cho. Ngành nông nghiệp có được những thành tựu như ngày hôm nay đó là nhờ sự nỗ lực vô cùng to lớn của nông dân và toàn hệ thống chính trị. Nhưng bước sang một giai đoạn phát triển mới của đất nước, có thể nhận định rằng cái áo mà chúng ta đã may cho ngành nông nghiệp trong 30 năm qua đã chật. Chúng ta phải có các cơ chế, chính sách mới để giúp ngành nông nghiệp phát triển ở một trình độ cao hơn.
Hiện nay theo tinh thần các văn kiện của Đại hội Đảng lần thứ XI,đất nước ta đang đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc nền kinh tế. Đảng cũng đang chỉ đạo sơ kết nghị quyết của Ban chấp hành trung ương về tam nông. Chính phủ đã có Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững và Quốc hội cũng đã thông qua Luật hợp tác xã mới v.v... Đó chính là những tiền đề hết sức quan trọng để tiến hành cải cách một cách sâu rộng, mạnh mẽ ngành nông nghiệp trong thời gian tới.
Có thể nói, chúng ta đã và đang thực hiện tốt chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Nói một cách khác là nhiệm vụ ăn no, mặc ấm đã hoàn thành xuất sắc. Đã đến lúc chúng ta phải làm cho người nông dân có thể làm giàu ngay trên mảnh đất của mình.Với tinh thần đó, hệ thống ngân hàng đang tập trung mọi nỗ lực sửa đổi lại các cơ chế chính sách trong hoạt động tín dụng để phục vụ tốt hơn cho mục tiêu đó của đất nước. Chúng tôi cũng hi vọng rằng, với những nỗ lực của Chính phủ, các Bộ, ngành và toàn hệ thống chính trị, chúng ta sẽ có bước phát triển mạnh mẽ hơn, cơ bản hơn trong nông nghiệp, nông dân và nông thôn.
Về hai vấn đề cụ thể liên quan đến tạm trữ lúa gạo và cà phê, tôi xin báo cáo Quốc hội như sau:
Thứ nhất là vấn đề tạm trữ lúa gạo, hệ thống ngân hàng đã cung cấp đầy đủ vốn không thiếu một đồng và không chậm một ngày cho việc tạm trữ lúa gạo trong thời gian vừa qua.
Những đặc sản hay những sản phẩm chủ lực trong hoạt động nông nghiệp và nông thôn như cá tra, cá ba sa cũng được tập trung hỗ trợ với một lượng vốn tương đối lớn; đến nay, tổng dư nợ trong lĩnh vực này khoảng 25 nghìn tỷ. Vừa qua,Ngân hàng Nhà nước đã đến các địa phương, thấy được khó khăn của người nuôi cá tra, cá basa và nuôi tôm và đã giải quyết ngay những vấn đề trong thẩm quyền của hệ thống ngân hàng, như cơ cấu lại nợ, miễn giảm lãi v.v... Những nội dung vượt thẩm quyền,Ngân hàng Nhà nước đã có tờ trình Chính phủ đề xuất giao các Bộ, ngành để giải quyết.Trong thời gian tới, rất mong các ngành hữu quan triển khai các hỗ trợ này để những người sản xuất cá tra, cá ba sa, tôm có thể vượt qua được khó khăn, tiếp tục duy trì được hoạt động sản xuất.
Trong lĩnh vực cây cà phê, đến nay có thể nói hệ thống ngân hàng đã đáp ứng đầy đủ nguồn vốn.Đối với hoạt động xuất khẩu cà phê, hiện nay do giá cà phê giảm mạnh, Ngân hàng Nhà nước đã trình Thủ tướng Chính phủ đề xuất tiến hành cơ chế cho vay tạm trữ cà phê và ngành Ngân hàng sẽ đáp ứng đủ vốn cho lĩnh vực này.
Về vấn đề tái canh cây cà phê, mặc dù hiện nay Chính phủ chưa có chủ trương chính thức nhưng qua làm việc trực tiếp với các địa bàn trên tỉnh Tây Nguyên, chúng tôi thấy việc tái canh cây cà phê là hết sức cần thiết. Việc tái canh cây cà phê đòi hỏi 3 đến 5 năm sau mới có thể thu hoạch. Nếu không triển khai từ ngày hôm nay thì sản lượng cà phê sau 3 đến 5 năm nữa sẽ không đảm bảo. Do vậy, ngành Ngân hàng đã dành một gói hỗ trợ 12.000 tỷ đồng cho việc tái canh cây cà phê, trong đó dành riêng cho tỉnh Lâm Đồng 2000 tỷ.
Trong thời gian vừa qua, với vai trò chủ đạo của chương trình hỗ trợ tái canh cây cà phê, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đến 5 tỉnh Tây Nguyên để triển khai nhiệm vụ này. Tuy nhiên để tái canh cây cà phê hiệu quả thì vốn chỉ là một yếu tố;bên cạnh đó, giống và quy hoạch cũng là vấn đề quan trọng. Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thônvà chính quyền địa phương các cấp để xây dựng kế hoạch quy hoạch chi tiết có tính khả thi và hiệu quả để có cơ sở cho vay tái canh cà phê.
Đối với một số lĩnh vực khác như cho vay đối với người nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội,đến nay tổng dư nợ đã lên tới 118.000 tỷ.Trong thời gian khó khăn vừa qua, trung bình mỗi năm tín dụng dành cho người nghèo đều tăng đều đặn từ 7% đến 10%. Trong khi đó nợ xấu của Ngân hàng Chính sách xã hội rất thấp, chưa đến 1%,do đó đảm bảo được nguồn vốn quay vòng phục vụ cho người nghèo.
Vừa qua,NHNN cũng đã trình Chính phủ và được bổ sung cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo; hiện nay,NHNN đang trình Chính phủ cơ chế giúp người nông dân đã thoát nghèo, thoát nghèo bền vững. Đó là những giải pháp hết sức cụ thể để giải quyết.
Tuy nhiên, còn có những vấn đề phải đặt ra dài hạn hơn.Hiện nay, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, NHNN đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để có những cơ chế tín dụng phục vụ cho việc liên kết giữa các đối tượng: cá nhân, hộ gia đình, chủ trang trại, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, doanh nghiệp, để tạo ra chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, chế biến và tiêu thụ v.v... NHNNcũng đề xuất với Chính phủ về cơ chế bảo hiểm cho các sản phẩm nông nghiệp. Đồng thời đưa lĩnh vực áp dụng công nghệ cao trong hoạt động nông nghiệp được hưởng chính sách tín dụng ưu đãi của hệ thống ngân hàng.
Mới đây nhất,NHNN đã trình và đượcChính phủ thông qua nội dung sửa đổi Quyết định 63/2010/QĐ-TTg, 65/2011/QĐ-TTg về việc cho vay hỗ trợ giảm tổn thất sau thu hoạch,trong đó cho phép các máy móc, thiết bị phục vụ cho công tác này không nhất thiết có tỷ lệ nội địa hóa trên 60%;đồng thời tất cả các ngân hàng đều có thểtham gia chương trình. Đó là những đóng góp của hệ thống ngân hàng trong thời gian qua và định hướng trong thời gian tới. Tất nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn ở phía trước nhưng chúng tôi tin tưởng rằng với sự tích cực của ngành Ngân hàng, sự phối hợp của chính quyền địa phương các cấp và đồng bào cả nước, chúng ta nhất định sẽ có bước chuyển biến trong lĩnh vực nông nghiệp trong thời gian tới.
- NCTH - VP