Báo cáo cập nhật triển vọng kinh tế công bố đầu tuần trước của Ngân hàng ANZ giữ quan điểm cho rằng, nợ xấu cao là một trong những nguyên nhân khiến tăng trưởng tín dụng (TTTD) chậm. Lý do được giải thích là vì các ngân hàng hạn chế cho vay ra. Báo cáo này còn cho rằng, nợ xấu cao sẽ tiếp tục ngăn tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt được mức tiềm năng.
Tăng trưởng tín dụng thấp:
Không còn do nợ xấu
Tổng cầu cải thiện là yếu tố mấu chốt giúp cho tăng trưởng tín dụng khởi sắc
Đỗ Lê
Báo cáo cập nhật triển vọng kinh tế công bố đầu tuần trước của Ngân hàng ANZ giữ quan điểm cho rằng, nợ xấu cao là một trong những nguyên nhân khiến tăng trưởng tín dụng (TTTD) chậm. Lý do được giải thích là vì các ngân hàng hạn chế cho vay ra. Báo cáo này còn cho rằng, nợ xấu cao sẽ tiếp tục ngăn tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt được mức tiềm năng.
Một trường hợp khác là Báo cáo cập nhật tình hình kinh tế châu Á - Thái Bình Dương của Ngân hàng Thế giới (WB) công bố ngày 7/4, phần về Việt Nam cũng cho rằng: “Các hoạt động tín dụng chùng xuống khi các ngân hàng - với bảng cân đối phải chịu thêm gánh nặng từ tỷ lệ nợ xấu cao - e sợ những rủi ro ngày càng gia tăng và đang dự kiến sẽ tháo bớt đòn bẩy tài chính”.
Không đồng tình với những nhận định trên, TS. Vũ Viết Ngoạn, Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia (NFSC) nêu quan điểm: “Tôi cho rằng, thời điểm hiện nay, nợ xấu không phải là nguyên nhân chính yếu làm dư nợ tín dụng gia tăng thấp”. Lý giải điều này, TS. Ngoạn cho biết, nợ xấu cao thường dẫn đến tình trạng sụt giảm TTTD và tăng trưởng kinh tế mà hệ lụy có thể thấy là: Thứ nhất, do ngân hàng bị nợ xấu tăng cao dẫn đến không có vốn, mất khả năng thanh khoản để cho vay (tức là cho vay rồi nhưng không thu được nợ, không quay vòng được vốn để cho vay tiếp); Thứ hai, các DN có nợ xấu thì về mặt pháp lý sẽ không có điều kiện để tiếp cận vốn vay ngân hàng nữa.
“Nhưng hiện nay, cả hai điều đó đều đã được giải quyết. Thanh khoản của các ngân hàng hiện không có vấn đề gì trong khi chúng ta cũng đã cho phép các ngân hàng khoanh nợ với DN, nên số DN có nợ xấu mà không tiếp cận được vốn ngân hàng về mặt pháp lý là rất ít”, TS. Ngoạn nhấn mạnh. Do vậy, ông cho rằng, nguyên nhân chính yếu hiện nay là các DN không có nhu cầu vay vốn ngân hàng. “Thử hình dung, trước đây tăng trưởng GDP thường xuyên 7-8% mà nay chỉ xoay quanh 5% thì quy mô thị trường đã giảm đến bao nhiêu? Rất nhiều DN hiện nay không những không cần mở rộng sản xuất mà thậm chí quy mô sản xuất hiện tại chỉ sử dụng đến 50-60% thì họ mở rộng sản xuất làm gì”, ông Ngoạn liên tiếp nêu câu hỏi.
Khó khăn của nợ xấu bởi thế không phải là vấn đề chính yếu cho bài toán kinh tế hiện nay. Câu chuyện lúc này là làm sao giải quyết bên cầu tín dụng. Cần làm sao để tạo lập được một môi trường kinh tế tăng trưởng tốt, tổng cầu cải thiện hơn thì sẽ hỗ trợ được DN mở rộng sản xuất kinh doanh, qua đó cầu tín dụng cũng sẽ được cải thiện. Khi kinh tế vĩ mô đã thực sự đi vào ổn định, nguồn cung tín dụng của hệ thống đã dồi dào (rất nhiều ngân hàng muốn cho vay ra với lãi suất đã thấp đi đáng kể) thì điều mấu chốt là làm sao cải thiện nhu cầu vay vốn vẫn đang rất yếu ớt hiện nay, hay sâu xa hơn là cải thiện cầu tiêu dùng.
TS. Cấn Văn Lực, một chuyên gia về lĩnh vực tài chính ngân hàng nhấn mạnh, để TTTD tốt hơn thì ngoài những nỗ lực của ngân hàng còn cần một loạt giải pháp đồng bộ khác. Trong đó, trước hết là việc các DN cần “tự cứu lấy mình” thông qua tái cơ cấu quyết liệt, giảm giá để bán sản phẩm, giảm tồn kho… Bên cạnh đó, DN cần ngồi lại với ngân hàng để xử lý nợ xấu và cơ cấu lại nợ của mình.
Ở góc độ vĩ mô hơn, các vấn đề đang vướng mắc trong xử lý nợ xấu rất cần sự phối hợp với các bộ, ngành để nhanh chóng giải quyết, như liên quan đến xử lý tài sản đảm bảo, tạo lập thị trường mua bán nợ xấu… Hoạt động phối hợp, tháo gỡ khó khăn của các bộ, ngành khác trong cho vay bất động sản và xây dựng (liên quan chủ yếu đến Bộ Xây dựng); tìm kiếm phát triển các thị trường mới cho đầu ra hàng hóa, dịch vụ của các DN (liên quan đến Bộ Công Thương); thuế trong mua bán nợ xấu, xử lý tài sản đảm bảo… (Bộ Tài chính); hay khung khổ pháp lý (Bộ Tư pháp) để giải quyết các vướng mắc hiện nay cũng là những vấn đề cần tập trung giải quyết.