Báo cáo sự ổn định tài chính toàn cầu do Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) phát hành gần đây đã đưa ra nhận định rằng các ngân hàng Châu Âu đang tiếp tục gánh chịu sức ép do hậu quả tăng trưởng kinh tế yếu kém tại châu lục này cộng với nghĩa vụ trả nợ cao. Các ngân hàng này cần phải cải thiện bảng cân đối tài sản bằng cách giảm tài sản có và đồng thời phải tăng vốn, đó là một quy trình được gọi là quy trình giảm tỷ lệ nợ, nhằm mục đích phục hồi lòng tin của nhà đầu tư.
Báo cáo này viết: Các nhà hoạch định chính sách Châu Âu đã thực hiện một số hành động chính sách quan trọng trong những tháng gần đây để hỗ trợ cho việc ổn định hệ thống tài chính ngân hàng. Các hành động này bao gồm các chính sách tài khóa và cơ cấu mạnh mẽ đang được thực hiện ở I-ta-li-a và Tây Ban Nha, thỏa thuận về tài trợ cho Hy Lạp và cơ cấu lại nợ của khu vực tư nhân, cùng với một kế hoạch tài trợ mạnh mẽ và năng động hơn để kiềm chế khủng hoảng.
Cho đến nay, các chính sách hiện hành đã hạn chế được một cuộc khủng hoảng tín dụng. Thế nhưng, nếu trình trạng khó khăn tài chính thúc đẩy các ngân hàng Châu Âu thực hiện một quy trình giảm tỷ lệ nợ đồng bộ với quy mô to lớn sẽ gây ra tổn thất nặng nề cho giá cả tài sản, cung ứng tín dụng và hoạt động kinh tế ở Châu Âu và các khu vực khác nữa. Do vậy, có nhiều việc cần phải làm để khai thác sự thông thoáng, mặc dầu ở mức độ hạn chế, do các biện pháp chính sách gần đây tạo ra.
Những khó khăn nghiêm trọng của thị trưởng trái phiếu chính phủ và ngân hàng ở khu vực đồng Euro vào cuối năm 2011 buộc các ngân hàng tại đây phải thắt chặt bảng cân đối tài sản của mình. Các ngân hàng Châu Âu đã phải chịu đựng sức ép nới lỏng quy trình giảm tỷ lệ nợ kể từ năm 2008, và đã hoàn thành sứ mệnh đó bằng việc bán đi tài sản và tăng vốn, đồng thời hạn chế việc cắt giảm cho vay đối với các doanh nghiệp và các hộ gia đình.
Vấn đề mấu chốt là phải thực hiện sự cân bằng hợp lý,vì các ngân hàng cần phải củng cố bảng cân đối tài sản để tăng cường khả năng phục hồi về lâu về dài. Đồng thời, điều thiết yếu là tránh việc cắt giảm cho vay quy mô lớn vì nó có thể tác động tiêu cực đối với tăng trường kinh tế và và phục hồi toàn cầu.
Một số hình thức của quy trình giảm tỷ lệ nợ có tính chất lành mạnh, do các ngân hàng cắt giảm các hoạt động ngân hàng phi lõi và giảm bớt sự tùy thuộc vào tài trợ bán buôn làm cho bảng cân đối tài sản của các ngân hàng thêm vững mạnh. Chính vì vậy, số lượng, tốc độ và lãnh địa của quy trình giảm tỷ lệ nợ cần phải đúng mực, không quá lớn, không quá nhanh và không quá tập trung vào một khu vực hoặc một quốc gia nào đó.
Triển vọng kinh tế đã được cải thiện phần nào trong những tháng gần đây, và tăng trưởng chậm tại khu vực Euro sẽ làm tăng thêm khó khăn cho việc xử lý khối lượng nợ to lớn đè nặng lên chính phủ các nước, khu vực tư nhân và các hộ gia đình. Các nền kinh tế mới nổi đã đối phó với các cú sốc mới nhất và kiểm soát được quy trình giảm tỷ lệ nợ từ các ngân hàng Châu Âu nhờ các chính sách linh hoạt hỗ trợ cho các nền kinh tế trong cuộc khủng hoảng kết hợp với các công cụ an toàn vĩ mô mục tiêu.
Trong bối cảnh này, câu hỏi đặt ra là cần phải thực hiện những hành động chính sách gì?
Thứ nhất, các quốc gia cần phải tiếp tục cắt giảm nợ chính phủ và đồng thời hỗ trợ cho tăng trưởng. Hành động này có thể được thực hiện thông qua chính sách tiền tệ hợp lý, loại bỏ dần việc hỗ trợ của ngân sách tại các nước đang hứng chịu sức ép của thị trường tài chính, và thực hiện cải cách cơ cấu nhằm tăng năng suất và khả năng cạnh tranh.
Thứ hai, ngăn chặn việc bùng nổ các rủi ro sụt giá thông qua các nỗ lực điều chỉnh liên tục được các quốc gia đang gặp khó khăn thực hiện song hành với việc hỗ trợ tài chính mạnh mẽ và linh hoạt mà người ta thường gọi là “bức tường lửa”.
Thứ ba, đảm bảo thực hiện một quy trình giảm tỷ lệ nợ của các ngân hàng một cách trật tự thông qua việc giám sát an toàn vĩ mô chặt chẽ do các ngân hàng trung ương Châu Âu thực hiện được hỗ trợ bởi các nỗ lực tái cơ cấu và xử lý các ngân hàng yếu kém bằng nguồn hỗ trợ từ “bức tưởng lửa” nếu cần thiết.
Thứ tư, các nhà hoạch định chính sách cần phải hoàn tất 2 cuộc cải cách dài hạn là (1) xây dựng và cam kết một lộ trình cho khuôn khổ ổn định tài chính khu vực đồng Euro bao gồm một khuôn khổ toàn Âu cho việc thanh tra và xử lý ngân hàng và bảo hiểm tiền gửi để giúp cho liên minh tiền tệ hoạt động một cách suôn sẻ, và (2) thực hiện việc giám sát chặt chẽ từ trung ương đối với chính sách tài khóa được hỗ trợ bằng việc tăng cường chia sẻ rủi ro tài khóa thông qua một quỹ chung để các nước dựa vào mà hỗ trợ trong trường hợp xảy ra các cú sốc kinh tế.
PMH