Tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội Khóa XIII, Ngân hàng Nhà nước nhận được chất vấn của đại biểu Quốc hội Huỳnh Thành - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai.
Câu hỏi:
1. Trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước trong việc để xảy ra tình trạng lãi suất quá cao trong thời gian qua?
2. Giải pháp của Ngân hàng Nhà nước nhằm bảo đảm vốn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển sản xuất kinh doanh?
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trả lời Đại biểu Huỳnh Thành như sau:
1. Về trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước trong việc để xảy ra tình trạng lãi suất quá cao trong thời gian qua, các ngân hàng thương mại có lợi nhuận lớn nhưng sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ bị đình trệ, đời sống người lao động khó khăn.
- Về tình trạng lãi suất cao:
Trước bối cảnh lạm phát tăng cao và rủi ro bất ổn kinh tế vĩ mô gia tăng, bám sát chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/02/2011, Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương điều hành chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng và phối hợp hài hòa với chính sách tài khóa thắt chặt để kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội. Việc thực thi chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng đã góp phần quan trọng làm giảm dần tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng trong năm 2011 và tập trung được nguồn vốn cho lĩnh vực sản xuất – kinh doanh.
Bên cạnh những kết quả tích cực, chính sách tiền tệ chặt chẽ cũng tác động làm tăng mặt bằng lãi suất huy động và cho vay VND, phần nào gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Kể từ tháng 9/2011, trước những dấu hiệu tích cực của lạm phát và các cân đối vĩ mô, Ngân hàng Nhà nước đã sử dụng đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giảm dần mặt bằng lãi suất cho vay, như: (1) Chấm dứt tình trạng vi phạm quy định trần lãi suất huy động của các tổ chức tín dụng; (2) Tiếp tục hỗ trợ vốn cho các tổ chức tín dụng và can thiệp để duy trì mặt bằng lãi suất liên ngân hàng ở mức hợp lý (3) Chỉ đạo các ngân hàng thương mại, nhất là các ngân hàng thương mại nhà nước tiết kiệm chi phí, giảm lợi nhuận để giảm mặt bằng lãi suất cho vay VND đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, góp phần tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Nhờ đó, mặt bằng lãi suất cho vay lĩnh vực sản xuất – kinh doanh đã giảm so với 8 tháng đầu năm.
Trong thời gian tới, nếu lạm phát tiếp tục có xu hướng giảm dần và ổn định, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước và trần lãi suất huy động để tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng giảm dần lãi suất cho vay.
- Về mức lợi nhuận của ngân hàng thương mại: Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế, lợi nhuận từ tín dụng của hệ thống các tổ chức tín dụng cũng giảm sút do nguồn vốn huy động tăng trưởng chậm và nợ xấu gia tăng; đến quý III/2011, nhiều ngân hàng có chênh lệch thu nhập trừ chi phí âm (-). Việc một số tổ chức tín dụng công bố lợi nhuận cao có thể vì: (i) tổ chức tín dụng chưa trích lập dự phòng rủi ro hoặc trích lập dự phòng rủi ro chưa đầy đủ; (ii) lợi nhuận từ hoạt động tín dụng thấp nhưng được bù đắp từ các nguồn thu dịch vụ khác.
2. Về giải pháp của Ngân hàng Nhà nước nhằm bảo đảm vốn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển sản xuất kinh doanh:
Trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng và linh hoạt phù hợp với diễn biến thị trường tiền tệ và kinh tế vĩ mô nhằm kiểm soát tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng và tập trung vốn cho lĩnh vực sản xuất – kinh doanh ở mức hợp lý. Trong đó, tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với mức lãi suất hợp lý để đáp ứng kịp thời các nhu cầu vay vốn tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ và cho vay vốn lưu động đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trường hợp mở rộng tín dụng đối với các lĩnh vực này làm tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng cả năm 2011 vượt 20%, tổ chức tín dụng báo cáo Ngân hàng Nhà nước để được xem xét, giải quyết.
Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục hỗ trợ vốn cho các tổ chức tín dụng để tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay đối với lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Huỳnh Thành. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trân trọng cám ơn sự quan tâm của Đại biểu Quốc hội đối với hoạt động ngân hàng.