Tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội Khóa XIII, Ngân hàng Nhà nước nhận được chất vấn của đại biểu Quốc hội Phương Thị Thanh - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Kạn.
Câu hỏi
Xin hỏi Thống đốc: Vừa qua việc NHNN cho phép chuyển đổi vàng từ phi SJC sang SJC với mức chi phí chỉ từ 50.000đ đến 100.000đ/lượng. Trong đó người dân khi mua phải vàng nhái SJC thì bị cắt làm vàng nguyên liệu, giá bán thấp hơn SJC từ 2 triệu đến 3 triệu đồng. Nếu đổi vỏ thương hiệu mới SJC thì mất 30.000đ/lượng. Cơ chế xin lệnh dập vàng thương hiệu khác sang SJC không công khai về điều kiện. Cử tri cho rằng cơ chế độc quyền sản xuất vàng SJC chỉ có “người trong cuộc” hưởng lợi lớn.
Vậy nhận định trên của cử tri theo Thống đốc có đúng không? Đến khi nào thì người dân có vàng phi SJC được hưởng cơ chế như doanh nghiệp chuyển sang SJC và chỉ mất từ 50.000đ đến 100.000đ cho người dân đỡ thiệt.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trả lời Đại biểu Phương Thị Thanh như sau:
Trước khi Nghị định 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (Nghị định 24) được ban hành, thương hiệu vàng SJC đã được thị trường lựa chọn là thương hiệu có uy tín và chất lượng cao. Vàng miếng SJC chiếm trên 90% lượng vàng miếng trong lưu thông, giá vàng miếng SJC kể cả trong điều kiện thị trường ổn định cũng thường cao hơn giá của các loại vàng miếng khác. Do đó, trên cơ sở quy luật của thị trường và để tiết kiệm chi phí cho Nhà nước và cho xã hội, Ngân hàng Nhà nước đã trình và được Chính phủ cho phép sử dụng thương hiệu vàng miếng SJC là thương hiệu vàng của Nhà nước và yêu cầu Công ty SJC gia công vàng miếng cho Ngân hàng Nhà nước. Công ty SJC không được sản xuất vàng miếng mà chỉ được gia công vàng miếng SJC 99,99% khi được yêu cầu. Việc Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng thông qua sử dụng thương hiệu vàng miếng SJC và yêu cầu Công ty SJC gia công vàng miếng cho Ngân hàng Nhà nước là phù hợp, đảm bảo mục tiêu của Nhà nước về tổ chức, sắp xếp lại thị trường vàng, đảm bảo lợi ích cho người dân và hoàn toàn không có lợi ích nhóm hay lợi ích cho Công ty SJC.
Theo quy định tại Nghị định 24, Nhà nước công nhận quyền nắm giữ, mua, bán tất cả các thương hiệu vàng miếng hợp pháp của người dân, không có sự phân biệt đối xử và không hạn chế lưu thông các thương hiệu vàng miếng khác SJC. Pháp luật không có quy định bắt buộc vàng miếng khác SJC phải chuyển đổi sang vàng miếng SJC. Giá vàng miếng SJC và giá vàng miếng khác SJC được quyết định trên cơ sở cung cầu của thị trường.
Để đáp ứng nhu cầu chuyển đổi vàng miếng khác SJC sang vàng miếng SJC của người dân, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp kinh doanh vàng, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành và công bố Quyết định 1623/QĐ-NHNN ngày 23/8/2012 về tổ chức và quản lý sản xuất vàng miếng của Ngân hàng Nhà nước, theo đó, Công ty SJC thực hiện gia công vàng miếng SJC từ vàng miếng SJC móp méo và vàng miếng thương hiệu khác theo quy trình công khai, minh bạch và có sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước. Mức phí gia công vàng miếng SJC là 50.000 đồng/lượng.
Cho đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã cho phép chuyển đổi phần lớn lượng vàng miếng khác SJC sang vàng miếng SJC. Phần còn lại, Ngân hàng Nhà nước sẽ có cơ chế chuyển đổi phù hợp khi người dân có nhu cầu. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước đã khuyến cáo người dân có các loại vàng miếng khác SJC nên bình tĩnh để tránh thiệt hại không đáng có.
Trong thời gian gần đây, trên thị trường xuất hiện vàng giả SJC, việc sản xuất và đưa vào lưu thông vàng giả là hành vi vi phạm pháp luật. Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp với các cơ quan chức năng để điều tra, phát hiện và xử lý nghiêm việc sản xuất vàng giả theo các quy định của pháp luật, kể cả xử lý về hình sự các đối tượng vi phạm.
Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (Công ty SJC) có các biện pháp tăng cường chống làm giả vàng miếng và tổ chức thông tin, tuyên truyền cách nhận biết vàng miếng giả thông qua các dấu hiệu đặc trưng của sản phẩm vàng miếng (như ký hiệu, số sêri, mẫu mã, bao bì...). Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo người dân nên mua vàng miếng tại các địa chỉ có uy tín, có hóa đơn, chứng từ và có ghi số sêri của miếng vàng để tránh hiện tượng mua phải vàng giả.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Phương Thị Thanh. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của Đại biểu Quốc hội đối với hoạt động ngân hàng.