Chỉ trong gần 50 tiếng đồng hồ, 238 lượt ca khúc, qua sự thể hiện của 119 diễn viên dự thi, đến từ 16 đơn vị ngân hàng trên toàn quốc, trong các ngày 6,7 và 8 tháng 4 năm 2011, tại sàn diễn Nhà Văn hóa Nha Trang đã thực sự tạo nên những vẻ đẹp, sẽ trở thành một trong những sự kiện với những hình ảnh, chắc chắn sẽ còn nhớ mãi.
Trước hết, đó là những tác phẩm âm nhạc - những ca khúc chứa đựng những giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, những sản phẩm tinh thần của các tác giả là nhạc sỹ và cả là những nhà thơ mới đã sáng tạo từ cảm xúc tự thân, hoàn thành trong những giai đoạn lịch sử, trên từng chặng đường đấu tranh giải phóng dân tộc và dựng xây tổ quốc.
Hơn thế, nhận thấy thật rõ, trong tiếng hát dạt dào, hào sảng và tha thiết, tự tin còn chứa đựng hay nói cách khác, bao hàm một cấp độ văn hóa thật tự hào, dễ mến, làm sao lại không thể không lay động trong suy cảm tư duy, khi những giọng hát chân thành từ những diễn viên tuổi trẻ và có cả cao niên, hết sức tập trung bằng sự rung cảm nội lực, biểu đạt thật tinh tế và sâu sắc, hình thành bởi sự thông tuệ, làm nên sức hấp dẫn, sức thuyết phục rất đáng quý.
Và, không ai khác, những chủ nhân của những giọng hát vô cùng quý mến ấy, chính là những cán bộ, nhân viên ngành Ngân hàng, mà thông thường công việc của họ là những con số khô khan nối tiếp nhau thành một độ dài vô tận không có độ dừng, ấy vậy, sao lại tình cảm, lại trào lộng đến thế.
Đến đây, cho phép tôi được cảm ơn, với tư cách là một người làm âm nhạc, ngành Ngân hàng đang sở hữu một tài sản vô cùng quý báu, những giọng hát hay và rất hay đang ngày càng được bộc lộ qua những cuộc hội tụ như thế này, làm nên một tượng đài âm thanh của riêng mình, góp một phần nhỏ vào việc tạo dựng một tòa tháp âm thanh huyền diệu hơn, tráng lệ hơn của đất nước yêu dấu.
“Người Hà Nội” của Nguyễn Đình Thi, “Người Chiến sĩ ấy” của Hoàng Vân, “Xa khơi” của Nguyễn Tài Tuệ, “Miền xa thẳm” của Đức Trịnh, “Bình Trị Thiên khói lửa” của Nguyễn Văn Thông... là những tác phẩm đòi hỏi sự hòa nhập, nhận biết được hơi thở, nội hàm của nghệ thuật và ý tưởng một cách kỹ lưỡng, từ đó định ra được phương cách thể hiện. Thế nhưng, không ít diễn viên đã đạt tới sự hoàn mỹ rất khích lệ. Dường như cử tọa đã bị thu hút trong khi thưởng thức những giọng hát hay chuyển tải, biểu đạt. Có thể coi đây không chỉ là thành công của cuộc thi mà còn cần phải ghi nhận một cách dứt khoát rằng, trình độ ca hát của đa số diễn viên đã đạt tới một tầm mức rất đáng trân trọng.
Một khía cạnh khác, đó là sự tham gia của nhiều giọng nam, mà lâu nay trong nhiều hội diễn, các cuộc thi hát chuyên nghiệp, không chuyên nghiệp thường không có nhiều giọng nam, các tầm cỡ cao, trung và trầm. Ở Hội thi này, rất mừng không chỉ có nhiều mà còn có chất lượng tốt. Hơn thế, còn có phong cách thể hiện mang tính chuyên nghiệp. Dĩ nhiên trong số có tính chuyên nghiệp đó, có thể trước đây đã theo học các trung tâm đào tạo âm nhạc chính quy, nhưng nay công tác ở ngành Ngân hàng. Điều này cũng rất tốt, chính những giọng hát này là những hạt nhân cho phong trào văn nghệ không chuyên ở các đơn vị, cơ sở.
Khi nói đến các giọng nam, hẳn là phải không thể không kể đến những thành công của nhiều giọng nữ. rất đa dạng, phong phú, có nhiều giọng quý, nữ cao, nữ trung và đặc biệt có những giọng rất phù hợp với thể loại âm nhạc thịnh hành, từ sắc thái của giọng hát, đến cách thức diễn xuất và đặc biệt là phong thái, nhiều giọng nữ đã thật sự chinh phục người nghe.
Chúng ta có Nguyễn Thị Hà Phương (CĐNH TMCP Ngoại Thương VN) với “Miền xa thẳm”, và “Tiếng hát giữa rừng Pắc bó” Nguyễn Thanh Thuận (CĐNH TMCP Công thương VN) vời “Miền xa thẳm” và “Nổi lửa lên em” Nguyễn Thị Hoa (CĐNH TMCP Ngoại thương VN) với “Người Hà Nội” Nguyễn Linh Huệ (CĐNH No&PTNT VN) với “Mẹ yêu con” và “Xa khơi” Phạm Thị Nguyệt (CĐNH TMCP Ngoại thương VN) với “Xa khơi” và “Vỗ bến lam chiều” Nguyễn Thị Thùy Linh (CĐCS NHTMCP Đại Dương) với “Người Châu Yên em bắn máy bay”, “Gợi về quan họ” …
Còn giọng nam có Vũ Tân (CĐNH Đầu tư & phát triển VN) với “Tổ quốc ta chưa đẹp thế bao giờ” Hoàng Mạnh Hùng (CĐCS NHTMCP Liên Việt) với “Đá trông chồng” và “Những ánh sao đêm” Trần Chí Sơn (CĐNH TMCP Ngoại thương VN) với “Giai điệu Tổ quốc” và “Người Hà Nội” Trang Công Hưng (CĐNH TMCP Công thương VN) với “Người là niềm tin tất thắng” và “Dương cầm thu không em” Tô Hải Anh (CĐNHTMCP Ngoại thương VN) với “Hà Nội ngày trở về” và “Cánh buồm phiêu du” Lê Hữu Thắng (CĐNH No&PTNT VN) với “Trên đỉnh Trường Sơn ta hát” và “Linh thiêng Việt Nam” Phú Trường Thi (CĐNH Phát triển Nhà ĐBSCL) với “Làng Chăm ơn Bác” và “Mẹ" và nhiều nữa…
Những giọng nữ và giọng nam, vừa kể và còn tiếp nữa, thật sự đã khẳng định cho chất lượng của Hội thi. Có thể ở một số tác phẩm, một số ca khúc, phong cách thể hiện giống nhau, vì hẳn là các diễn viên đó đã được theo học của cùng một trung tâm âm nhạc, của cùng một phương pháp chỉ vấn của giảng viên, của một lối hát thính phòng cổ điển … Song hiệu quả cuối cùng mới là điều chúng ta vui mừng ghi nhận. Đó là sự chính xác, tính hấp dẫn, biểu đạt trung thành ý tưởng trong ca khúc, lại có sự khám phá, sáng tạo đã làm nên sức hấp dẫn, đã làm nên một cấp độ văn hóa đa dạng, nhiều chiều.
Đến đây, để trao đổi về một số kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng biểu hiện, thành công và hiệu quả cao hơn trong tiếng hát, xin được nêu một số ý kiến như sau:
1- Việc chọn tác phẩm cần chú ý sao cho phù hợp với chất giọng, tầm cỡ âm thanh của bản thân cho phép và đặc biệt phải hợp với sự suy nghĩ, tư duy mà người hát có thể có được sự đồng cảm, hòa nhập. Không nên vì là một tác phẩm được nhiều người yêu thích, nhất là các nghệ sĩ, ca sĩ nổi tiếng đã trình diễn mà cứ nghĩ mình phải trình bày trong cuộc thi, thì có thể sẽ không đạt được như ý muốn.
2- Không phải hát thật to là có thể khoe được giọng, một ca khúc không chỉ có những âm thanh thể hiện mạnh, lớn mà cũng còn những chỗ, những đoạn riêng rẽ, những âm thanh nhẹ nhàng, tình cảm, vì thế cần nghiên cứu kỹ tác phẩm và tự dàn tập nhiều lần để tác phẩm có sắc thái, dễ đến với người nghe hơn.
3- Khâu phối khí, phần nhạc đệm rất quan trọng, người phối khí không chỉ làm cho tác phẩm hay hơn, mà còn cần biết khả năng người hát như thế nào, để có thể phát huy được những điểm hay của người hát và của cả tác phẩm.
4- Thực hiện phụ họa bằng múa, có thể làm cho tác phẩm và tiếng hát tạo được sự chú ý của người nghe, nhưng rất có thể sẽ phản cảm nếu những hình ảnh, đội hình cấu trúc rườm rà và hoặc không phù hợp với nội dung bài.
5- Sau cùng, nghệ thuật hát còn gọi là thanh nhạc đòi hỏi những tiêu chuẩn, những yêu cầu rất khắc nghiệt, bản thân ca sĩ, người hát cũng tùy thuộc vào sức khỏe, vào cấu trúc của các cơ quan làm nên âm thanh của con người. Do vậy, cần có sự chuẩn bị rất nghiêm ngặt. Dĩ nhiên không phải là chuyên nghiệp thì những đòi hỏi khắt khe cũng có phần nhẹ hơn, nhưng để hát hay lâu dài và ngày càng hay hơn thì cần có nhiều cố gắng. Hát phải đúng câu, đúng chữ, đúng âm thanh và phải thể hiện được tinh thần của tác phẩm là yếu tố hàng đầu với nghệ thuật hát. Xin được nêu để chúng ta cũng có một biểu hiện hôm nay thành công rồi, ngày mai, sau này thành công hơn nữa.
Hội thi giọng hát hay của chúng ta đã đi vào phần kết thúc. Những tiếng hát cất lên từ tình yêu hết mực với quê hương, xứ sở, với tất cả những niềm tự hào của chúng ta đang và sẽ có, sẽ là như một nguồn năng lượng mới, cháy sáng trong tâm hồn, khát khao hướng về phía trước, tất cả vì một niềm hạnh phúc bền lâu trong cuộc sống ngàn ngàn lần tốt đẹp hơn.
Nha Trang
Ngày 8 tháng 4 năm 2011.
Hồ Quang Bình
Nhạc sĩ, lý luận phê bình âm nhạc
Trưởng Ban Giám khảo