Chỉ số giá tiêu dùng tháng 9/2008 tiếp tục theo hướng giảm dần; độ thanh khoản của các NH tốt hơn, và đặc biệt quy luật tăng tốc vào những tháng cuối năm của thị trường khiến người ta kỳ vọng thị trường lãi suất (LS) sẽ tiếp tục hạ, tạo thêm điều kiện cho doanh nghiệp vượt qua thử thách.
Đầu ra giảm trước, đầu vào giảm sau
Xu hướng giảm LS huy động xuất hiện từ tháng 8/2008, trước hết là ở các kỳ hạn ngắn. Trung tuần tháng 8/2008 NHTMCP Đông Á (DongA Bank) đã giảm mạnh LS huy động VND, nhất là các kỳ hạn 1, 2, 3 tuần, 1 tháng với mức giảm 0,22-1,1%/năm. Đến tháng 9/2008 rất nhiều NHTM công bố áp dụng bảng LS huy động mới theo hướng giảm: từ ngày 19/9/2008 LS Call 48 giờ của NHTMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) còn 12,5%/năm. Ngân hàng này cũng đang phát hành kỳ phiếu với chương trình khuyến mại hấp dẫn, song LS huy động USD đang ở mức 5,6%/năm; VND phổ biến là 17,2%/năm; mức cao nhất là 17,952%/năm (mức mà cách đây 2 tháng vẫn rất phổ biến), nhưng khách hàng phải gửi đến 10 tỷ đồng trở lên.
Trước Eximbank, nhiều NHTM, nhất là khối cổ phần đã hạ LS huy động từ 1-1,5%/năm. Hiện mặt bằng LS huy động VND của NHTM lớn chỉ dao động ở mức 17-17,5%/năm, các NH nhỏ có mức cao hơn cho khách hàng gửi số tiền lớn, cao nhất khoảng 18%/năm; LS huy động USD phổ biến ở mức 5-6%/năm, cao nhất là 6,5%/năm. So với cuối tháng 7/2008 LS huy động cả VND và ngoại tệ đã giảm 1-1,5%/năm.
Nếu tháng 7/2008 chỉ một số NHTM nhà nước giảm LS cho vay đối với DN xuất nhập khẩu thì nay LS cho vay đối với tất cả các khách hàng phổ biến ở mức 20%/năm. LS cho vay đối với lĩnh vực ưu tiên theo chính sách khách hàng là 19,5%/năm. Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) vẫn là ngân hàng có LS đầu ra giảm nhiều nhất, với mức LS ưu đãi nhất chỉ còn 18%/năm (cho vay thu mua lương thực). Các NHTM khác như Ngân hàng Công thương Việt Nam (VietinBank) NHTMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), NHTMCP Kỹ thương (Techcombank),
NHTMCP An Bình (ABBANK)… đã giảm LS cho vay từ 0,5 - 1,5%/năm tùy từng kỳ hạn và lĩnh vực ngành nghề.
Lãi suất sẽ giảm?
Đợt giảm LS lần này cho thấy các NHTM đang tích cực hưởng ứng chính sách của Chính phủ và NHNN trong việc hỗ trợ thúc đẩy nền kinh tế, chia sẻ khó khăn với các DN và cộng đồng. Việc liên tục giảm LS cho vay và cả LS huy động của các NHTM cũng chứng tỏ, khả năng thanh khoản của các NHTM đã tốt hơn. Thay vì "thủ thế" trong những tháng qua, do sợ "vượt rào" về hạn mức tăng trưởng tín dụng, nhiều NHTM phải từ chối khéo khách hàng bằng cách đưa ra mức LS cho vay cao, thì nay có vẻ hoàn toàn ngược lại. Hiện nhiều NHTM, nhất là khối Nhà nước, không chỉ có nguồn vốn dồi dào mà họ còn "room" không nhỏ (so với rào 30%) cho tăng trưởng tín dụng. Thậm chí, BIDV còn quyết định điều chỉnh kế hoạch tăng trưởng tín dụng năm 2008 từ 17% lên 23%. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank), sau một thời gian "thắt" khiến tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của toàn hệ thống tương đối thấp đã phải nới rộng hơn, đặc biệt là các chương trình cho vay hỗ trợ nông nghiệp, nông thôn. Tuy nhiên, do bị "kẹt" vì cuộc đua lãi suất huy động hồi tháng 6/2008 nên giá vốn của NHTM vẫn cao, khiến họ chưa thể hạ sâu LS cho vay.
Ông Nguyễn Mạnh, Giám đốc Ban nguồn vốn BIDV cho rằng, LS huy động các kỳ hạn ngắn sẽ tiếp tục giảm. Đối với các kỳ hạn dài, tùy khả năng, mục tiêu và đặc biệt là dựa trên kỳ vọng về lạm phát trong dài hạn, mỗi ngân hàng sẽ quyết định mức LS phù hợp. Về LS cho vay, đây là thời điểm thích hợp để các NHTM cơ cấu lại LS cho khách hàng. Vì dù sao doanh nghiệp vẫn là những khách hàng quan trọng của ngân hàng.
Chỉ số giá tiêu dùng tháng 9/2008 dừng ở mức 0,18% cho thấy những chính sách kiềm chế lạm phát đã có hiệu quả tích cực. Thanh khoản của các NHTM cũng đã tốt hơn. Thị trường đang hướng sự quan tâm đến NHNN, vì LS cơ bản đóng vai trò trung tâm trong điều tiết thị trường. Từ những tín hiệu tích cực trên, việc kỳ vọng hạ LS cơ bản không phải là không có cơ sở. Một quan chức của NHNN cho biết, NHNN sẽ có động thái thích hợp, theo xu hướng của thị trường và theo định hướng chung về chính sách kinh tế vĩ mô.
Thuận An