Hành lang pháp lý cho hoạt động của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) tiếp tục được hoàn thiện khi Chính phủ ban hành Nghị định số 359/2026/NĐ-CP ngày 17/9/2026 về thành lập, tổ chức, hoạt động và cơ chế tài chính của VAMC (Nghị định 359).
Nghị định 359 chính thức có hiệu lực từ ngày 06/11/2026, thay thế Nghị định 53/NĐ-CP. Theo đó, các quy định mới sẽ giúp VAMC có thêm công cụ để chủ động hơn, tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý nợ xấu, hướng tới phát triển thị trường mua bán nợ hiện đại, minh bạch, qua đó góp phần giải phóng nguồn lực và tạo thêm dư địa cho dòng vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Tại Họp báo Quý III/2026 của Ngân hàng Nhà nước vào chiều ngày 7/10, liên quan một số quy định tại Nghị định 359, ông Trần Trung Dũng - Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC cho rằng cần nhìn Nghị định số 359/2026/NĐ-CP trong một tổng thể lớn hơn về định hướng phát triển kinh tế nhà nước, cải cách thị trường tài chính và xử lý nợ xấu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Để VAMC tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý nợ
Bên cạnh các nội dung được kế thừa từ Nghị định số 53, Nghị định 359 đã bổ sung, quy định thêm một số nội dung cho hoạt động của VAMC đảm bảo phù hợp với quy định của Luật các Tổ chức tín dụng, Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp và tình hình thực tế hoạt động của VAMC.
Theo đó, Nghị định ghi nhận mức vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng là mức vốn điều lệ hiện tại VAMC được cấp sau khi có Quyết định số 1699/QĐ-TTg ngày 27/11/2019 của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời, quy định việc đầu tư bổ sung vốn điều lệ được thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp thay cho quy định tại Nghị định 53 việc điều chỉnh vốn điều lệ thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở đề nghị của Ngân hàng Nhà nước và thỏa thuận với Bộ Tài chính.
Đồng thời, Nghị định 359 cũng mở rộng phạm vi, nội dung hoạt động và biện pháp hỗ trợ khách hàng vay của VAMC. Bên cạnh đó, Nghị định quy định về số tiền thu hồi được từ khoản nợ xấu mua bằng trái phiếu đặc biệt đối với trường hợp số tiền thu hồi khoản nợ xấu cao hơn giá mua và chi phí xử lý khoản nợ xấu, VAMC được thỏa thuận với tổ chức tín dụng Việt Nam để phân chia phần giá trị còn lại của số tiền thu hồi sau khi trừ giá mua và chi phí xử lý, nhằm tạo cơ sở pháp lý để VAMC chủ động hơn trong việc thỏa thuận phương án phân chia giá trị thu hồi, gắn lợi ích của các bên với kết quả xử lý, thu hồi khoản nợ. Quy định này có sự thay đổi so với quy định tại Nghị định số 53 khi khoản thu của VAMC đối với số tiền thu hồi nợ được xác định theo tỷ lệ do Ngân hàng Nhà nước quy định sau khi thống nhất với Bộ Tài chính.
Nghị định 359 cũng quy định rõ hơn trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã/phường tham gia chứng kiến và ký biên bản thu giữ tài sản bảo đảm trong trường hợp bên bảo đảm không hợp tác hoặc không có mặt theo thông báo của bên có quyền thu giữ; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính, bổ sung quy định về doanh thu và chi phí để VAMC triển khai thực hiện các hoạt động mới. Chẳng hạn, Nghị định 359 không còn quy định Ngân hàng Nhà nước chấp thuận phương án phát hành trái phiếu đặc biệt theo cho từng năm, thay vào đó, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định cụ thể về việc phát hành, gia hạn và thanh toán trái phiếu đặc biệt… Đối với trái phiếu phát hành để mua nợ theo giá trị thị trường, Nghị định 359 cũng không còn đặt ra yêu cầu VAMC phải thực hiện trên cơ sở kế hoạch phát hành trái phiếu được Ngân hàng Nhà nước phê duyệt. Những điểm thay đổi này sẽ tạo chủ động cho VAMC trong việc xây dựng và triển khai kế hoạch mua nợ hàng năm của VAMC.
Ông Trần Trung Dũng - Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC phát biểu tại Họp báo
Ông Trần Trung Dũng - Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC cho biết thêm, Nghị định 359 tiếp tục xác định VAMC là doanh nghiệp đặc thù do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận và được thành lập nhằm xử lý nợ xấu, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng hợp lý cho nền kinh tế; đồng thời hoàn thiện thêm hành lang pháp lý và công cụ để VAMC tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý nợ.
Cụ thể, ngoài mua nợ xấu của các tổ chức tín dụng Việt Nam, VAMC được mua theo giá trị thị trường nợ xấu của tổ chức tín dụng liên doanh, tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài và chi nhánh ngân hàng nước ngoài; được bổ sung hoạt động hỗ trợ các tổ chức tín dụng thu hồi, xử lý nợ và tài sản bảo đảm, tư vấn tái cơ cấu doanh nghiệp; đồng thời có thể giảm một phần nợ gốc đối với khoản nợ mua theo giá trị thị trường khi bảo đảm hiệu quả phương án mua nợ. Nghị định cũng hoàn thiện cơ chế tài chính và cơ chế phát hành trái phiếu theo hướng tăng tính chủ động cho VAMC trong tổ chức mua và xử lý nợ.
“Có thể thấy định hướng của Nghị định 359 là tạo điều kiện để VAMC từng bước chuyển từ mua và thu hồi một khoản nợ sang xử lý tổng thể khoản nợ, tài sản bảo đảm và hỗ trợ phục hồi khách hàng vay.” – ông Trần Trung Dũng cho biết.
Trong năm 2026, một loạt chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Chính phủ đã xác lập rõ hơn vị trí, vai trò và nhiệm vụ của VAMC. Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước; Chính phủ sau đó đã ban hành Chương trình hành động triển khai Nghị quyết này.
Tiếp đó, Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về cải cách tổng thể thị trường tài chính đặt vấn đề phát triển thị trường mua bán nợ theo hướng hiện đại, minh bạch, có tính thanh khoản cao; trọng tâm là phát triển, vận hành Sàn giao dịch nợ quốc gia trên nền tảng số, gắn với chuẩn hóa thông tin, giao dịch và đấu giá điện tử, cơ chế xác lập giá theo cung - cầu, kết nối các nhà đầu tư và các chủ thể trong hệ sinh thái xử lý nợ xấu, đồng thời phát triển dữ liệu nợ xấu phục vụ thị trường.
Gần đây nhất, Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026 tiếp tục đặt nhiệm vụ hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém và tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp trong tổng thể mục tiêu phát triển kinh tế giai đoạn 2026–2030.
“Như vậy, có thể thấy đây không đơn thuần là câu chuyện mở rộng hoạt động của một doanh nghiệp. Đây là nhiệm vụ được đặt ra từ yêu cầu phát triển của nền kinh tế và của hệ thống tài chính – ngân hàng trong giai đoạn mới.” – ông Trần Trung Dũng nhận định.
“Mục tiêu cuối cùng không phải là VAMC lớn hơn, mà là năng lực xử lý nợ xấu của nền kinh tế tốt hơn”
Về cách tiếp cận đối với nợ xấu, VAMC phải từng bước chuyển từ xử lý từng khoản nợ sang phát triển một thị trường mua bán nợ thực sự.
Theo ông Trần Trung Dũng, về dài hạn, xử lý nợ xấu phải gắn với hình thành thị trường mua bán nợ có thanh khoản, nơi khoản nợ và tài sản bảo đảm được chuẩn hóa thông tin, được định giá, chào bán và tiếp cận bởi nhiều nhà đầu tư. Khi một khoản nợ được đưa trở lại thị trường, được mua bán, tái cơ cấu và tài sản được khai thác hiệu quả thì chúng ta không chỉ xử lý một khoản nợ xấu trên bảng cân đối của tổ chức tín dụng. Quan trọng hơn, nguồn lực đang bị “đóng băng” trong khoản nợ và tài sản bảo đảm có cơ hội được đưa trở lại nền kinh tế, qua đó góp phần làm lành mạnh hệ thống ngân hàng, giải phóng nguồn lực và tạo thêm dư địa cho dòng vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Đó cũng là lý do Quyết định 1413 đặt phát triển thị trường mua bán nợ trong tổng thể cải cách thị trường tài chính Việt Nam nhằm nâng cao khả năng huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh đó, muốn có thị trường mua bán nợ thì phải có hạ tầng của thị trường. Và Sàn giao dịch nợ là một cấu phần rất quan trọng của hạ tầng đó.
Lãnh đạo VAMC chia sẻ, trong giai đoạn tới, Sàn giao dịch nợ không thể chỉ dừng lại ở vai trò là nơi đăng thông tin chào bán khoản nợ. Theo định hướng của Chính phủ, Sàn phải từng bước phát triển thành nền tảng kết nối thị trường: kết nối tổ chức tín dụng có nhu cầu bán nợ với VAMC, các tổ chức mua bán nợ, nhà đầu tư trong và ngoài nước, các quỹ đầu tư; đồng thời kết nối các tổ chức định giá, đấu giá, tư vấn pháp lý, kiểm toán, môi giới và các đơn vị có khả năng khai thác, tái cấu trúc tài sản.
Muốn làm được điều đó, bài toán cốt lõi là dữ liệu và tính minh bạch của thông tin. Nhà đầu tư chỉ tham gia khi họ có đủ thông tin để đánh giá khoản nợ, tài sản bảo đảm, tình trạng pháp lý và khả năng thu hồi; thị trường chỉ hình thành giá khi có đủ người mua, người bán và thông tin đáng tin cậy.
Vì vậy, cùng với phát triển Sàn giao dịch nợ, VAMC xác định phải từng bước chuẩn hóa, số hóa và hình thành cơ sở dữ liệu về nợ xấu và tài sản bảo đảm, tăng khả năng kết nối, khai thác dữ liệu từ các nguồn có liên quan theo đúng quy định pháp luật. Công nghệ, dữ liệu và Sàn giao dịch nợ phải được triển khai đồng bộ, chứ không phải ba nhiệm vụ tách rời.
Ngoài ra, Nghị định 359 tiếp tục tạo khuôn khổ pháp lý cho VAMC thực hiện các hoạt động từ mua nợ xấu, thu hồi và xử lý nợ, xử lý tài sản bảo đảm đến cơ cấu lại khoản nợ, tư vấn, môi giới mua bán nợ và tài sản, tổ chức đấu giá cùng các nghiệp vụ liên quan. Nhưng để thực hiện được những nhiệm vụ ở quy mô lớn hơn, VAMC phải đồng thời nâng cao năng lực tài chính, năng lực quản trị, nguồn nhân lực, công nghệ, dữ liệu và năng lực kết nối thị trường.
Theo ông Trần Trung Dũng, dự kiến trong thời gian tới, VAMC sẽ tập trung vào ba chuyển đổi lớn: từ xử lý từng khoản nợ sang góp phần kiến tạo thị trường mua bán nợ; từ một Sàn giao dịch chủ yếu cung cấp thông tin sang hạ tầng kết nối và tổ chức giao dịch của thị trường; và từ quản lý theo hồ sơ, nghiệp vụ riêng lẻ sang quản trị, phân tích và ra quyết định dựa trên dữ liệu.
“Mục tiêu cuối cùng không phải là VAMC lớn hơn, mà là năng lực xử lý nợ xấu của nền kinh tế tốt hơn; thị trường mua bán nợ minh bạch, thanh khoản hơn; các nguồn lực bị tồn đọng trong nợ xấu và tài sản bảo đảm được đưa trở lại nền kinh tế nhanh hơn, qua đó góp phần bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng và phục vụ mục tiêu tăng trưởng của đất nước” – ông Trần Trung Dũng khẳng định.
Tin:PL/Ảnh:Mạnh Thắng