Tại Diễn đàn “Digital Trust in Finance 2026” với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI” diễn ra ngày 12/5 tại Hà Nội, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh: “Bảo vệ niềm tin số tài chính không thể là nhiệm vụ riêng của từng ngân hàng, từng công ty chứng khoán, từng ví điện tử hay từng nền tảng công nghệ, mà phải là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ sinh thái”.
Diễn đàn do Liên minh Niềm tin số tổ chức phối hợp chuyên môn cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (MoMo) đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, NHNN và Bộ Tài chính.
Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng phát biểu tại Diễn đàn
Tại Diễn đàn, các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và chuyên gia cùng trao đổi về những vấn đề lớn đang đặt ra: AI nên được trao quyền đến đâu trong các quyết định tài chính; ai chịu trách nhiệm khi AI gây ra rủi ro; làm thế nào để tăng tốc đổi mới mà không đánh đổi niềm tin; và Việt Nam cần làm gì để xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.
Niềm tin cần được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số
Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho biết, thời gian qua, ngành Ngân hàng Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong chuyển đổi số. Các dịch vụ ngân hàng điện tử, thanh toán số, định danh khách hàng điện tử, xác thực sinh trắc học, ngân hàng di động, ví điện tử và các hệ sinh thái tài chính số đã phát triển mạnh mẽ, mang lại nhiều tiện ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Ngày nay, người dân có thể mở tài khoản, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, gửi tiết kiệm, vay vốn, đầu tư và tiếp cận nhiều dịch vụ tài chính chỉ bằng một thiết bị di động. Đây là thành quả đáng ghi nhận của nỗ lực đổi mới sáng tạo, đầu tư công nghệ và cải cách quy trình trong toàn ngành ngân hàng.
Tuy nhiên, ngân hàng số càng phát triển nhanh thì yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật và bảo vệ người dùng càng trở nên cấp thiết. Trong kỷ nguyên AI, tốc độ đổi mới công nghệ diễn ra rất nhanh, nhưng niềm tin của người dân và doanh nghiệp phải được xây dựng một cách bền bỉ, nhất quán và có trách nhiệm.
Theo Phó Thống đốc, AI có thể quyết định tốc độ phát triển, nhưng niềm tin số sẽ quyết định giới hạn của tăng trưởng tài chính. Nếu người dân không tin tưởng vào sự an toàn của giao dịch số, vào khả năng bảo vệ dữ liệu cá nhân hay tính minh bạch, công bằng trong các quyết định tài chính, thì các thành tựu công nghệ đều khó phát huy đầy đủ giá trị. Vì vậy, trong kỷ nguyên AI, niềm tin không chỉ là cảm nhận của khách hàng, mà phải được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số, được xây dựng và bảo vệ bằng thể chế, công nghệ, quản trị rủi ro và sự phối hợp liên ngành.
Phó Thống đốc cũng cho rằng, trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội rất lớn đối với ngành Ngân hàng. AI giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, chấm điểm tín dụng, chăm sóc khách hàng, phát hiện giao dịch bất thường, phòng chống gian lận và phòng chống rửa tiền. Nhưng AI cũng làm phát sinh các rủi ro mới như deepfake, lừa đảo được cá nhân hóa, giả mạo danh tính, thiên lệch thuật toán, mô hình “hộp đen”, phụ thuộc bên thứ ba và nguy cơ tự động hóa các quyết định có tác động lớn đến khách hàng nhưng thiếu kiểm soát phù hợp.
Đặc biệt, trong lĩnh vực ngân hàng, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống công nghệ, mà còn liên quan đến hành vi người dùng, dữ liệu cá nhân, luồng giao dịch, các nền tảng kết nối và khả năng tội phạm lợi dụng niềm tin của người dân để thực hiện gian lận, lừa đảo. “Điều đó đặt ra yêu cầu rất rõ ràng: chúng ta không thể chỉ bảo vệ hệ thống, mà phải bảo vệ cả người dùng; không thể chỉ phòng thủ tại từng tổ chức riêng lẻ, mà phải hình thành lá chắn chung của toàn hệ sinh thái; không thể chỉ xử lý sau khi rủi ro xảy ra, mà phải chuyển sang phát hiện sớm, cảnh báo sớm, ngăn chặn sớm và phối hợp phản ứng nhanh” – Phó Thống đốc đề nghị.
Quang cảnh Diễn đàn
Xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững
NHNN luôn nhất quán quan điểm: khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số, nhưng đổi mới phải đi đôi với an toàn; phát triển phải đi đôi với kiểm soát rủi ro; tiện ích cho khách hàng phải đi đôi với bảo vệ khách hàng.
Trong thời gian qua, NHNN đã tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao chuẩn an toàn, bảo mật trong cung cấp dịch vụ ngân hàng trực tuyến; thúc đẩy xác thực sinh trắc học; phối hợp với Bộ Công an triển khai Đề án 06 để làm sạch dữ liệu khách hàng; tăng cường phòng chống gian lận, tài khoản rác, tài khoản không chính chủ; đồng thời chỉ đạo các tổ chức tín dụng nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng cường công tác quản trị rủi ro công nghệ thông tin, an ninh, an toàn thông tin và bảo đảm hoạt động liên tục.
Đối với việc ứng dụng AI trong ngành Ngân hàng, định hướng của NHNN là thúc đẩy AI có trách nhiệm, trên cơ sở quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu, minh bạch, trách nhiệm giải trình và lấy khách hàng làm trung tâm. Theo Phó Thống đốc, AI có thể hỗ trợ, khuyến nghị và cảnh báo, nhưng không được làm mờ trách nhiệm cuối cùng của con người và của tổ chức tài chính.
Nhận định về tầm quan trọng của tinh thần liên kết đa bên, Phó Thống đốc nhấn mạnh: “Bảo vệ niềm tin số tài chính không thể là trách nhiệm riêng của từng ngân hàng, từng công ty chứng khoán, từng ví điện tử hay từng nền tảng công nghệ mà phải là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ sinh thái. Chúng ta cần nỗ lực thúc đẩy cơ chế chia sẻ cảnh báo rủi ro, phối hợp xử lý tài khoản nghi vấn, phát hiện sớm hành vi gian lận, nâng cao nhận thức người dùng, đồng thời đảm bảo chia sẻ dữ liệu và tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin mạng”.
Phó Thống đốc khẳng định, NHNN cam kết tiếp tục đồng hành cùng các bộ, ngành, tổ chức tín dụng, trung gian thanh toán, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội trong thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI có trách nhiệm, bảo vệ người dùng và củng cố niềm tin vào hệ thống tài chính - ngân hàng.
PL/Ảnh: Hồng Sơn