Xây dựng luật từ thực tiễn

Xây dựng luật từ thực tiễn

Nghi Lộc

Một luật sửa… nhiều luật

Tại TP. Đà Nẵng, Ban soạn thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh vừa tổ chức lấy ý kiến từ DN, cơ quan chức năng trên địa bàn. Theo ông Nguyễn Thanh Tú, Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp), việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh đang là những nhu cầu bức thiết… Đáp ứng nhu cầu đó, cơ quan chức năng đang rà soát những quy định cản trở đầu tư, sản xuất kinh doanh. Từ đó, sớm sửa đổi hoặc kiến nghị sửa đổi những bất cập, hạn chế đang tồn tại…

Thực tế, hiện đang tồn tại nhiều bất cập, chồng chéo, không rõ ràng giữa các luật liên quan trực tiếp đến sản xuất kinh doanh, đầu tư của DN. Những bất cập này làm hạn chế việc khuyến khích đầu tư, gia tăng tiêu cực. Đơn cử, Luật Đầu tư quy định hoạt động đầu tư kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam, phải tuân thủ theo quy định của luật này và các luật khác có liên quan, chỉ thừa nhận luật khác (Luật Chứng khoán, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Kinh doanh bảo hiểm và Luật Dầu khí). Tuy nhiên, trên thực tế còn có một số luật khác như, Luật Hàng không dân dụng, Bộ Luật Hàng hải… vẫn có thêm những quy định về trình tự, thủ tục đầu tư, và thực tế vẫn được áp dụng, nhà đầu tư vẫn phải tuân theo.

Hoặc, những mâu thuẫn giữa Luật Nhà ở với Luật Đầu tư về thẩm quyền và yêu cầu hồ sơ thực hiện dự án đầu tư. Theo đó, Luật Đầu tư quy định, Sở Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, thẩm định dự án. Song, Luật Xây dựng lại quy định Sở Xây dựng thực hiện nhiệm vụ này… Ngoài ra, theo một luật sư trong Đoàn Luật sư TP. Đà Nẵng, DN vẫn phải thực hiện nhiều thủ tục rườm rà, phức tạp so với trước đây. Ví dụ, để chuyển nhượng vốn, DN phải xin phê chuẩn của Sở Kế hoạch và Đầu tư về việc chuyển nhượng vốn. Sau đó, lên Phòng Đăng ký kinh doanh để thay đổi đăng ký kinh doanh, tách giấy chứng nhận đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký DN, rồi quay lại Sở Kế hoạch và Đầu tư để điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư... Ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng, những nội dung không tương thích, hoặc rườm rà giữa các luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh đã và đang gây khó khăn cho DN lẫn cơ quan chức năng.

Đến nay, có thể khẳng định bên cạnh những tiến bộ, tích cực, Luật Đầu tư và Luật Kinh doanh năm 2014 vẫn còn tồn tại nhiều vướng mắc, kìm hãm sự phát triển của DN. Trong bối cảnh đó, Bộ Tư pháp đã đề xuất Chính phủ xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh. Trong đó, tập trung thêm bớt những ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; Sửa quy trình, thủ tục về đầu tư, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, tránh chồng chéo giữa các luật. Dự thảo luật này rất đặc biệt, được soạn thảo theo một thể thức “rút gọn”, hay nói cách khác một luật sửa nhiều luật. Nhiều DN đang kỳ vọng vào cuộc “đại phẫu” này.

DN đóng góp ý kiến

Cũng như cộng đồng DN cả nước, vấn đề đang được nhiều DN ở khu vực quan tâm liên quan đến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh chính là việc thêm bớt những ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Được biết, trong tổng số 267 ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện như hiện nay, cơ quan chức năng sẽ bỏ ra hoặc thêm vào những ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Ý kiến phản hồi của các DN có ý nghĩa rất quan trọng đến việc cơ quan chức năng sẽ quyết định bỏ hay thêm những ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Theo ông Phan Đức Hiếu, hoạt động đầu tư, kinh doanh của DN có hiệu quả hay không phụ thuộc rất nhiều khi tiến hành sửa đổi, bổ sung và mạnh dạn xóa bỏ những xung đột giữa các luật hiện hành. Do vậy, cần xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh trên tinh thần lấy tư duy, thực tiễn của đời sống DN để tiếp cận.

Thực tế, trong số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện như hiện nay, còn có những ngành nghề chưa rõ ràng, thậm chí bất hợp lý… gây khó khăn cho cơ quan chức năng lẫn DN. Ông Phạm Việt Phong, Sở Khoa học Công nghệ TP. Đà Nẵng lấy ví dụ, việc đưa ngành kinh doanh dịch vụ thí nghiệm chuyên ngành xây dựng vào ngành nghề kinh doanh có điều kiện là chưa phù hợp. Bởi, từ trước đến nay lĩnh vực này có nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật hết sức khắt khe. Nay, có cần thiết hay không khi đưa vào ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Bên cạnh, nếu kinh doanh dịch vụ thí nghiệm chuyên ngành xây dựng vào ngành nghề kinh doanh có điều kiện, thì tại sao không đưa dịch vụ thí nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm, còn có những tác động trực tiếp đến đời sống hàng ngày vào ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Tương tự, việc đưa ngành nghề đầu tư, kinh doanh đóng mới, cải hoán tàu cá vào ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cũng vấp phải sự phản ứng của nhiều DN. Bởi, thực tế lĩnh vực này đã có rất nhiều những tiêu chuẩn đăng kiểm từ trong nước, và đăng kiểm quốc tế mới được hạ thuỷ, lưu thông một con tàu. Ngoài ra, đại diện một số DN xây dựng cho rằng, việc đưa ngành nghề kinh doanh dịch vụ, quản lý, vận hành nhà chung cư vào ngành nghề kinh doanh có điều kiện cũng rất khó khả thi. Trong khi đó, ông Trịnh Bằng Có, Chủ tịch HĐQT Khách sạn Phương Đông Việt (TP. Đà Nẵng) cho rằng, việc quy định, bổ sung các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nếu làm không khéo, lại dễ xảy ra những tiêu cực, cơ chế “xin cho”…

Theo ông Quách Ngọc Tuấn - Phó Vụ trưởng Vụ pháp chế (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), một trong những người chấp bút sửa Luật Đầu tư sửa đổi, cộng đồng DN, đặc biệt DNNVV chiếm rất đông, song trong thực tế ý kiến phản hồi lên cơ quan chức năng còn ít. Đến khi, luật có hiệu lực mới phản hồi sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Nếu có thay đổi cũng cần phải một thời gian. Do vậy, các cơ quan chức năng đang rất mong muốn nhận được những phản hồi từ DN, đặc biệt là tiếng nói từ các DNNVV. Trong đó, một trong những kênh hiệu quả là thông qua đoàn đại biểu Quốc hội ở các địa phương.