Thấy gì từ sự giảm tốc của vốn ngoại?!
NĐT ASEAN đang tận dụng tốt cơ hội để mở rộng sang thị trường Việt Nam
Ngọc Khanh
Vốn FDI đăng ký mới giảm tới 26,1% đã kéo lùi đáng kể tốc độ tăng chung của dòng vốn ngoại vào Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2017. Theo số liệu mới cập nhật của Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, luỹ kế từ đầu năm đến ngày 20/5, tổng vốn đăng ký cấp mới, tăng thêm và góp vốn, mua cổ phần của NĐT nước ngoài đạt 12,13 tỷ USD, tăng 10,4% so với cùng kỳ năm 2016. Trước đó, tính chung trong 4 tháng đầu năm, tốc độ tăng của vốn ngoại đạt tới 40,5%, cũng đã giảm hơn so với tốc độ tăng của quý I là 77,6%.
Vốn giảm không hẳn đáng lo
Mặc dù dòng chảy vốn chậm lại, song biểu hiện này không hẳn là điều đáng lo ngại. Bởi ngoại trừ vốn đăng ký mới sụt giảm, các luồng vốn khác đều duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực. Cụ thể là số vốn đăng ký điều chỉnh tăng thêm tăng tới 83% so với cùng kỳ năm 2016, đạt 4,74 tỷ USD, tương ứng với 437 lượt dự án; số vốn góp, mua cổ phần tăng 116,2% so với cùng kỳ, đạt 1,79 tỷ USD với hơn 2.000 lượt dự án; vốn giải ngân cũng tăng 6% so với cùng kỳ, đạt 6,15 tỷ USD, có dấu hiệu nhích dần so với tốc độ tăng của các tháng trước đó.
Điểm tích cực khác là vốn FDI giải ngân đã vượt vốn đăng ký mới (6,15 tỷ USD so với 5,59 tỷ USD). Đây là biểu hiện ít gặp trong nhiều năm thu hút FDI, khi vốn đăng ký mới thường lớn hơn nhiều so với vốn giải ngân, gây ra tình trạng vốn thu hút về nhưng dự án không triển khai được và một lượng vốn lớn chỉ là con số ảo mà không tạo ra hiệu quả thực tế. TS. Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài đánh giá, số vốn FDI đăng ký và giải ngân đã bắt đầu thu hẹp khoảng cách nhanh hơn từ năm ngoái tới nay, cho thấy môi trường đầu tư ngày càng cải thiện và NĐT đã rót vốn vào Việt Nam là lập tức bắt tay vào triển khai dự án ngay. Nhờ đó, tình trạng vốn FDI ảo trong nền kinh tế cũng giảm dần.
Số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài cũng cho thấy, trong 5 tháng đầu năm cả nước có 2 dự án FDI có quy mô từ 1 tỷ USD trở lên. Trong đó, dự án Samsung Display Việt Nam điều chỉnh tăng vốn đầu tư thêm 2,5 tỷ USD tại Bắc Ninh đã đưa Hàn Quốc tiếp tục ở vị trí dẫn đầu trong tổng số 91 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam trong 5 tháng đầu năm. Với 4,41 tỷ USD vốn đăng ký mới, tăng thêm và góp vốn, mua cổ phần, chiếm 36,4% tổng vốn đầu tư, Hàn Quốc bỏ xa NĐT ở vị trí thứ 2 là Nhật Bản với 1,94 tỷ USD.
Tổng vốn của NĐT Nhật Bản tuy cách xa Hàn Quốc, song đây lại là NĐT có dự án cấp mới lớn nhất trong 5 tháng đầu năm 2017. Đó là dự án đường ống dẫn khí lô B – Ô Môn, vốn đầu tư đăng ký 1,27 tỷ USD do NĐT Nhật Bản liên doanh với PVN và PVGAS Việt Nam.
Sự trỗi dậy của Thái Lan
Nhìn chung, bảng xếp hạng FDI không có nhiều thay đổi khi 5 vị trí dẫn đầu lần lượt thuộc về các NĐT quen thuộc là Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc, Đài Loan. Song khi xét về các đối tác đầu tư của Việt Nam, điểm đáng lưu ý là sự nổi lên của NĐT Thái Lan trong hoạt động góp vốn, mua cổ phần. Còn nhớ hồi tháng 2 vừa qua, Trung Quốc đã bất ngờ vượt lên là NĐT có số vốn góp, mua cổ phần lớn thứ 2 sau Hàn Quốc, khiến nhiều người đánh giá NĐT này sẽ còn duy trì xu hướng rót vốn mạnh vào Việt Nam. Tuy nhiên tới nay, hoạt động góp vốn, mua cổ phần của NĐT Trung Quốc đã chững lại, thay vào đó Thái Lan nổi lên là cái tên đáng chú ý.
Trong 5 tháng vừa qua, NĐT Thái Lan đã tham gia góp vốn, mua cổ phần với giá trị đạt 255,4 triệu USD, chiếm tới 2/3 tổng số vốn rót vào Việt Nam qua các hoạt động khác nhau. Bên cạnh đó, số vốn rót vào qua hoạt động góp vốn, mua cổ phần của Thái Lan tuy thấp hơn so với Hàn Quốc (334,3 triệu USD), song quy mô trung bình của dự án lại lớn gấp 10 lần (5,1 triệu USD so với 574,4 nghìn USD). Đồng thời, so với cùng kỳ năm 2016, số vốn góp, mua cổ phần DN Việt của NĐT Thái Lan đã tăng hàng chục lần, mức tăng nhanh trong số các đối tác đầu tư vào Việt Nam.
Diễn biến này cho thấy NĐT Thái Lan đang đẩy mạnh đầu tư vào Việt Nam theo con đường mua cổ phần hoặc tham gia chiến dịch mua bán, sát nhập (M&A) của DN Việt Nam. Điều này khá khác biệt so với các NĐT khác từ ASEAN như Singapore thường tham gia vào lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo, hay Malaysia thường tham gia vào lĩnh vực hạ tầng, khai khoáng.
Sau chiến dịch thâu tóm các hãng bán lẻ tên tuổi tại thị trường Việt Nam như Big C, Metro, các tập đoàn Thái Lan tiếp tục mua vào cổ phần, cổ phiếu và bỏ vốn đầu tư vào DN Việt Nam mới bán vốn lần đầu. Minh chứng là thời gian qua, các DN Thái đã tham gia vào các thương vụ mua bán như Vinamilk, Sabeco thông qua các đối tác góp vốn. Theo phân tích của các chuyên gia trong lĩnh vực chứng khoán, sắp tới DN Thái rất quan tâm đến Việt Nam ở các lĩnh vực bán lẻ, tiêu dùng nhanh, bất động sản đô thị - nghỉ dưỡng, năng lượng sạch, dược phẩm, viễn thông…
Cùng với việc đẩy mạnh đầu tư trong vài năm trở lại đây, tính đến thời điểm hiện nay Thái Lan đã rót 7,89 tỷ USD vào Việt Nam, đứng thứ 10 trong số các quốc gia đầu tư lớn vào Việt Nam, cùng với 2 nước ASEAN khác là Singapore, Malaysia. Sự hiện diện ngày càng mạnh mẽ của NĐT từ ASEAN cho thấy việc hình thành Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) đang thực sự tạo ra nhiều cơ hội đầu tư tại thị trường Việt Nam và các NĐT ngoại đang tận dụng tốt cơ hội này.