Chuẩn bị nguồn nhân lực cho CMCN 4.0

Chuẩn bị nguồn nhân lực cho CMCN 4.0

Dương Công Chiến

Ông Trần Việt Hoà, Phó Vụ trưởng Vụ KHCN, Bộ Công Thương cho rằng, cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 đã là xu hướng hiện hữu và được dự báo có tác động sâu rộng, toàn diện trên phạm vi toàn cầu.

Theo ông Hoà, CMCN 4.0 đặt ra những thách thức ở tầm quốc gia. Từ trước tới nay, nền kinh tế Việt Nam dựa nhiều vào sự đóng góp của DN FDI, mà lớn nhất là trong lĩnh vực công nghiệp. Và đây là một trong những thách thức lớn nhất khi tiếp cận CMCN 4.0.

Với sản xuất công nghiệp, cơ cấu sẽ thay đổi, nếu không có điều chỉnh phù hợp, đánh giá một cách toàn diện, CMCN 4.0 sẽ khiến quốc gia mất đi lợi thế cạnh tranh về lao động, thu hẹp xuất khẩu.

Khảo sát của Bộ Công Thương cũng cho thấy, những ngành có thâm dụng lao động cao như dệt may, da giày... thì lại có giá trị xuất khẩu lớn. Tuy nhiên, đóng góp về năng suất lại ở mức thấp. Việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo, KHCN mặc dù có nỗ lực nhưng so với các quốc gia khu vực, Việt Nam vẫn còn yếu. Nhưng chính đây lại được kỳ vọng là bước đi đột phá của DN, nhất là DN khởi nghiệp.

Đồng tình với quan điểm này, một số chuyên gia kinh tế cho rằng, cuộc CMCN 4.0 được dự báo sẽ làm thay đổi mạnh mẽ nền sản xuất của thế giới và của Việt Nam trong một tương lai không xa. Tâm điểm của cuộc cách mạng này chính là các "nhà máy thông minh". Mô hình này sẽ giúp các DN tăng năng suất, tính linh hoạt và hiệu quả, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường, từ đó tăng khả năng cạnh tranh của DN. Người tiêu dùng cũng sẽ có được lợi ích từ các sản phẩm có chất lượng cao hơn, giá cả cạnh tranh hơn, và đặc biệt là được cá nhân hoá theo ý muốn.

Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT, ông Trương Gia Bình cho biết, vấn đề quan trọng đầu tiên trong cuộc cách mạng này chính là sự chia sẻ. Muốn làm CMCN 4.0 thì phải có các “công ty 4.0”. “Ở FPT, hiện nay có khoảng 15 nghìn lập trình viên. Chúng tôi đã đàm phán với IBM và khẩu hiệu của chúng tôi là tiên phong liên kết với các tập đoàn hàng đầu về công nghệ như IBM, Microsoft, Amazon. Ở Nhật Bản, chúng tôi cũng đang liên kết với một công ty in ấn”, ông Bình nói và cho biết thêm, đơn vị này cũng đang cố gắng triển khai dự án thành phố thông minh ở Việt Nam, đặc biệt là Hà Nội với kế hoạch số hóa giao thông, cũng như mong muốn triển khai cho ngành y tế và nhiều lĩnh vực khác nữa…

Tại hội thảo Doanh nghiệp số - Đường tới CMCN 4.0 do Bộ Công Thương và Đại sứ quán Đức tại Việt Nam đồng tổ chức, ông Nguyễn Phú Cường, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Công Thương) cho biết, Việt Nam là quốc gia đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, cuộc CMCN lần thứ 4 được dự đoán sẽ tạo ra nhiều cơ hội trong việc nâng cao trình độ công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và cạnh tranh trong chuỗi sản phẩm… Tuy nhiên, nếu không bắt kịp nhịp độ phát triển của thế giới và khu vực, Việt Nam sẽ phải đối mặt những thách thức, tác động tiêu cực như sự tụt hậu về công nghệ, suy giảm sản xuất, kinh doanh; dư thừa lao động có kỹ năng và trình độ thấp gây phá vỡ thị trường lao động truyền thống, ảnh hưởng tới tình hình kinh tế - xã hội đất nước; mất an toàn, an ninh thông tin, xâm phạm bản quyền, thiếu hụt nguồn nhân lực trình độ cao… Mặt khác, có khả năng xuất hiện làn sóng đẩy công nghệ lạc hậu từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển và chậm phát triển.

“Với những thách thức nêu trên, để có thể tiếp cận và khai thác thành công những cơ hội mà CMCN 4.0 mang lại, về phía DN, trước hết cần phải hiểu đúng, đầy đủ về cuộc cách mạng này, về những đặc trưng của nền sản xuất trong tương lai, những yêu cầu mà DN cần phải đáp ứng nếu như không muốn tụt lại phía sau. Từ đó, mỗi DN cần xây dựng cho mình một chiến lược phát triển lâu dài và những bước đi cụ thể, vững chắc để bước vào cuộc cách mạng này”, ông Cường nói.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Hà Lan, ông Raimund Klein, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Siemen khu vực Đông Nam Á cho hay, trên thị trường hiện nay, khả năng tạo ra đột phá mới là nhân tố quyết định thành công.