Tài chính vi mô khởi sắc

Tài chính vi mô khởi sắc

 

Thạch Bình

Sau hơn một tháng Thông tư số 03/2018/TT-NHN quy định về cấp giấy phép, tổ chức và hoạt động của tổ chức tài chính vi mô (TCVM) chính thức có hiệu lực, ghi nhận từ thị trường cho thấy những quy định mới đã thúc đẩy dư nợ tín dụng đối với khách hàng TCVM tăng mạnh.

Cụ thể, ghi nhận đến thời điểm hiện tại, mặc dù trên toàn hệ thống mới chỉ có 4 tổ chức TCVM được thành lập và hoạt động chính thức bên cạnh 2 tổ chức lớn là Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) và Agribank, nhưng dư nợ đối với khách hàng TCVM đang là con số đáng kể. Chỉ tính riêng NHCSXH đến quý I/2018 doanh số cho vay khách hàng TCVM đạt khoảng 56.000 tỷ đồng. Các tổ chức như Tổ chức TCVM cho người lao động nghèo tự tạo việc làm (CEP), Tổ chức TCVM Tình thương (TYM)… cũng lần lượt có tổng doanh số cho vay mỗi đơn vị trên 2.000 tỷ đồng/năm đối với các khách hàng cá nhân và hộ gia đình.

Việc Thông tư 03 bắt buộc các tổ chức TCVM phải duy trì tỷ lệ dư nợ cho vay đối với khách hàng TCVM bằng 90% tổng dư nợ của đơn vị (cao hơn nhiều so với mức 65% như quy định trước đây) buộc các tổ chức TCVM phải tập trung vào “nhiệm vụ chuyên môn” của mình, đồng thời phải đa dạng cách thức cho vay đơn giản hóa thủ tục giải ngân để thu hút khách hàng.

Thống kê của Nhóm công tác TCVM Việt Nam (VMFWG), hiện nay hầu hết các tổ chức TCVM đã đa dạng hóa các sản phẩm cho vay vốn. Ngoài khoản vay chính truyền thống, đa số các đơn vị đã phát triển các sản phẩm như: cho vay ngắn hạn, trung hạn, vay bổ sung, vay khẩn cấp và vay đa mục đích…

Để tăng doanh số cho vay tín chấp, các tổ chức TCVM hiện cũng đã áp dụng khá phổ biến hình thức bắt buộc gửi tiết kiệm và hình thức “nhóm đảm bảo” - tức là các thành viên khác trong nhóm bảo đảm khoản vay cho các khách hàng trong nhóm và dựa vào uy tín và tính cách của khách hàng để đảm bảo vốn vay.

Khi áp dụng các hình thức bắt buộc gửi tiết kiệm và hình thức nhóm đảm bảo, VMFWG cho rằng khả năng duy trì khách hàng cũ và khả năng huy động vốn của các tổ chức TCVM có sự gia tăng rõ rệt. Khảo sát trên 300 khách hàng ở 5 đơn vị cho thấy, 100% các khách hàng tiếp cận các tổ chức TCVM đều mong muốn vay tín chấp và cam kết trả nợ đúng hạn để tiếp tục được cấp vốn trong các hợp đồng tiếp theo. Trong khi đó 62% khách hàng được hỏi cho rằng họ chọn gửi tiết kiệm tại các tổ chức TCVM (thay vì gửi NHTM hoặc các hình thức đầu tư khác) vì khi gửi tiết kiệm họ sẵn sàng được vay tín chấp, bên cạnh đó còn được trả mức lãi suất phù hợp.

Một điểm mới khác trong Thông tư 03 cũng được cho là cơ sở để mở rộng hoạt động cho vay và huy động vốn của các tổ chức TCVM. Đó là quy định cho phép các đơn vị này được cho vay tối đa 100 triệu đồng đối với các khách hàng đã thoát nghèo nhưng vẫn có nhu cầu vay vốn từ các tổ chức TCVM. Quan sát tại Quỹ CEP cho thấy, mỗi năm tổ chức này giúp khoảng 40.000 thành viên thoát nghèo và rời khỏi chương trình vay vốn của Quỹ. Nay nếu lượng khách hàng này tiếp tục được CEP cho vay để phát triển các phương án sản xuất kinh doanh mới thì rõ ràng doanh số cho vay và huy động của đơn vị sẽ tăng lên nhanh chóng. Trong khi đó, bản thân các khách hàng cũ của CEP vừa mới thoát nghèo sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp cận vốn vay mà không quá phụ thuộc vào các kênh tín dụng phi chính thức hoặc phụ thuộc tối đa vào nguồn cho vay tiêu dùng từ các công ty tài chính với lãi suất cao hơn so với mặt bằng chung lãi suất thị trường.