Những bài học thành công trong điều hành lạm phát
Người tiêu dùng cũng cảm thấy dễ thở khi giá cả ổn định
Tri Nhân
Hội thảo “Diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam năm 2018 và dự báo 2019” ghi nhận 2018 là một năm ấn tượng khi mà tăng trưởng kinh tế đạt tới 7,08%, gấp đôi mức tăng của CPI bình quân năm 2018 là 3,54%. Trong đó, lạm phát cơ bản bình quân năm 2018 tăng 1,48% so với bình quân năm 2017.
Chính sách tiền tệ ghi công đầu
Theo các chuyên gia, công tác quản lý, điều hành giá năm 2018 gặp nhiều thách thức, khó khăn, nhất là khi mặt bằng giá cả trong nước chịu những áp lực lớn ngay từ nửa đầu năm. Bên cạnh những tác động từ thị trường, như giá lương thực thực phẩm, giá gas, giá xăng dầu tăng... CPI năm 2018 tăng còn do chủ động điều chỉnh giá các dịch vụ công như y tế, giáo dục. Ngoài ra việc tăng lương tối thiểu vùng áp dụng cho người lao động ở các DN từ 1/1/2018 và tăng lương cơ sở áp dụng cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang từ 1/7/2018 làm giá bình quân một số loại dịch vụ tăng từ 3%-5% so với năm 2017.
Trong bối cảnh đó, công tác quản lý, điều hành giá đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo điều hành giá quan tâm, chỉ đạo sát sao, quyết liệt. Kịch bản điều hành giá đã được Bộ Tài chính phối hợp với NHNN Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư và các bộ, ngành trình Chính phủ, Thủ tướng ngay từ đầu năm. Các cấp, các ngành tích cực triển khai các biện pháp bình ổn giá cả thị trường. Nhờ đó lạm phát được kiểm soát ở mức thấp, PGS. TS. Nguyễn Bá Minh - Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính cho biết. Một tác nhân quan trọng nữa được Viện trưởng Nguyễn Bá Minh nhắc đến đó là: “NHNN Việt Nam đã điều hành chính sách tiền tệ kiên định mục tiêu giữ ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát”.
Cũng đánh giá cao công tác phối hợp điều hành giá, vai trò quan trọng của Ban chỉ đạo điều hành giá mà đứng đầu là Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, PGS.TS. Ngô Trí Long - Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả cho biết, nếu như những năm trước đây tổ điều hành giá dự báo không bao giờ đúng, điều hành kém nay thì đã dự báo rất sát và điều hành đúng; Phó Thủ tướng – Trưởng ban chỉ đạo rất sát sao. Đặc biệt đóng góp hàng đầu vào thành công trong việc giữ lạm phát là do công tác điều hành chính sách tiền tệ của NHNN.
Thận trọng, linh hoạt và chủ động
Có thể khẳng định, trong năm qua công tác kiểm tra giá được đẩy mạnh trong các lĩnh vực. Qua đó, đã phát hiện và kịp thời xử lý, chấn chỉnh hành vi vi phạm pháp luật về giá. Bộ Tài chính đã thực hiện tốt công tác thông tin tuyên truyền công khai thông tin về giá nhằm tạo sự đồng thuận trong dư luận xã hội. Công tác tuyên truyền có đóng góp quan trọng bởi đặc thù của Việt Nam là tâm lý, khi tâm lý kỳ vọng lạm phát cao là giá bùng tăng – các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm.
Bên cạnh đó, kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tạm hoãn tăng thuế môi trường trong giá bán xăng dầu đến 1/1/2019 cũng như những giải pháp giãn tiến độ một số dự án chi tiêu công, hạn chế diện và mức điều chỉnh các dịch vụ công, lùi thời hạn điều chỉnh giá điện… cũng góp phần giảm yếu tố chi phí đẩy trong câu chuyện lạm phát của năm 2018, TSKH. Nguyễn Thị Hiền bổ sung.
Một bài học kinh nghiệm nữa được rút ra từ công tác điều hành giá năm 2018 được TS. Vũ Đình Ánh - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường - giá cả nêu lên đó là: điều hành thị trường giá cả đã tránh tăng giá dồn dập trong thời gian ngắn, kết hợp tốt các yếu tố khách quan và chủ quan trong điều chỉnh tăng giá viện phí và học phí theo lộ trình là rất quan trọng cho nửa cuối năm 2018 và cả các năm tiếp theo. Bằng chứng rõ nét là CPI hàng tháng năm 2018 đã không biến động quá mức như năm 2017.
Không được chủ quan
Bên cạnh những thành công trong công tác điều hành giá cả thị trường năm qua, Hội thảo cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, bất cập; đồng thời nhận định những cơ hội cũng như thách thức đặt ra cho thị trường, giá cả thời gian tới.
Hội thảo cũng đã đưa ra những căn cứ khoa học và thực tiễn để dự báo và đề xuất giải pháp kiểm soát lạm phát, thực hiện tái cơ cấu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2019 và những năm tiếp theo. Ðó là các giải pháp về tiền tệ tín dụng, tài khoá, tỷ giá hối đoái, quản lý thị trường và giá cả, thu nhập tiền lương, thương mại... Những giải pháp này không chỉ thực hiện trong năm 2019 mà còn cần đưa ra lộ trình nhằm góp phần giúp cho kinh tế phát triển với tốc độ cao và ổn định trong dài hạn.
Tựu chung lại, như PGS.TS Phạm Văn Liên - Phó Giám đốc Học viện Tài chính lưu ý, để thực hiện kiểm soát lạm phát theo chỉ tiêu Quốc hội giao, công tác quản lý, điều hành giá, kiểm soát lạm phát năm 2019 cần tiếp tục thực hiện một cách thận trọng, linh hoạt và chủ động. Đặc biệt, theo PGS.TS. Ngô Trí Long, phải kiên định với ổn định vĩ mô, phối hợp tốt giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. “CPI năm 2019 sẽ chịu nhiều áp lực vẫn đang hiện hữu nếu Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương không chủ động kiểm soát, phối hợp chặt chẽ với nhau trong điều hành giá cả các mặt hàng”, ông Long cho biết.
Mặc dù vậy, giới chuyên gia cũng tin tưởng nếu Chính phủ tiếp tục với cách điều hành quyết liệt như năm 2018 thì dù năm 2019 giá cả có chịu nhiều sức ép, nhưng lạm phát sẽ giữ ở mức dưới 4% như mục tiêu đặt ra.