Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhận được đơn thư của cử tri Nguyễn Tấn Hận về việc xin vay vốn đóng mới tàu cá theo Nghị định 67/2014/NĐ-CP do Đại biểu Quốc hội Trần Du Lịch – Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hồ Chí Minh chuyển đến. Về vấn đề này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trả lời cử tri như sau:
1. Về tình hình triển khai Nghị định 67/2014/NĐ-CP:
Phát triển kinh tế biển, nâng cao đời sống ngư dân gắn liền với bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ, biển đảo quốc gia là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Chính phủ đã ban hành Nghị định 67/2014/NĐ-CP ngày 07/07/2014 (Nghị định 67) về một số chính sách phát triển thủy sản. Đây là hệ thống các chính sách đồng bộ nhằm hỗ trợ cho ngư dân vươn khơi xa, bám biển góp phần giữ vững chủ quyền biển đảo, như: chính sách tín dụng, chính sách đầu tư, chính sách về bảo hiểm, chính sách ưu đãi thuế,....
Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 67, NHNN đã khẩn trương phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp để nhanh chóng đưa chính sách tín dụng đối với ngư dân theo quy định của Nghị định 67 đi vào cuộc sống.
Trên cơ sở hướng dẫn và chỉ đạo của NHNN, các NHTM (đặc biệt là các NHTM nhà nước) đã tích cực triển khai thực hiện Nghị định 67, như: (i) Ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai chính sách tín dụng thống nhất trong toàn hệ thống từ Hội sở đến các phòng giao dịch; (ii) Cam kết đủ nguồn vốn thực hiện chính sách cho vay1; (iv) Thành lập các tổ công tác trực tiếp xuống các xã, phường, thị trấn để hướng dẫn người dân về hồ sơ, thủ tục vay vốn; công khai việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ đề nghị vay vốn của ngư dân và thông báo số điện thoại thường trực của cơ quan để tiếp nhận và xử lý kịp thời ý kiến phản ánh của người dân;...
Đến nay, kết quả cho vay đóng mới, nâng cấp tàu và cho vay vốn lưu động theo quy định tại Nghị định 67 như sau:
a. Kết quả cho vay đóng mới, nâng cấp tàu:
Trên cơ sở danh sách các chủ tàu đủ điều kiện vay vốn đóng mới, nâng cấp tàu do 23/28 tỉnh, thành phố ven biển phê duyệt, các NHTM đã chủ động tiếp cận các chủ tàu của 786/818 tàu được phê duyệt để hướng dẫn hồ sơ, thủ tục vay vốn (32 chủ tàu còn lại đang đi biển dài ngày nên chưa tiếp cận được). Đối với 5 tỉnh2 chưa có quyết định phê duyệt danh sách chủ tàu đủ điều kiện vay vốn, các ngân hàng cũng đang chủ động tiếp cận trước những khách hàng có nhu cầu đóng mới tàu để giảm bớt thời gian thẩm định cho vay sau khi được UBND tỉnh, thành phố phê duyệt.
Tính đến nay, các NHTM đã nhận được 205 bộ hồ sơ của chủ tàu tại 21/23 tỉnh, thành phố. Trong đó, đã ký hợp đồng tín dụng để đóng mới, nâng cấp 52 tàu với tổng số tiền gần 525 tỷ đồng; Dư nợ đạt trên 94 tỷ đồng.
Chủ tàu của 581 tàu cá còn lại chưa gửi hồ sơ vay vốn cho các NHTM do nhiều nguyên nhân, như: Khách hàng đang lựa chọn mẫu tàu, chờ phê duyệt hồ sơ thiết kế tàu; chưa lựa chọn, thống nhất được cơ sở đóng tàu, giá thành con tàu; chưa ký được hợp đồng đóng tàu với cơ sở đóng tàu.
b. Kết quả cho vay vốn lưu động: Đến nay, đã có 76 khách hàng tại 5 tỉnh3 được các NHTM cho vay vốn lưu động với dư nợ đạt gần 21 tỷ đồng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai chính sách tín dụng theo Nghị định 67 cũng gặp phải không ít khó khăn, vướng mắc làm ảnh hưởng đến kết quả cho vay, như: (i) Chủ tàu không đủ vốn đối ứng theo quy định; (ii) Chủ tàu đã được địa phương phê duyệt danh sách gặp khó khăn trong việc lựa chọn thiết kế mẫu tàu phù hợp4, lựa chọn cơ sở đóng tàu, chưa xác định được giá thành đóng tàu5 hoặc chưa thể ký kết hợp đồng đóng tàu với cơ sở đóng tàu làm cơ sở xây dựng phương án vay vốn tại ngân hàng; (iii) Quy định phải sử dụng máy mới 100% trong khi ngư dân có nhu cầu sử dụng máy cũ khi đóng mới, nâng cấp để tiết kiệm chi phí (iv) Quy định về chính sách thuế VAT đối với đóng tàu cá vỏ thép chưa phù hợp; (v) Vốn để đóng mới quá lớn trong khi khả năng quản lý, hiệu quả và khả năng trả nợ vay chưa thật rõ ràng; (vi) Ngư dân vẫn có tâm lý muốn đóng tàu vỏ gỗ và chưa có kinh nghiệm trong việc sử dụng tàu vỏ sắt, vỏ vật liệu mới nên vẫn còn do dự; (vii) Thời hạn cho vay hỗ trợ 11 năm còn ngắn so với hiệu quả đánh bắt mà ngư dân ước tính; (viii) Cơ sở hạ tầng thiết yếu về cảng, luồng lạch chưa đảm bảo; (ix) Sự ổn định của thị trường tiêu thụ khi sản phẩm được khai thác với số lượng lớn;...
Những khó khăn này đã được ngành Ngân hàng tổng hợp, báo cáo Chính phủ. Hiện nay, Chính phủ đang tích cực chỉ đạo và các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ thực hiện chính sách phát triển thủy sản nói chung và chính sách tín dụng nói riêng theo Nghị định 67. Trong đó, NHNN sẽ tiếp tục chỉ đạo các NHTM thường xuyên bám sát tiến độ tiếp cận hồ sơ vay vốn đối với từng ngư dân, doanh nghiệp đã được UBND tỉnh, thành phố phê duyệt; cho vay đủ nhu cầu tín dụng của ngư dân nhưng không quá mức tối đa được quy định tại Nghị định 67 với tài sản bảo đảm là con tàu đầu tư. Phối hợp với Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của ngành Ngân hàng.
2. Tình hình cho vay theo Nghị định 67 trên địa bàn tỉnh Bình Định và việc xem xét đề nghị vay vốn của cử tri Nguyễn Tấn Hận:
Đến nay, UBND tỉnh Bình Định đã ban hành 02 Quyết định phê duyệt danh sách 76 chủ tàu đủ điều kiện vay vốn đóng mới tàu khai thác và tàu dịch vụ. Các NHTM đã tiếp cận hướng dẫn 74/76 chủ tàu đủ điều kiện (2 chủ tàu chưa tiếp cận được do đang đi biển chưa về) làm thủ tục vay vốn nhưng chỉ nhận được 14 hồ sơ đề nghị vay vốn, trong đó có 4 chủ tàu đã ký hợp đồng tín dụng vay vốn đóng mới 4 tàu với tổng số tiền cam kết cho vay là 61 tỷ đồng; 10 hồ sơ còn lại đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục cần thiết trước khi ký kết hợp đồng tín dụng.
Theo quy định tại Nghị định 67, điều kiện được vay vốn tín dụng đóng mới, nâng cấp tàu và cho vay vốn lưu động phục vụ khai thác hải sản xa bờ, gồm:
- Các đối tượng đang hoạt động nghề cá có hiệu quả, có khả năng tài chính và có phương án sản xuất kinh doanh cụ thể (Điểm b Khoản 1 Điều 4).
- Giao UBND xã xác nhận đối tượng được hưởng các chính sách theo quy định gửi Ủy ban nhân dân cấp huyện thẩm định báo cáo UBND cấp tỉnh phê duyệt làm cơ sở thực hiện (Khoản 2 Điều 10).
Trên cơ sở đó, Thông tư số 22/2014/TT-NHNN của NHNN quy định về điều kiện vay đối với cho vay đóng mới, nâng cấp tàu khai thác hải sản và dịch vụ hậu cần khai thác hải sản (Điểm b Khoản 1 Điều 4): Chủ tàu có tên trong danh sách phê duyệt của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đang hoạt động nghề cá có hiệu quả, có khả năng tài chính và có phương án sản xuất kinh doanh cụ thể.
Ngay sau khi nhận được đơn thư của cử tri Nguyễn Tấn Hận do ĐBQH Trần Du Lịch chuyển đến, NHNN đã phối hợp với chính quyền địa phương rà soát kỹ trường hợp xin vay vốn đóng mới tàu cá của cử tri và xin thông tin đến cử tri như sau:
- Hiện nay, cử tri chưa có tên trong danh sách 76 chủ tàu đủ điều kiện vay vốn đóng mới tàu được UBND tỉnh Bình Định phê duyệt nên các NHTM chưa có cơ sở để tiến hành các thủ tục cho vay.
- Theo phản ánh của UBND xã Cát Thành nơi cử tri cư trú: Trên địa bàn xã có 16 hộ ngư dân đăng ký đóng mới tàu cá, trong đó có cử tri Nguyễn Tấn Hận. Tổ công tác của UBND xã Cát Thành và tổ công tác của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Phù Cát đã đến gặp gỡ các hộ ngư dân để thông tin, tuyên truyền về Nghị định 67 và hướng dẫn các ngư dân thực hiện các thủ tục ban đầu như làm đơn đăng ký vay vốn đóng tàu, lập phương án sản xuất kinh doanh, thành lập tổ, đội đoàn kết sản xuất trên biển,... Sau khi được hướng dẫn, đã có 5 hộ dân gửi đơn đăng ký vay vốn đóng mới tàu đến UBND xã Cát Thành (trong đó có cử tri Nguyễn Tấn Hận). Tuy nhiên, do quá trình xây dựng phương án sản xuất kinh doanh và thành lập tổ, đội đoàn kết sản xuất trên biển của 5 hộ dân chậm nên đến nay UBND xã Cát Thành mới hoàn thành đầy đủ hồ sơ trình Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Phù Cát xem xét để đề nghị UBND tỉnh Bình Định phê duyệt danh sách chủ tàu đủ điều kiện vay vốn đối với 5 ngư dân của xã Cát Thành.
Như vậy, nguyên nhân khiến việc vay vốn của cử tri Nguyễn Tấn Hận chưa thực hiện được là do cử tri chưa được UBND tỉnh Bình Định phê duyệt danh sách chủ tàu đủ điều kiện vay vốn. Ngay sau khi cử tri được UBND tỉnh Bình Định phê duyệt đủ điều kiện vay vốn đóng mới tàu, các NHTM sẽ tiếp cận để hướng dẫn thủ tục, hồ sơ vay vốn cho cử tri.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung đơn thư của cử tri Nguyễn Tấn Hận do Đại biểu quốc hội Trần Du Lịch chuyển. NHNN trân trọng cảm ơn và mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của Đại biểu Quốc hội và cử tri Nguyễn Tấn Hận đối với hoạt động của ngành Ngân hàng.