Thương mại điện tử (TMĐT) đang mở ra tiềm năng to lớn trong kinh doanh, giảm bớt chi phí, gia tăng hiệu quả, cải thiện chất lượng cuộc sống... Nhưng các quốc gia trong Khu vực APEC không đồng đều về xã hội, kinh tế nên TMĐT ở APEC đang gặp trở lực. Nên Bộ trưởng CNTT thành viên các nền kinh tế APEC đã thống nhất một số vấn đề có tính nguyên tắc sau:
I/ Quan điểm chung
1. Khu vực doanh nghiệp đóng vai trò tiên phong trong việc hình thành công nghệ, các ứng dụng, các hoạt động và các dịch vụ TMĐT.
2. Vai trò của các Chính phủ là xúc tiến và tạo thuận lợi cho sự hình thành và sự tiếp nhận TMĐT bằng cách:
Tạo ra một môi trường thuận lợi, bao gồm khía cạnh pháp lý và điều tiết, có tính khả kiến, trong trẻo, và nhất quán;
Tạo ra một môi trường có tác dụng xúc tiến niềm tin giữa những người tham gia TMĐT;
Xúc tiến sự vận hành có hiệu quả của TMĐT trên bình diện quốc tế, bằng cách mỗi khi có thể hướng vào việc xây dựng ra các khuôn khổ quốc gia tương thích với các chuẩn mực và thực tiễn quốc tế đang diễn tiến;
Trở thành người sử dụng tiên phong nhằm mục đích tạo ra chất xúc tác và nhằm khuyến khích các phương tiện điện tử được sử dụng rộng rãi hơn nữa;
3. Để TMĐT được phát triển, giới doanh nghiệp và chính phủ các nước mỗi khi có thể nên hợp tác với nhau nhằm đảm bảo một hạ tầng cơ sở truyền thông và thông tin rẻ tiền, dễ truy nhập và có tính liên tác;
4. Trong khi thừa nhận rằng có thể sẽ cần phải có sự điều tiết chính phủ ở một mức độ nào đó, thì nên ưu tiên cho các giải pháp trung tính về công nghệ, các giải pháp dựa trên cơ sở cạnh tranh thị trường mà có thể được bảo vệ bằng chính sách cạnh tranh, và ưu tiên cho giới công nghiệp sự tự định đoạt theo hướng tìm hiệu quả;
5. Chính phủ và giới doanh nghiệp cần hợp tác để hình thành và ứng dụng các công nghệ và các chính sách mà tạo dựng được sự tín nhiệm và tin nhau trong các hệ thống truyền thông tin an toàn, vững chắc, và đáng tin cậy và hướng vào các vấn đề như bảo mật, chứng thực, và bảo vệ người tiêu dùng.
II/ Chương trình hành động
Để thu lợi đầy đủ từ TMĐT, các nền kinh tế APEC cần nỗ lực làm việc cùng nhau để xây dựng sự tín nhiệm và tin nhau; đẩy mạnh ứng dụng chính phủ; tăng cường tầm mở rộng cộng đồng; xúc tiến hợp tác kỹ thuật và trao đổi kinh nghiệm; và khi thích hợp, thì hành động theo hướng loại bỏ các trở ngại đối với việc chấp nhận TMĐT; và hình thành ra các môi trường hoàn hảo về pháp lý, kỹ thuật, vận hành và thương mại nhằm tạo thuận lợi cho TMĐT gia tăng và phát triển. Nhằm mục đích ấy, các Bộ trưởng APEC thoả thuận một chương trình làm việc trên cơ sở công tác TMĐT đang tiến hành trong APEC, bao gồm:
Mở rộng hơn nữa bộ sưu tập các nghiên cứu chuyên vùng do Lực lượng đặc nhiệm tiến hành, và rút kinh nghiệm từ các nghiên cứu ấy, nhằm tạo thuận lợi và trợ giúp cho các hoạt động TMĐT mà các đối tác xí nghiệp nhỏ và vừa, chính phủ, và khu vực doanh nghiệp/nhà nước đang tiến hành.
Đảm nhận việc hình thành các biện pháp và các chỉ tiêu đánh giá sự chấp nhận TMĐT, sử dụng TMĐT, và các luồng TMĐT .
Đặc định các chi phí kinh tế đang cản trở sự chấp nhận TMĐT, bao gồm cả các chi phí do các hoàn cảnh thị trường và điều tiết gây ra.
Hoan nghênh công tác kiên trì của các Bộ trưởng Tài chính về các khía cạnh tài chính của TMĐT, một ưu tiên đã được thoả thuận cùng với hội đồng cố vấn kinh doanh, bao gồm cả sự tham gia của giới doanh nghiệp, trên cơ sở nhìn nhận vai trò quan trọng của các thể chế tài chính trong các quá trình cần thiết phải tiến hành để TMĐT được chấp nhận và vận hành.
Khơi sâu hơn nữa hợp tác kinh tế và kỹ thuật để tạo thuận lợi cho việc chấp nhận, sử dụng, và tối đa hoá các lợi ích của TMĐT trong nền kinh tế APEC.
Giao nhiệm vụ cho các chuyên gia về xác thực, bao gồm cả các chuyên gia trong khu vực doanh nghiệp, nghiên cứu toàn diện các mô hình doanh nghiệp cho việc chứng thực điện tử, bao gồm cả vai trò của các cơ chế khả dĩ như chứng thực chéo và sử dụng một cơ quan chứng thực gốc, nhằm nâng cao tính liên tác và tính tin cậy, và nhằm tạo thuận lợi cho TMĐT xuyên biên giới.
Hoan nghênh công tác kiên trì của Tổ chức hợp tác phát triển kinh tế (OECD) về các vấn đề thuế, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ và chứng thực, và đồng ý sẽ điều hành sự tiến triển các cuộc thảo luận trong các lĩnh vực này, đồng ý để các chuyên gia tham gia một cuộc gặp hỗn hợp các quan chức APEC - OECD vào năm 1999 để thảo luận các công nghệ và các mô hình doanh nghiệp chứng thực đang xuất hiện ra.
Mỗi khi có thể, thì phối hợp với Uỷ ban Liên hiệp quốc về luật thương mại quốc tế (UNCITRAL)và các diễn đàn quốc tế khác trong quá trình thúc đẩy việc tạo dựng nền tảng pháp lý cho một hệ thống TMĐT xuyên quốc gia hoàn hảo.
Do tính chất phát triển nhanh, biến hoá nhanh của TMĐT, các bộ trưởng APEC bảo trợ sự thiết lập một mạng "ảo"TMĐT/nguồn tư liệu đa phương tiện để cung cấp tư liệu tham khảo cho việc tiếp tục nâng cao nhận thức và trao đổi thông tin, bao gồm cả chiến lược phát triển TMĐT của các nước, tình hình chính phủ sử dụng TMĐT như một phương tiện công tác, sự phát triển các nguồn nhân lực, giáo dục và đào tạo, và giao cho các quan chức nhiệm vụ phải khai thác mạng này có tính tới các kiến nghị của các nước thành viên, kiến nghị về Tổng kho dữ liệu giáo dục TMĐT các nước thành viên (Edupact) thuộc Hội đồng hợp tác kinh tế Thái bình dương.
Tính tới sự khác biệt giữa các khuôn khổ pháp lý và điều tiết trong khu vực, các nền kinh tế thành viên cần nỗ lực giảm thiểu hoặc loại bỏ đòi hỏi về các giấy tờ chứng từ cho hải quan và quản lý buôn bán xuất nhập khẩu, và các chứng từ và thông điệp khác liên quan tới vận tải đường biển, đường không, và đường bộ để các nước đã phát triển thực hiện "Buôn bán không giấy tờ" vào năm 2005, và các nước đang phát triển vào năm 2010. Nhằm mục tiêu này, nội dung các diễn đàn APEC cần xem xét các sáng chế cụ thể.
Hiện tại, lực lượng đặc nhiệm là cơ chế có hiệu quả và có hiệu lực để tạo ra sự phối hợp, sự tập trung và các tiêu điểm và chỉ hướng bao quát cho các vấn đề đan xen nhau của TMĐT. Song song với việc hợp lý hoá các cấu trúc quản lý công việc trong APEC, lực lượng đặc nhiệm sẽ hoàn tất công tác bằng việc gửi báo cáo của mình lên các nguyên thủ quốc gia thông qua các quan chức cao cấp và các bộ trưởng. Để đảm bảo sự phối hợp không ngắt quãng và sự theo đuổi chương trình hành động này, một Ban chỉ đạo sẽ được thành lập, bao gồm đại diện của các nước thành viên, có cả các nhóm công tác có liên quan, cũng như các chuyên gia của các doanh nghiệp phù hợp với đường lối của APEC về sự tham gia của các doanh nghiệp. Ban chỉ đạo sẽ tiến hành thảo luận gián tiếp, khi cần thiết sẽ gặp mặt trực tiếp, và mỗi năm một lần có báo cáo lên cuộc gặp thượng đỉnh về tình hình công tác TMĐT trong APEC. Các bộ trưởng ghi nhận khả năng thành lập các lực lượng đặc nhiệm ngắn hạn có thu hút sự tham gia của giới doanh nghiệp nhằm đối phó với các vấn đề đan xen nhau lúc này lúc khác có thể phát sinh trong APEC. (Dương Anh Đức)
(Cnth theo thnh)