Bước sang năm 2026, kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, song trong trạng thái thận trọng và dễ tổn thương trước các cú sốc bên ngoài. Các tổ chức quốc tế lớn nhìn chung đều thống nhất rằng nguy cơ suy thoái toàn cầu đã giảm đáng kể so với giai đoạn 2022–2023, khi lạm phát cao và chính sách tiền tệ thắt chặt đồng loạt. Tuy nhiên, nền kinh tế thế giới cũng chưa bước vào một chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững mới. Trong bối cảnh đó, xu hướng điều hành chính sách tiền tệ toàn cầu đang chuyển dần từ ưu tiên chống lạm phát sang cân bằng giữa ổn định giá cả, hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.
Tăng trưởng kinh tế toàn cầu: duy trì nhưng khó bứt phá
Theo các dự báo cập nhật cuối năm 2025 và đầu năm 2026, tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2026 dao động trong khoảng 2,7–3,3%, phản ánh sự khác biệt về phương pháp và giả định chính sách của từng tổ chức quốc tế.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo kinh tế thế giới tăng trưởng khoảng 3,3% năm 2026 và 3,2% năm 2027, nhấn mạnh đầu tư vào công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, cùng với khả năng thích ứng của khu vực tư nhân có thể bù đắp một phần tác động tiêu cực từ bất định chính sách thương mại.
Trong khi đó, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đưa ra mức dự báo thận trọng hơn, với mức tăng trưởng toàn cầu lần lượt là 2,9% (2026) và tăng nhẹ lên 3,1% (2027); đồng thời dự báo các đợt cắt giảm lãi suất chính sách sẽ tiếp tục là động lực kéo giảm lạm phát.
Điểm chung trong các đánh giá là tăng trưởng năm 2026 không suy giảm mạnh, song cũng khó tạo đột phá, do chịu ảnh hưởng đồng thời của chi phí vốn cao kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, quá trình phân mảnh kinh tế toàn cầu và gánh nặng nợ công tại nhiều quốc gia. Trong bối cảnh đó, tăng trưởng kinh tế thế giới có xu hướng dựa nhiều hơn vào các động lực nội tại của từng nền kinh tế, thay vì sự lan tỏa mạnh mẽ từ thương mại và đầu tư quốc tế như giai đoạn trước.
Lạm phát tiếp tục hạ nhiệt nhưng phân hóa rõ nét
Một điểm sáng quan trọng của triển vọng kinh tế năm 2026 là lạm phát toàn cầu tiếp tục xu hướng giảm so với giai đoạn cao điểm 2022 – 2023. Ngân hàng Thế giới (World Bank) tại Báo cáo triển vọng kinh tế toàn cầu (tháng 01/2026) dự báo lạm phát toàn cầu có thể giảm về quanh 2,6% trong năm 2026, nhờ giá năng lượng ổn định hơn, chuỗi cung ứng toàn cầu thích ứng tốt hơn và thị trường lao động tại nhiều nền kinh tế phát triển dần “hạ nhiệt”.
Tuy nhiên, xu hướng giảm lạm phát không diễn ra đồng đều giữa các khu vực và quốc gia. Ở một số nền kinh tế phát triển, lạm phát dịch vụ và chi phí nhà ở vẫn duy trì ở mức cao, phản ánh áp lực từ tiền lương và cấu trúc thị trường. Trong khi đó, các nền kinh tế đang phát triển tiếp tục đối mặt với rủi ro nhập khẩu lạm phát từ biến động giá lương thực, năng lượng và tỷ giá. Bên cạnh đó, các yếu tố phi kinh tế như biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị và các biện pháp thuế quan mới có thể làm gia tăng áp lực chi phí trong ngắn hạn, khiến môi trường lạm phát năm 2026 mang tính phân hóa rõ rệt.
Thương mại, đầu tư và nợ công: những lực cản chủ đạo
Thương mại toàn cầu năm 2026 được dự báo tăng trưởng chậm hơn so với giai đoạn phục hồi sau đại dịch. Các động lực mang tính “kỹ thuật” của năm 2025, như việc đẩy nhanh giao hàng trước thay đổi chính sách thương mại hoặc tái cấu trúc chuỗi cung ứng, dần suy yếu. Xu hướng khu vực hóa, ưu tiên an ninh kinh tế và gia tăng các rào cản thương mại tiếp tục làm tăng chi phí và giảm hiệu quả của thương mại quốc tế.
Cùng với đó, mức nợ công và nợ tư cao tại nhiều quốc gia đang trở thành điểm yếu nền của chu kỳ kinh tế hiện nay. Dư địa tài khóa bị thu hẹp khiến khả năng triển khai các gói kích thích kinh tế quy mô lớn trong trường hợp tăng trưởng suy yếu trở nên hạn chế hơn. Điều này đặc biệt đáng lưu ý đối với các nền kinh tế đang phát triển, nơi dư địa chính sách vừa chịu áp lực từ nghĩa vụ nợ, vừa phải đáp ứng nhu cầu chi tiêu cho an sinh xã hội và đầu tư dài hạn.
Xu hướng điều hành chính sách tiền tệ toàn cầu: nới dần nhưng thận trọng
Trong bối cảnh lạm phát hạ nhiệt và tăng trưởng ở mức vừa phải, năm 2026 được kỳ vọng là giai đoạn nới lỏng tiền tệ từng bước tại nhiều nền kinh tế lớn. OECD cho rằng các ngân hàng trung ương có thể tiếp tục giảm lãi suất chính sách khi áp lực lạm phát giảm và thị trường lao động bớt căng thẳng, nhằm tránh tình trạng thắt chặt tiền tệ kéo dài gây bất lợi cho tăng trưởng. OECD cũng kỳ vọng có thêm các đợt giảm lãi suất chính sách và nới lỏng tiền tệ trong năm 2026 sẽ là yếu tố quan trọng hỗ trợ hoạt động kinh tế.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là xu hướng nới lỏng này diễn ra không đồng bộ và phụ thuộc chặt chẽ vào dữ liệu kinh tế. Các ngân hàng trung ương vẫn duy trì thông điệp thận trọng, sẵn sàng điều chỉnh chính sách nếu lạm phát có dấu hiệu quay trở lại hoặc nếu điều kiện tài chính nới lỏng quá nhanh, làm gia tăng rủi ro trên thị trường tài sản. Bên cạnh mục tiêu ổn định giá, ổn định tài chính ngày càng trở thành trọng tâm trong điều hành chính sách tiền tệ, nhất là trong bối cảnh tăng trưởng thấp kéo dài có thể làm tích tụ rủi ro nợ và rủi ro định giá tài sản.
Hàm ý đối với Việt Nam trong bối cảnh kinh tế thế giới năm 2026
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tăng trưởng chậm nhưng ổn định, xu hướng lạm phát hạ nhiệt và chính sách tiền tệ toàn cầu chuyển sang nới lỏng thận trọng, triển vọng kinh tế Việt Nam chịu tác động đan xen cả cơ hội lẫn thách thức, đòi hỏi điều hành chính sách vĩ mô tiếp tục theo hướng linh hoạt và chủ động.
Trước hết, môi trường bên ngoài thuận lợi hơn giúp giảm áp lực lạm phát và biến động tài chính, tạo điều kiện cho Việt Nam duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Việc mặt bằng lãi suất toàn cầu không còn ở mức cao kéo dài giúp giảm áp lực lên tỷ giá và thị trường ngoại hối, qua đó tạo dư địa nhất định cho điều hành chính sách tiền tệ theo hướng hỗ trợ tăng trưởng, nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát lạm phát.
Bối cảnh quốc tế năm 2026 cho thấy chính sách tiền tệ cần tiếp tục được điều hành chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Trọng tâm điều hành tiếp tục là ổn định thị trường tiền tệ, tín dụng và ngoại hối; hướng dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng; tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân, tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng.
Kết luận
Tổng thể, triển vọng kinh tế thế giới năm 2026 cho thấy một bức tranh ổn định tương đối nhưng mong manh. Lạm phát giảm và chính sách tiền tệ bớt thắt chặt tạo nền tảng tích cực cho tăng trưởng, song thương mại toàn cầu suy yếu, nợ cao và bất định chính sách tiếp tục là những lực cản lớn. Đối với Việt Nam, bối cảnh này vừa mở ra cơ hội củng cố ổn định vĩ mô, vừa đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng chống chịu và chất lượng tăng trưởng. Trong điều kiện đó, điều hành chính sách tiền tệ cần chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khoá và các chính sách vĩ mô khác, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát; thúc đẩy tăng trưởng hai con số, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.
MN