State bank of vietnam portal
the state bank of viet nam
|
Kết thúc buổi họp báo chiều 02/8/2012, Hội đồng Thống đốc ECB đã thất bại trong việc đưa ra những bước đi cụ thể để có thể từng bước chấm dứt khủng hoảng nợ tại khu vực đồng tiền chung, làm tiêu tan hy vọng về tuyên bố trước đó của Chủ tịch ECB Mario Draghi là sẽ cứu khu vực euro bằng mọi giá. Ngay từ khi mở cửa phiên giao dịch sáng hôm sau 03/8, các thị trường chứng khoán châu Âu lao dốc mạnh, lãi suất trái phiếu chính phủ Tây Ban Nha và Italia tăng trở lại mức nguy hiểm trước đây, xu hướng giảm điểm này nhanh chóng lan sang trung tâm tài chính Phố Wall và những thị trường tài chính khác trên thế giới.
Tại cuộc họp này, ông Draghi tiếp tục phát tín hiệu về hành động chính sách chủ yếu là ECB sẽ sẵn sàng khởi động chương trình mua trái phiếu chính phủ qui mô lớn để giảm chi phí vay mượn của những nước đang gặp khó khăn như Tây Ban Nha và Italia xuống mức bền vững. Tuy nhiên, ECB lại đùn đẩy trách nhiệm là, các nhà lãnh đạo chính trị là phải có động thái, bỏ ngỏ một số câu hỏi cấp thiết về khả năng chấn chỉnh thị trường một cách nhanh chóng và quyết liệt.
Dư luận đã chỉ trích mạnh mẽ và cho rằng, ông Draghi đã nhận định sai về thị trường, ông đã làm tăng những kỳ vọng mà lại không có khả năng thực hiện. Các nhà đầu tư không ngạc nhiên khi phải đối mặt với thực tế là, những cố gắng của ECB trong việc giảm lãi suất trái phiếu chính phủ Tây Ban Nha và Italia vẫn bị cản trở do sự phản đối của người Đức. Ông Draghi cũng nhận ra rằng, Chủ tịch NHTW Đức Jens Weidmann đã phản đối tuyên bố chung về chủ trương mua trái phiếu vốn được 22 thành viên khác của Hội đồng Thống đốc ECB tán thành ngay từ đầu cuộc họp.
Các nhà phân tích cho rằng, việc kiểm soát thị trường trái phiếu không thể đơn giản như tuyên bố, ngay cả đối với cơ quan có thể in tiền như ECB, mặc dù ECB có nhiều lựa chọn hiệu quả và dễ thực hiện hơn trong khu vực đồng tiền chung.
Theo Hiến chương hiện hành, ECB bị nhiều hạn chế so với Fed về khả năng mua trái phiếu chính phủ và hỗ trợ kinh tế. Trong khi ECB có mục tiêu cao cả là ổn định giá cả và bị ngăn cản của các chính phủ cấp vốn, Fed có mục tiêu là ưu tiên giải quyết việc làm và đã mua nhiều tỉ USD trái phiếu kho bạc.
Nói như vậy không phải là Fed không có khó khăn, khi đang chật vật tìm kiếm cách thức hỗ trợ nền kinh tế với công cụ chủ yếu là kiềm chế lãi suất cơ bản ở mức gần bằng không. Kể từ khi làm Chủ tịch ECB vào mùa thu năm ngoái, ông Draghi đã ba lần giảm lãi suất xuống mức thấp kỷ lục 0,75% hiện nay. Tuy nhiên, tại châu Âu, lãi suất này không chuyển sang lĩnh vực kinh doanh và người tiêu dùng tại các nước như Tây Ban Nha và Italia do hệ thống ngân hàng trong nước không hoạt động.
Theo giáo sư Jeffrey Bergstrand (đại học tổng hợp Notre Dame tại bang Indiana), đây là những quốc gia mà lãi suất dưới 1% về cơ bản là vô hiệu, phải kích thích tài khóa thì mới có tác dụng.
Việc ECB mua trái phiếu chính phủ đã được người tiền nhiệm là ông Jeean-Claude Trichet tiến hành, nhưng không duy trì được lãi suất thấp đối với những nước như Tây Ban Nha do ngân hàng này không cam kết đủ tiền hoặc không có quyền quyết định.
Nhìn chung, mỗi đợt mua trái phiếu đều có thể gây tác động lớn. Về lý thuyết, ECB có thể ấn định trần lãi suất trái phiếu một cách giản đơn bằng cách tuyên bố không cho phép mua trái phiếu chính phủ Tây Ban Nha với lãi suất vượt quá 7% chẳng hạn. Khi đó, mỗi nhà đầu cơ muốn mua trái phiếu sẽ phải đối chiếu với rủi ro thua lỗ nặng nếu ECB mua trái phiếu này trên thị trường mở để lái lãi suất giảm xuống mức lãi suất hiệu quả.
Các chuyên gia kinh tế hàng đầu cho rằng, để ECB có đủ khả năng đe dọa, thì cần xóa bỏ một số điều cấm kỵ. Chẳng hạn, từ bỏ việc bù đắp việc mua trái phiếu bằng cách cân bằng với lượng tiền gửi tại NHTM. Bằng cách hấp thụ tiền gửi, ECB sẽ tập trung được lượng tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng để mua trái phiếu, góp phần duy trì lượng tiền cung ứng trong nền kinh tế tương đối cân bằng và tránh được biểu hiện bên ngoài là ngân hàng này đang in tiền.
Vấn đề cần sớm giải quyết là, ECB phải chấm dứt việc tự cho mình là người cho vay ưu tiên đối với trái phiếu mà ngân hàng này đang nắm giữ, đồng thời sẵn sàng cùng với các ngân hàng tư nhân chia sẻ thiệt hại trong việc nắm giữ trái phiếu chính phủ. Điều này có thể tương phản với gói cứu trợ Hy Lạp trong năm nay, khi ECB, EC và IMF không chấp nhận thiệt hại đối với trái phiếu Hy Lạp, trong khi các nhà đầu tư tư nhân lại bị ép buộc phải gánh chịu thiệt hại. Việc ECB từ chối chịu lỗ đối với trái phiếu Hy Lạp như các nhà cho vay tư nhân phải gánh chịu đã làm tăng chi phí vay mượn của những nước gặp khó khăn.
Quyết định chấp nhận lỗ đối với trái phiếu Hy Lạp có thể là sự chuyển dịch chính sách đáng kể, nhưng lại làm nổi lên những vấn đề khó khăn khác. Chắc chắn chính phủ Hy Lạp sẽ hoan hỉ, vì theo đó gánh nặng nợ có thể giảm tới 20 tỉ euro hoặc tương đương, thậm chí cao hơn nếu EU chấp nhận lỗ trong việc nắm giữ trái phiếu này.
Nhưng tại CHLB Đức, dư luận vẫn tập trung tranh cãi về việc dạy cho Hy Lạp một bài học, động thái này đã xảy ra ngay trong ngày thứ sáu (28/7), một ngày sau khi ông Draghi cam kết làm mọi cách để cứu euro. NHTW Đức nhắc lại là, vẫn phản đối việc mua trái phiếu vì việc này đẩy ngân hàng này vào lĩnh vực tài trợ chính phủ, vi phạm Hiến chương châu Âu.
Bất đồng của người Đức có thể làm tăng nghi ngờ về giải pháp của ngân hàng này và rất có thể làm mất hiệu quả can thiệp thị trường trái phiếu, vốn là vấn đề trong quá khứ. Việc ECB ấn định trần lãi suất trái phiếu là giải pháp đơn giản về mặt kỹ thuật, nhưng vẫn còn tranh cãi tại Đức, và vấn đề chính trị là quá phức tạp.
Một số chuyên gia kinh tế hàng đầu đã đưa ra ý tưởng giải quyết dứt điểm khủng hoảng nợ châu Âu, với quan điểm chung là phải tìm kiếm người mua trái phiếu chính phủ với lãi suất hợp lý để những quốc gia này có khả năng phục hồi kinh tế trong dài hạn. Để đảm bảo sự thành công của giải pháp này, phải chứng minh cho các nước giàu là quyền lợi của họ được đảm bảo khi bỏ tiền ra mua trái phiếu của các chính phủ đang gặp khó khăn.
Tóm lại, giải pháp nào cũng cần sự vào cuộc của các nước giàu trong khu vực, trong khi ý tưởng này đang bị chi phối bởi lo ngại là, trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu, việc dốc hầu bao có thể trở nên vô ích, và châu Âu chưa thoát khỏi khủng hoảng.
Quang Hải