State bank of vietnam portal
the state bank of viet nam
|
Ngày 20/02/2012, sau nhiều tháng thảo luận căng thẳng, nhưng các nước EU không thể chờ đợi thêm khi Hy Lạp sắp phải thanh toán khoản nợ 14,5 tỉ euro đáo hạn vào ngày 20/3 tới, nên các Bộ trưởng Tài chính khu vực euro đã phải thông qua gói cứu trợ thứ hai nhằm cứu Hy Lạp khỏi nguy cơ vỡ nợ. Đổi lại, Hy Lạp phải tiếp tục thực hiện các biện pháp khắc khổ nhằm mục tiêu giảm nợ từ 160% GDP hiện nay xuống còn 120% vào năm 2020. Tuy nhiên, sự biến dạng triền miên của nền tài chính công tại quốc gia này đang đẩy các chủ nợ vào khó khăn trong việc đóng góp vào gói cứu trợ 130 tỉ euro này. Do thất nghiệp liên tục tăng và nguồn thu ngân sách suy giảm, ước tính gần đây cho thấy, nợ công của Hy Lạp chỉ có thể giảm xuống 129% GDP vào năm 2020, thậm chí vẫn giữ nguyên 160% như hiện nay. Trong khi đó, đại diện của khu vực ngân hàng tư nhân đang nắm giữ trái phiếu chính phủ phản đối áp lực tiếp tục chấp nhận thiệt hại và cảnh báo, chương trình hoán đổi trái phiếu chính phủ có thể sẽ làm thui chột động cơ đầu tư tại Hy Lạp. Theo báo cáo của Reuters, sau gói cứu trợ này, Hy Lạp sẽ còn tiếp tục cần những gói cứu trợ tiếp theo trong thời kỳ 2015-2020.
Ngay trong phiên giao dịch ngày 22/02/2012, đồng euro lùi bước so với đồng USD trên thị trường châu Á, cơn hưng phấn về thỏa thuận cứu trợ do EU và IMF dành cho Hy Lạp qua đi, thay vào đó là nỗi lo mà quốc gia này sẽ phải trải qua để "chèo lái" nền kinh tế qua cơn nguy hiểm. Cũng trong ngày 22/2, Fitch đã hạ bậc tín nhiệm của Hy Lạp xuống hai nấc từ CCC xuống còn C và cho rằng, quốc gia đang chao đảo vì nợ nần này rất có thể sẽ mất khả năng đáp ứng nghĩa vụ tài chính ngay cả sau khi nhận được quỹ cứu trợ mới.
Hy vọng của EU vào cuộc họp các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc NHTW các nước G20 vào ngày 24-25/02 tại Mexico rất mong manh do các nước chưa sẵn sàng bơm thêm tiền cho IMF để hỗ trợ châu Âu vượt qua khủng hoảng nợ công, nhiều nước đề nghị trước tiên châu Âu cần tạo ra các bức tường lửa vững chắc, nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan của khủng hoảng. Vì thế, khả năng hỗ trợ của IMF sẽ hạn chế, có thể không bằng 1/3 gói cứu trợ mà tổ chức này đã dành cho Ireland và Bồ Đào Nha. Chủ trương mở rộng quy mô của quỹ cứu trợ khu vực cũng bị các quan chức chính phủ Đức phản đối và cho rằng, không nên yêu cầu các nước thành viên tiếp tục đóng góp tiền cho quỹ này, những cố gắng cứu vớt Hy Lạp là vô ích và lãng phí tiền của.
Theo dự kiến, các nhà lãnh đạo EU sẽ nhóm họp vào ngày 02/3 (thứ sáu tuần này) nhằm thông qua qui định ngân sách khắt khe hơn áp dụng cho các nước khu vực euro đang gặp khó khăn về tài chính, một biện pháp được các nhà tạo lập chính sách kỳ vọng là tín hiệu bắt đầu chấm dứt khủng hoảng. Trong điều khoản cứu trợ, các nhà tài trợ khuyến khích Hy Lạp chấp nhận sự hỗ trợ từ bên ngoài vào việc cải thiện hệ thống thuế. Bộ trưởng Tài chính Hà Lan Jan Kees de Jager ủng hộ sự hiện diện lâu dài của bộ ba EU, ECB, IMF tại Athens nhằm giám sát việc thực hiện các biện pháp khắc khổ. Cuối cuộc họp chiều 20/02, các nhà lãnh đạo đã thông qua vấn đề liên quan đến việc mở tài khoản đặc biệt và giám sát bổ sung đối với các chương trình cải cách của Hy Lạp. Với sự giám sát của các nhà tài trợ, Hy Lạp có thể sẽ bị phong tỏa tài sản tại các thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, cuộc họp trên đã bị hoãn lại cho đến cuối tháng ba do những trở ngại trầm trọng trong việc giải quyết khủng hoảng nợ châu Âu, làm mất đi tính kiên nhẫn của thị trường và các nhà đầu tư. Việc đình hoãn này cho thấy, quyết định tăng quĩ cứu trợ dường như vẫn bế tắc và chưa thể được thông qua cho đến cuối tháng này.
Theo giới phân tích, các nhà đầu tư đang đợi xem liệu Hy Lạp có từng bước tiến hành cải tổ như họ đã cam kết để đổi lấy gói cứu trợ thứ hai từ EU và IMF hay không, họ nghi ngờ về khả năng Hy Lạp thuyết phục quốc hội thông qua các biện pháp khắc khổ hoặc chèo lái nền kinh tế ốm yếu này. Thị trường cũng thất vọng do một số lượng lớn trái phiếu Hy Lạp đã được các quỹ đầu cơ mua, đang đẩy Hy Lạp vào ngõ cụt và phải tuyên bố vỡ nợ để kiếm lợi bằng thanh toán bảo hiểm.
Theo tờ Nouvel Observateur, năm 2008, nợ công của Hy Lạp là 263 tỉ euro, nhưng năm 2011 đã lên đến 355 tỉ euro, GDP giảm từ 233 tỉ euro xuống còn 218 tỉ euro, thất nghiệp tăng từ 8% lên 19%. Bộ ba EU, ECB và IMF đã áp đặt cho chính phủ Hy Lạp nhiều biện pháp thắt lưng buộc bụng đến mức nghẹt thở. Gói cứu trợ 110 tỉ euro vào năm 2010 và 130 tỉ euro lần này không đủ để giảm nợ công, việc vực dậy nền kinh tế Hy Lạp là nhiệm vụ bất khả thi.
Liên quan đến gói cứu trợ 130 tỉ euro, tờ báo cũng đưa ra viễn cảnh u ám. Kèm theo gói cứu trợ này là những điều kiện ngặt nghèo dành cho Hy Lạp, trong đó có việc gây sức ép để các chủ nợ tư nhân của Hy Lạp phải xóa nợ dần cho nhà nước từ 21%, đến 50% rồi 70%, nhằm mục tiêu giảm nợ công của Hy Lạp từ 160% GDP hiện tại xuống còn 120% vào năm 2020. Để đạt được mục tiêu này, Hy Lạp phải cải tổ kinh tế sâu rộng để lấy lại đà tăng trưởng, trong khi GDP giảm liên tiếp trong 5 năm qua và năm 2011 đã giảm 6,8%, dự kiến năm 2012 cũng mờ mịt.
Trong giai đoạn 2000-2010, lương công nhân tại Hy Lạp đã tăng 54%, mức tăng kỷ lục tại châu Âu, trong khi GDP bình quân hàng năm trong giai đoạn này chỉ tăng 2,66%. Khi bộ ba EU, ECB, IMF vào cuộc, tiền công lao động đã giảm trung bình 14,3%. Một chuyên gia kinh tế Đức nhận định, nếu giảm lương hơn nữa sẽ gây nhiều hệ lụy chính trị, Tây Ban Nha và Italia đã phục hồi xuất khẩu mà không cần phải bóp nghẹt tiền lương như vậy. Bất chấp cảnh báo như vậy, ngày 28/02, Chính phủ Hy Lạp đã phê chuẩn cắt giảm 3,2 tỉ euro (4,3 tỉ USD) chi tiêu trong năm tài chính 2012 nhằm đạt được gói cứu trợ, trong đó giảm lương hưu 12% và lương tối thiểu 22%, gây sự phẫn nộ của Công đoàn Hy Lạp và tổ chức này đã tiến hành đình công, biểu tình trước Văn phòng EC tại Athens.
Thực tế trên đây cho thấy, gói cứu trợ thứ hai được coi là nỗ lực cuối cùng của các nhà tài trợ quốc tế, Hy Lạp chỉ còn một trong hai lựa chọn: hoặc là phải triệt để cải cách để phục hồi tăng trưởng, hoặc phải rời khu vực đồng tiền chung này để trở lại đồng bản tệ drachma trước đây. Với một nền kinh tế mà khu vực công đóng góp 40% vào GDP và 70% GDP được tạo nên từ khu vực dịch vụ, chủ yếu là kinh doanh du lịch, GDP bình quân đầu người năm 2010 là 30.200 USD (đứng thứ 25 trên thế giới), đặc biệt là quản lý tài chính lỏng lẻo, Hy Lạp rất khó lấy lại đà tăng trưởng nếu cứ tiếp tục ở lại khu vực euro.
Hoàng Thế Thoả