State bank of vietnam portal
the state bank of viet nam
|
Theo chủ trương phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đến năm 2020, ngày 24/8/2007 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 20/2007/CT-TTg về việc trả lương qua tài khoản cho các đối t ượng h ưởng l ươ ng từ ngân sách nhà nước (Chỉ thị 20). Chỉ thị 20 đ ược đưa vào triển khai thực hiện từ ngày 01/01/2008 đến nay đạt kết quả khả quan (tính đến hết tháng 6/2010 đã có khoảng 49% số đơn vị hưởng l ươ ng ngân sách trên toàn quốc thực hiện trả lương qua tài khoản – mục tiêu đặt ra cho năm 2010 là khoảng 55% đơn vị), phù hợp với khả năng cung ứng dịch vụ thực tế của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (TCCUDVTT).
Quá trình triển khai thực hiện Chỉ thị 20 đã làm nổi bật mối quan hệ biện chứng “Thói quen – Nhận thức” trong việc sử dụng tài khoản ngân hàng để giao dịch thanh toán tiền lương nói riêng và thanh toán không dùng tiền mặt nói chung ở Việt Nam .
Chuyển đổi nhận thức – hình thành thói quen mới:
Nhận thức đúng đắn đầy đủ về Chỉ thị 20 của các Bộ ngành, Ủy ban Nhân dân các tỉnh/thành phố cho đến các đơn vị, cá nhân hưởng lương từ ngân sách nhà nước (phía người sử dụng dịch vụ trả lương qua tài khoản), cũng như của các TCCUDVTT (bên cung ứng dịch vụ trả lương qua tài khoản) đã tạo được sự đồng thuận hưởng ứng cao trong toàn xã hội đối với việc thực hiện chủ trương của Chính phủ. Chỉ thị 20 đã thực sự đi vào đời sống kinh tế - xã hội của người dân Việt Nam trong hơn 2 năm qua.
Sự chuyển đổi nhận thức đúng đắn đầy đủ của các bên sử dụng và cung ứng dịch vụ trả lương qua tài khoản như vậy là kết quả của cả một quá trình phối kết hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và Bộ Tài chính (Kho bạc Nhà nước – KBNN) trong việc xây dựng tham mưu cho Chính phủ kịp thời ban hành Chỉ thị 20 cũng như việc sớm ban hành Chỉ thị 05/2007/CT-NHNN ngày 11/10/2007 của Thống đốc NHNN và các công văn 16675/BTC-KBNN ngày 6/12/2007 và công văn 13446/BTC-KBNN ngày 22/9/2009 của Bộ Tài chính để chỉ đạo định hướng ngành Tài chính và Ngân hàng, cũng như quán triệt các địa phương, các đơn vị hưởng lương ngân sách nhà nước nỗ lực quyết tâm thực hiện Chỉ thị 20 theo một lộ trình khả thi và hiệu quả.
Theo chỉ đạo định hướng của NHNN, các TCCUDVTT nhận thức được việc đầu tư cơ sở hạ tầng ATM/POS phục vụ dịch vụ trả lương qua tài khoản cũng là đầu tư cho tương lai gia tăng các tiện ích thanh toán không dùng tiền mặt, mở rộng thị phần và khách hàng... nên đã không ngừng nỗ lực đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng cả về số lượng và chất lượng. Chỉ thị 20 đã thực sự tạo cú hích phát triển thị trường thẻ Việt Nam nhanh, mạnh về cả số lượng thẻ và cơ sở hạ tầng thanh toán thẻ: Tính đến 30/6/2010 trên toàn quốc có khoảng 25,78 triệu thẻ được phát hành,10.549 ATM và 41.342 POS/ECD lần lượt tăng tương ứng khoảng 2,8 lần, 2,2 lần và 2,2 lần so với các con số 9,17 triệu thẻ, 4.813 ATM và 18.471 POS của năm 2007 (trước khi triển khai Chỉ thị 20). Phía các đơn vị, cá nhân sử dụng dịch vụ cũng càng ngày càng nhận thức rõ những lợi ích thiết thực khi giao dịch thanh toán tiền lương qua tài khoản ngân hàng như được hưởng các yếu tố an toàn, tiện lợi và các tiện ích chuyển tiền; thanh toán hóa đơn điện, nước, viễn thông hoặc vay thấu chi tài khoản thẻ khi có nhu cầu.v.v...
Trên cơ sở chuyển đổi nhận thức như vậy đã hình thành và củng cố thói quen nhận lương hàng tháng từ tài khoản ngân hàng (trong thực tế chủ yếu nhận lương từ tài khoản ATM) và thực hiện giao dịch thanh toán với ATM của các đối tượng hưởng lương từ ngân sách nhà nước và của số lượng ngày càng đông dân cư trong xã hội.
Duy trì, củng cố thói quen mới tạo nền tảng phát triển nâng nhận thức lên tầm cao hơn:
Khi số người có thói quen giao dịch thanh toán với ATM, với ngân hàng ngày một gia tăng lên thì phía các nhà cung ứng dịch vụ càng nhận thức rõ hơn tầm quan trọng và tính cấp thiết của cơ sở hạ tầng cũng như chất lượng dịch vụ và các tiện ích phục vụ khách hàng. Trên cơ sở phát triển nhận thức như vậy, các TCCUDVTT đã không ngừng nỗ lực đầu tư mở rộng cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và gia tăng các tiện ích thanh toán không dùng tiền mặt để khẳng định thương hiệu, duy trì và gia tăng thị phần, khách hàng trong bối cảnh cạnh tranh trong và ngoài nước ngày càng tăng lên của thời kỳ hội nhập kinh tế - tài chính quốc tế một cách sâu rộng. Qua thói quen thường ngày giao dịch thanh toán với ATM, với ngân hàng phía người sử dụng dịch vụ dễ dàng có được cơ hội tiếp cận với các tiện ích thanh toán không dùng tiền mặt ứng dụng công nghệ hiện đại từ phía các TCCUDVTT nên cũng càng ngày càng ý thức được vai trò của công nghệ thanh toán hiện đại trong chuyển đổi nâng tầm nhận thức của bản thân lên mức cao hơn: Nhận thức được sự cần thiết minh bạch hóa tài chính cá nhân, từng bước hình thành và phát triển văn hóa thương mại và thanh toán điện tử cũng như tác phong công nghiệp hóa, số hóa... Bên cạnh đó, cũng đã hình thành và phát triển nâng tầm nhận thức riêng biệt của các cá nhân lên thành nhận thức chung về những lợi ích của phát triển thanh toán không dùng tiền mặt thực tế đem lại cho các doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế - xã hội, như: Giảm chi phí kiểm đếm, vận chuyển, lưu giữ và quản lý tiền mặt; minh bạch hóa thu chi ngân sách, tài chính doanh nghiệp và quốc gia; tăng cường kiểm soát các luồng tiền chu chuyển thanh toán qua ngân hàng tạo cơ sở nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ quốc gia cũng như góp phần tăng cường trật tự an ninh và ổn định xã hội.
Ts. Dương Hồng Phương