State bank of vietnam portal
the state bank of viet nam
|
Với việc chính thức trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) vào năm 2007, Việt Nam phải thực hiện các cam kết mở cửa trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Do đó, làm tăng cơ hội cho các ngân hàng trong nước tiếp cận với thị trường tài chính quốc tế, có điều kiện học hỏi nâng cao trình độ quản trị, điều hành, phát triển các sản phẩm – dịch vụ mới. Bên cạnh những thuận lợi, việc mở cửa trong lĩnh vực này cũng làm tăng thêm khó khăn thách thức cho các ngân hàng thương mại Việt Nam , đặc biệt là sức ép cạnh tranh. Để tối đa hóa lợi nhuận trong kinh doanh của các ngân hàng thương mại, ngoài các yếu tố về vốn, công nghệ, nguồn nhân lực, vị trí địa lý, … thì Văn hóa kinh doanh (VHKD) có vai trò đặc biệt quan trọng trong điều kiện cạnh tranh ngày nay. Cụ thể:
Văn hóa kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong hoạt động ngân hàng
VHKD là toàn bộ những giá trị văn hóa được gây dựng trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, trở thành các giá trị, quan niệm, tập quán được biểu hiện thông qua các hoạt động của doanh nghiệp và chi phối tình cảm, nếp nghĩ, hành vi ứng xử của mọi thành viên trong việc theo đuổi mục đích chung. Văn hóa và đặc trưng tổ chức của một doanh nghiệp là chất keo kết dính các thành viên qua thời gian và sự thay đổi. VHKD có thể xem như là chìa khóa mở ra sự thành công và phát triển của cả nền kinh tế đất nước nói chung, của mỗi doanh nghiệp nói riêng. Bởi vì văn hóa là nền tảng tinh thần, là động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Đối với hoạt động của các ngân hàng thương mại (NHTM) thì việc xây dựng VHKD có vai trò rất quan trọng. Xây dựng VHKD là xây dựng sự tồn tại và phát triển lâu dài của ngân hàng, cụ thể là:
VHKD làm nên sự khác biệt của tổ chức này với tổ chức khác, đây chính là yếu tố cơ bản để xây dựng nên thương hiệu cho một ngân hàng. Ngày nay, văn hóa của một tổ chức được coi là yếu tố căn bản tạo nên sự khác biệt của một thương hiệu. Bản sắc văn hóa của mỗi ngân hàng góp phần tạo nên bản sắc thương hiệu của ngân hàng đó. Đây cũng là điểm quan trọng tạo nên sức mạnh cạnh tranh của ngân hàng trong thời kỳ hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.
VHKD tạo điều kiện củng cố vị thế và uy tín của sản phẩm trên thương trường, là động lực thúc đẩy quá trình đổi mới và sáng chế, nhờ đó tạo sức hấp dẫn của sản phẩm, dịch vụ ngân hàng đối với khách hàng; khách hàng đến với ngân hàng ngày càng nhiều, sản phẩm, dịch vụ cung ứng ngày càng tăng, nhờ đó làm tăng doanh thu, tạo điều kiện đẩy nhanh quá trình tích tụ tập trung vốn để mở rộng kinh doanh cả về chiều rộng và chiều sâu, do đó thương hiệu của ngân hàng ngày càng được củng cố và nâng cao.
VHKD của ngân hàng đem lại lợi nhuận to lớn cho ngân hàng, lợi nhuận này được tạo ra từ mức sinh lợi thực tế trên cơ sở khai thác nguồn tài nguyên tri thức, trí lực của người lao động để sử dụng có hiệu quả nguồn lực hiện có của ngân hàng, tất nhiên điều này chỉ có được khi con người được đặt vào vị trí trung tâm VHKD của ngân hàng.
Thực trạng Văn hóa kinh doanh tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam
Hiện nay, VHKD đã được các ngân hàng thương mại quan tâm xây dựng dưới nhiều hình thức với các phương châm hoạt động khác nhau. Ví dụ ở Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) với phương châm “Luôn mang đến cho khách hàng sự thành đạt” còn Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) luôn coi “Hiệu quả kinh doanh của khách hàng là mục tiêu hoạt động của BIDV”, quan hệ giữa BIDV và bạn hàng là mối quan hệ hợp tác cùng phát triển với cam kết “cung cấp những sản phẩm, dịch vụ ngân hàng có chất lượng cao, tiện ích tốt cho khách hàng và mỗi cán bộ trong BIDV phải là một lợi thế trong cạnh tranh về năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức; Ngân hàng TMCP công thương Việt Nam (Vietinbank) với phương châm “Nâng giá trị cuộc sống” luôn mang đến cho khách hàng dịch vụ tốt nhất và hoàn hảo nhất; Phương châm hoạt động của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) là “Mang phồn thịnh đến khách hàng ” Ngân hàng TMCP Á châu (ACB) “ luôn hướng đến sự hoàn hảo để phục vụ khách hàng” hay Ngân hàng TMCP Liên Việt (Lienvietbank) với phương châm và “liên kết phát triển”, trong đó giá trị cốt lõi là: Tất cả từ con người, vì con người - khẳng định thương hiệu Lienvietbank,…
Với phương châm hoạt động và tầm nhìn của các ngân hàng rất rõ ràng, nên từng NHTM đã tập trung xây dựng những nét văn hóa riêng trong kinh doanh, luôn hướng tới hệ thống các giá trị về chân – thiện – mỹ và đều vì một mục tiêu phát triển bền vững của từng ngân hàng.
Tuy nhiên, trong từng ngân hàng đôi lúc vẫn còn có biểu hiện của kiểu kinh doanh chưa có văn hóa như: lề lối, phong cách làm việc, chưa thực sự tôn trọng khách hàng, có thể làm giảm chữ tín trong hoạt động. Ngoài ra, một số cán bộ ngân hàng hiểu VHKD chỉ đơn thuần ở trang phục, phong cách giao tiếp, diện mạo công sở,…mặc dù để có những biểu hiện bề nổi này nhiều ngân hàng đã chi ra một khoản tiền không nhỏ. Những đầu tư này là cần thiết song không có nhiều giá trị cốt lõi trong việc xây dựng VHKD hiện đại.
Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, VHKD là nội dung cực kỳ quan trọng, nếu kinh doanh không có văn hóa hoặc không chú ý đến văn hóa trong kinh doanh, thì chắc chắn các ngân hàng sẽ không có được sự phát triển bền vững.
Trong thực tế, môi trường kinh doanh trong ngân hàng được xây dựng dựa trên các quy tắc, kinh nghiệm đúc kết từ nhiều năm để lại chứ không theo một quy trình bài bản nào. Xuất phát từ nhận thức về tính cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng ngày càng tăng lên, đến nay đã có một số ngân hàng bắt đầu chú ý đến việc xây dựng VHKD nhưng chỉ thuần túy nên lên các phương châm khẩu hiệu hoặc chỉ xây dựng quy tắc ứng xử ở một lĩnh vực nào đó, chưa xây dựng được hoàn thiện VHKD. Điều này đã hạn chế hiệu quả trực tiếp của việc xây dựng VHKD trong lĩnh vực ngân hàng, chưa biến nó thành một thế mạnh cạnh tranh. Vì vậy, bên cạnh việc định hướng của các cơ quan quản lý nhà nước, mỗi NHTM cần quan tâm đến việc xây dựng VHKD.
Giải pháp xây dựng Văn hóa kinh doanh tại các NHTM Việt Nam trong điều kiện ngày nay
Sau 23 năm thực hiện công cuộc đổi mới nền kinh tế, Việt Nam đã hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Trong điều kiện đó, xây dựng VHKD của các NHTMVN nên hướng tới các tiêu chí hiện đại, có tính mở để có thể tiếp nhận các nét văn hóa mới áp dụng trong hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, trước hết VHKD phải phù hợp với Văn hóa Việt Nam với phương châm “Hội nhập nhưng không hòa tan” và đề cao tính chân – thiện – mỹ. Để xây dựng nên các giá trị này không phải là việc dễ ràng, do trình độ chuyên môn, hiểu biết, nhận thức, quan hệ xã hội của các nhân viên trong tổ chức là hoàn toàn khác nhau. Do vậy, tạo dựng VHKD không thể thực hiện được trong “một sớm, một chiều” mà phải trải qua thời gian, tích lũy, bồi đắp, dần dần được khái quát hóa và hệ thống hóa thành những giá trị, chuẩn mực chung được toàn thể người lao động trong doanh nghiệp công nhận. Đồng thời, xây dựng VHKD đòi hỏi phải có sự cam kết và quyết tâm trước hết là từ người lãnh đạo các NHTM. Theo đó, việc xây dựng VHKD của các NHTMVN cần chú ý đồng bộ 5 phương diện sau:
Một là, xây dựng quan niệm lấy con người làm gốc. VHKD lấy việc nâng cao tố chất toàn diện của con người làm trung tâm để nâng cao trình độ quản lý ngân hàng, làm cho quan niệm giá trị của doanh nghiệp thấm sâu vào các tầng chế độ chính sách, từng bước chấn hưng, phát triển ngân hàng.
Hai là, xây dựng quan niệm hướng tới thị trường. Các NHTM phải trở thành các doanh nghiệp tự chủ để phù hợp với kinh tế thị trường, đồng thời phải nhanh chóng hình thành quan niệm thị trường linh động, sát với thực tiễn. Quan niệm thị trường bao gồm nhiều mặt như giá thành, khả năng huy động vốn và cho vay, chất lượng sản phẩm và dịch vụ ngân hàng, các kỳ khuyến mãi nhằm thu hút khách hàng,…Tất cả phải hướng tới việc tăng cường sức cạnh tranh, giành thị phần cho ngân hàng của mình. Cần phải coi nhu cầu thị trường là điểm sản sinh và điểm xuất phát của văn hóa kinh doanh.
Một trong những yếu tố quan trọng nhất để xây dựng nên VHKD là triết lý kinh doanh của ngân hàng. Triết lý kinh doanh là tôn chỉ, tư tưởng chủ đạo, phương châm hành động nhằm dẫn dắt hoạt động kinh doanh của ngân hàng để đạt kết quả cao. Đến nay, một số NHTM Việt Nam đã thành công khi xây dựng triết lý kinh doanh của mình. Tuy nhiên, vẫn còn một số ngân hàng, triết lý kinh doanh chưa được quán triệt và thể hiện một cách rõ ràng trong hoạt động của mỗi cá nhân cũng như toàn ngân hàng. Điều đó có nghĩa một số giá trị nền tảng căn bản chưa được xác lập.
Ba là, xây dựng quan niệm hướng tới khách hàng là “Thượng đế”. Ngân hàng hướng ra thị trường nói cho cùng là hướng tới khách hàng, lấy khách hàng là trung tâm. Cụ thể: Ngân hàng phải căn cứ vào yêu cầu và ý kiến của khách hàng để khai thác sản phẩm, dịch vụ mới và cung cấp dịch vụ chất lượng cao; Xây dựng hệ thống tư vấn cho khách hàng, cố gắng ở mức cao nhất để thỏa mãn nhu cầu của khách hàng cùng với việc nâng cao chất lượng phục vụ để tăng cường sức mua của khách hàng; Xây dựng quan niệm phục vụ là thứ nhất, lợi nhuận là thứ hai, tiến hành khai thác văn hóa đối với môi trường sinh tồn của ngân hàng, xây dựng hình ảnh ngân hàng tốt đẹp trong mắt khách hàng.
Bốn là, các ngân hàng trong quá trình phát triển phải tăng cường ý thức đạo đức chung, quan tâm đến an sinh xã hội. Cần thông qua văn hóa kinh doanh để hướng tới mục tiêu phát triển lâu dài, bền vững tránh được tình trạng phát triển vì lợi ích trước mắt mà bỏ quyên lợi ích con người.
Năm là, xây dựng tinh thần trách nhiệm xã hội. Một doanh nghiệp nói chung, ngân hàng nói riêng không những coi sản phẩm, dịch vụ của mình là một bộ phận làm nên quá trình phát triển nhân loại mà còn coi việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp mình là một bộ phận của văn hóa nhân loại. Doanh nghiệp góp cho xã hội không chỉ ở số lượng của cải mà còn phải thỏa mãn được nhu cầu văn hóa nhiều mặt của xã hội hiện đại như tích cực ủng hộ, tài trợ cho sự nghiệp giáo dục, văn hóa, xã hội, thúc đẩy khoa học – kỹ thuật phát triển và tiến bộ. Các hoạt động này cũng làm nền tảng vẽ nên nét văn hóa tốt đẹp hơn, uy tín của doanh nghiệp được nâng lên đáng kể. Đó cũng là hướng phát triển lành mạnh, thiết thực để các doanh nghiệp đóng góp ngày càng nhiều hơn vào công cuộc đổi mới của đất nước.
Có thể nói, đối với các NHTM, VHKD là phần hồn, bởi vì chính nó ảnh hưởng, thậm chí chi phối các hoạt động kinh doanh của ngân hàng. VHKD là kết quả của một quá trình xây dựng và phát triển trong nhiều năm với sự hưởng ứng thực thi của mọi thành viên. Trong điều kiện hội nhập hiện nay, để phát triển hoạt động ngân hàng an toàn, hiệu quả và bền vững, Ban lãnh đạo của các NHTM phải là người đề xướng và thúc đẩy hình thành lên VHKD của ngân hàng mình.
Nguyệt Anh