IMF điều chỉnh nâng dự báo kinh tế toàn cầu

Mặc dù làn sóng lây nhiễm và biến thể virus Covid-19 mới đang đe dọa các nền kinh tế trên thế giới, song các đợt phân phối vắc xin chống Covid-19 trong những ngày gần đây đã thắp lên niềm hy vọng về khả năng đẩy lùi Covid-19 vào cuối năm nay. Trong khi đó, các gói hỗ trợ tài chính - tiền tệ tiếp tục được bổ sung tại các nền kinh tế lớn. Nhờ đó, GDP toàn cầu có thể sẽ tăng 5,5% trong năm 2021 và tăng 4,2% vào năm 2022. Tuy nhiên, quá trình phục hồi kinh tế diễn ra với sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia và khu vực, tùy thuộc vào khả năng của hệ thống y tế quốc gia trong việc đối phó với đại dịch và hiệu quả của chính sách hỗ trợ.

Các chỉ số kinh tế cơ bản (% so với năm trước)

	Thực tế và dự báo				Thay đổi *
	2019	2020	2021	2022	2021	2022
GDP toàn cầu	2,8	-3,5	5,5	4,2	0,3	0,0
Các nước phát triển	1,6	4,9	4,3	3,1	0,4	0,2
Mỹ	2,2	-3,4	5,1	2,5	2,0	-0,4
Khu vực đồng euro	1,3	-7,2	4,2	3,6	-1,0	0,5
CHLB Đức	0,6	-5,4	3,5	3,1	-0,7	0,0
CH Pháp	1,5	-9,0	5,5	4,1	-0,5	1,2
Italia	0,3	-9,2	3,0	3,6	-2,2	1,0
Tây Ban Nha	2,0	-11,1	5,9	4,7	-1,3	0,2
Nhật Bản	0,3	-5,1	3,1	2,4	0,8	0,7
VQ Anh	1,4	-10,0	4,5	5,0	-1,4	1,8
Canada	1,9	-5,5	3,6	4,1	-1,6	0,7
Những nước phát triển khác **	1,8	-2,5	3,6	3,1	0,0	0,0
Các EMDE	3,6	-2,4	6,3	5,0	0,3	-0,1
EMDEs châu Á	5,4	-1,1	8,3	5,9	0,3	-0,4
Trung Quốc	6,0	2,3	8,1	5,6	-0,1	-0,2
Ấn Độ	4,2	-8,0	11,5	6,8	2,7	-1,2
ASEAN 5 ***	4,9	-3,7	5,2	6,0	-1,0	0,3
Các EMDE châu Âu	2,2	-2,8	4,0	3,9	0,1	0,5
CHLB Nga	1,3	-3,6	3,0	3,9	0,2	1,6
Mỹ Latinh và Caribê	0,2	-7,4	4,1	2,9	0,5	0,2
Brazil	1,4	-4,5	3,6	2,6	0,8	0,3
Mêhicô	-0,1	-8,5	4,3	2,5	0,8	0,2
Trung Đông và Trung Á	1,4	-3,2	3,0	4,2	0,0	0,2
Arập Xê út	0,3	-3,9	2,6	4,0	-0,5	0,6
Cận Sahara châu Phi	3,2	-2,6	3,2	3,9	0,1	-0,1
Nigeria	2,2	-3,2	1,5	2,5	-0,2	0,0
CH Nam Phi	0,2	-7,5	2,8	1,4	-0,2	-0,1
Các nước thu nhập thấp	5,3	-0,8	5,1	5,5	0,2	0,0
Thương mại toàn cầu	1,0	-9,6	8,1	6,3	-0,2	0,9
Giá dầu (tăng/giảm theo USD)	-10,2	-32,7	21,2	-2,4	9,2	-5,4
Giá cả hàng hóa khác (USD)	0,8	6,7	12,8	-1,5	7,7	-2,0
Giá cả tại các nước phát triển	1,4	0,7	1,3	1,5	-0,3	-0,1
Giá cả tại EMDEs	5,1	5,0	4,2	4,2	-0,5	-0,1

Nguồn: IMF tháng 01/2021

(*): Tăng/giảm so với dự báo tháng 10/2020; (**): Không tính các nước G7 và khu vực euro; (***): Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam.

Cụ thể, sau khi giảm 3,5% trong năm 2020, GDP toàn cầu được dự báo sẽ tăng 5,5% trong năm 2021 và tăng 4,2% trong năm 2022. So với dự báo cách đây 3 tháng, IMF đã điều chỉnh nâng GDP năm 2020 thêm 0,9%, do kinh tế thế giới sáu tháng cuối năm 2020 phục hồi nhanh hơn kỳ vọng. Tương tự, GDP năm 2021 cũng được điều chỉnh tăng thêm 0,3% so với dự báo trước đây, do các gói hỗ trợ bổ sung tại một số nền kinh tế lớn và nỗ lực sản xuất, phân phối vắc xin để khống chế đại dịch Covid-19 sẽ giúp các hoạt động kinh tế nhanh chóng bình thường trở lại.

Báo cáo cho thấy, mức điều chỉnh tăng khá cao tại nhóm các nước phát triển, phản ánh các gói hỗ trợ tài khóa bổ sung - chủ yếu tại Mỹ và Nhật Bản - cùng với những kỳ vọng về khả năng cung ứng vắc xin rộng rãi tại nhóm các nước đang phát triển và mới nổi (EMDEs).

Về thương mại, cùng với đà phục hồi các hoạt động kinh tế trên phạm vi toàn cầu, xuất nhập khẩu hàng hóa được dự báo sẽ tăng khoảng 8% trong năm 2021, sau đó sẽ giảm nhẹ xuống mức tăng trưởng 6% vào năm 2022. Tuy nhiên, trao đổi dịch vụ phục hồi chậm hơn, do hoạt động đi lại và du lịch quốc tế vẫn khá trầm lắng.

Về giá cả và lạm phát, mặc dù kinh tế được kỳ vọng sẽ phục hồi trong giai đoạn 2021-2022, mặt bằng giá cả vẫn khá trầm lắng. Tại các nước phát triển, lạm phát được kỳ vọng dao động dưới ngưỡng mục tiêu 1,5% do ngân hàng trung ương (NHTW) đề ra. Tương tự, lạm phát tại các EMDE cũng chỉ dao động trên 4%, thấp hơn mức lạm phát trung bình lịch sử tại nhóm quốc gia này.

Quá trình phục hồi diễn ra không toàn diện và hoạt động kinh tế vẫn thấp xa thời kỳ trước đại dịch với sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia, tùy thuộc vào mức độ trầm trọng của khủng hoảng y tế, mức độ gián đoạn kinh tế và rủi ro lan truyền Covid-19 giữa các quốc gia, hiệu quả của các giải pháp hỗ trợ chính sách trong việc ngăn ngừa những thiệt hại dai dẳng do đại dịch gây ra.

Về cơ bản, các nước phát triển có đủ tiềm lực tài chính để cung cấp các gói tài khóa mở rộng để hỗ trợ các doanh nghiệp và hộ gia đình (thông qua chính sách thuế và chi tiêu, giót vốn vào nền kinh tế, bảo lãnh cho vay và mở rộng tín dụng), và các NHTW triển khai những nỗ lực này thông qua các chương trình mua tài sản, tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại, và cắt giảm lãi suất. Nhờ chính sách hỗ trợ mạnh mẽ và nguồn cung vắc xin sẽ được phân phối rộng khắp vào mùa hè năm 2021, mức độ thiệt hại tại các nước phát triển được dự báo sẽ thấp hơn so với dự báo đưa ra trước đây. Tuy nhiên, tốc độ phục hồi không đồng đều giữa các quốc gia. Hoạt động kinh tế trong sáu tháng cuối năm 2021 tại Mỹ và Nhật Bản sẽ phục hồi về mức sản lượng đạt được vào thời điểm cuối năm 2019, trong khi đến năm 2022 VQ Anh và khu vực đồng tiền chung euro mới có thể đạt được mức sản lượng kinh tế như vào thời điểm cuối năm 2019. Mức độ phân kỳ đáng kể này phản ánh sự khác biệt giữa các quốc gia về thói quen và phản ứng của hệ thống y tế công trong việc ngăn ngừa nguy cơ lan truyền đại dịch, mức độ linh hoạt và khả năng thích ứng của các hoạt động kinh tế, xu hướng vốn có trước đây và cơ cấu kinh tế trước khi xảy ra đại dịch. GDP năm 2021 tại Mỹ được điều chỉnh tăng thêm 2% so với dự báo đưa ra cách đây ba tháng, phản ánh tác động của các động lực tăng trưởng hình thành trong sáu tháng cuối năm 2020 và gói hỗ trợ tài khóa bổ sung đưa ra vào tháng 12/2020. Trái lại, IMF đã điều chỉnh giảm triển vọng GDP tại khu vực đồng tiền chung euro, do hoạt động kinh tế suy giảm cho tới cuối năm 2020 và kéo dài sang đầu năm 2021 trong bối cảnh số ca nhiễm Covid-19 tăng cao và nhiều nước phải tái áp đặt các biện pháp giãn cách xã hội.

Quá trình phục hồi kinh tế tại EMDEs cũng có những khác biệt đáng kể, đặc biệt là giữa Trung Quốc và những quốc gia còn lại. Trong số này, các nước xuất khẩu dầu hoặc phụ thuộc vào du lịch quốc tế đối mặt với khó khăn rất lớn do hoạt động đi lại giữa các quốc gia còn hạn chế và giá dầu sụt giảm. Cũng như dự báo cách đây ba tháng, Covid-19 sẽ xói mòn các nỗ lực giảm nghèo đạt được trong hai thập kỷ qua, với gần 90 triệu người rơi vào cảnh bần cùng. Tại các khu vực, mức độ tổn thương, cơ cấu kinh tế, và xu hướng tăng trưởng trước khi xảy ra đại dịch, mức độ trầm trọng của đại dịch và các biện pháp đối phó sẽ định hình xu hướng phục hồi kinh tế. Đáng chú ý, GDP năm 2021 tại Ấn Độ được điều chỉnh tăng thêm 2,7%, nguyên nhân là do kinh tế năm 2020 phục hồi nhanh hơn dự báo sau khi quốc gia này nới lỏng các biện pháp giãn cách xã hội.

Dự báo này tiếp tục phụ thuộc vào khả năng của nền kinh tế trong việc thích ứng với các biện pháp giãn cách xã hội cho đến khi hoạt động kinh tế giảm xuống mức thấp nhất. Mặc dù thị trường lao động và việc làm tại một số nước nhìn chung sẽ phục hồi nhanh hơn so với những đợt suy thoái trước đây, một số lượng lớn lao động tại nhiều nước vẫn thất nghiệp và không có việc làm ổn định (thiếu việc làm).

Hoàng Thế Thỏa (Nguồn: IMF tháng 01/2021)