Năm 2020 gặp rất nhiều thách thức, đặc biệt là dịch COVID-19. Ngành ngân hàng, với vai trò huyết mạch của nền kinh tế đã vào cuộc rất sớm với tinh thần "chống dịch như chống giặc"; chủ động có giải pháp ứng phó với tác động của dịch COVID-19. Ngay những tháng đầu năm 2021, dịch CoVid – 19 lại bùng phát tại một số tỉnh, thành phố, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã kịp thời ban hành văn bản số 1370/NHNN-TD yêu cầu các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (TCTD) và NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố triển khai các biện pháp tăng cường phòng, chống và tháo gỡ khó khăn do tác động của dịch Covid-19.
Tính đến 22/02/2021, các TCTD đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho 265.191 khách hàng với dư nợ 366.309 tỷ đồng; miễn, giảm, hạ lãi suất cho 625.064 khách hàng với dư nợ 1.061.522 tỷ đồng, cho vay mới lãi suất ưu đãi với doanh số lũy kế từ 23/1/2020 đến nay đạt 2.655.887 tỷ đồng cho 426.134 khách hàng. Riêng Ngân hàng chính sách xã hội NHCSXH (đến 22/02/2021) đã thực hiện gia hạn nợ cho 169.770 khách hàng với dư nợ 4.230 tỷ đồng, cho vay mới đối với 2.258.413 khách hàng với số tiền 81.000 tỷ đồng.
Theo nội dung của văn bản số 1370/NHNN-TD, thời gian qua dịch Covid-19 tiếp tục bùng phát, diễn biến phức tạp tại một số tỉnh, thành phố: Hải Dương, Quảng Ninh, Hà Nội, Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Gia Lai... đã tác động tiêu cực đến đời sống, xã hội và hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh tế. Để hỗ trợ khắc phục tháo gỡ khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid 19, NHNN yêu cầu Chủ tịch HĐQT/HĐTV, Tổng giám đốc/Giám đốc các TCTD, Giám đốc NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố khẩn trương thực hiện một số nội dung, cụ thể như sau:
Các TCTD chỉ đạo các chi nhánh, phòng giao dịch trong toàn hệ thống, đặc biệt là tại các địa bàn đang thực hiện giãn cách, phong tỏa nghiêm túc thực hiện đúng theo các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo phòng chống dịch Covid-19 và các cấp chính quyền địa phương về phòng chống dịch Covid-19. Chủ động xây dựng phương án, đảm bảo cho hoạt động ngân hàng được an toàn, liên tục và thông suốt trong mọi tình huống.
Đồng thời, tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 như: cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi vay, phí, cho vay mới,... theo thẩm quyền và theo quy định tại Thông tư 01/2020/TT-NHNN ngày 13/3/2020 về cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ nhằm hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng do dịch Covid-19; Thông tư số 10/2015/TT-NHNN ngày 22/7/2015, Thông tư số 25/2018/TT-NHNN ngày 24/10/2018 hướng dẫn Nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015, Nghị định 116/2018/NĐ-CP ngày 7/9/2018 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ nông nghiệp, nông thôn; Thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của TCTD và các văn bản sửa đổi, bổ sung; Quyết định số 50/2010/QĐ-TTg ngày 28/7/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành cơ chế xử lý nợ bị rủi ro tại Ngân hàng Chính sách xã hội.
Mặt khác, tăng cường thông tin, tuyên truyền, triển khai các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng trực tuyến, thực hiện các giải pháp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt; Tiếp tục cải cách, đơn giản hóa các quy trình, thủ tục, tăng cường các hoạt động trực tuyến, tạo điều kiện để khách hàng không trực tiếp đến ngân hàng giao dịch, góp phần hạn chế các nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Nội dung của văn bản NHNN mới ban hành, yêu cầu các TCTD nghiêm túc triển khai chế độ báo cáo thống kê về kết quả tháo gỡ khó khăn đối với khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 theo quy định của NHNN; báo cáo NHNN các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố chỉ đạo toàn thể cán bộ, người lao động tại chi nhánh nghiêm túc thực hiện đúng theo các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc NHNN, Ban Chỉ đạo phòng chống dịch Covid-19 và các cấp chính quyền địa phương về phòng chống dịch Covid-19.
Chỉ đạo, đôn đốc chi nhánh các TCTD trên địa bàn triển khai quyết liệt các giải pháp tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 theo quy định.
Cùng với đó, thông tin đến các tổ chức, cá nhân trên địa bàn các giải pháp của ngành ngân hàng nhằm hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, chủ động xử lý những khó khăn vướng mắc trong quá trình triển khai của các TCTD.
Phối hợp với chính quyền địa phương để chỉ đạo, triển khai có hiệu quả việc hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng do dịch Covid-19. Kịp thời báo cáo NHNN, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố xử lý đối với các vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền.
Riêng đối với NHNN chi nhánh tỉnh Hải Dương: Do dịch bệnh vẫn đang diễn biến phức tạp và còn có thể kéo dài, đề nghị NHNN chi nhánh chỉ đạo các TCTD trên địa bàn khẩn trương rà soát, phối hợp chính quyền địa phương đánh giá tình hình khó khăn, thiệt hại do dịch Covid-19; trên cơ sở đó xây dựng kịch bản của ngành ngân hàng, đề xuất các giải pháp cụ thể để tháo gỡ khó khăn cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, báo cáo NHNN thông qua Vụ Tín dụng các ngành kinh tế.
Chủ tịch Hội đồng Thành viên Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) Phạm Đức Ấn cho biết, hệ thống Agribank luôn phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu triển khai kịp thời các giải pháp hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 và thiên tai tại Miền Trung, Tây Nguyên theo đúng chỉ đạo của NHNN với 5 lần giảm lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên, 8 lần giảm phí dịch vụ; Triển khai các chương trình tín dụng với lãi suất cho vay thấp hơn từ 0,5-2,5% so với trước khi có dịch bệnh; cơ cấu thời hạn trả nợ cho 15.023 khách hàng, tổng số 38.605 tỷ đồng; miễn giảm lãi cho 1.460 khách hàng với dư nợ được miễn giảm lãi 6.508 tỷ đồng. Thực hiện các biện pháp hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng vay bị ảnh hưởng bởi hạn hán, xâm nhập mặn ở Đồng bằng Sông Cửu Long, lũ lụt tại Miền Trung với dư nợ 6.284 tỷ đồng.
Agribank luôn phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu triển khai kịp thời các giải pháp hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19
Ngoài ra, ngay từ những ngày đầu hưởng ứng lời kêu gọi của Chính phủ và Ủy ban TWMTTQ Việt Nam nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân vượt qua khó khăn, toàn hệ thống Agribank đã ủng hộ 23 tỷ đồng cho công tác phòng, chống dịch Covid-19.
Ngay trong tháng 2/2021 khi đợt dịch Covid-19 bùng phát trở lại cũng là thời điểm Tết nguyên đán Tân Sửu cận kề, Agribank đã kịp thời ủng hộ các tỉnh bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 bao gồm Hải Dương, Quảng Ninh, Gia Lai với số tiền trên 5 tỷ đồng. Nhằm giải quyết thực trạng hàng nghìn tấn nông sản của bà con nông dân các tỉnh bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh đến kỳ thu hoạch đang bị ứ đọng do khó khăn, vướng mắc trong khâu tiêu thụ, xuất khẩu… Agribank với sứ mệnh vì “Tam nông”, luôn sẵn sàng đồng hành, sẻ chia cùng người nông dân, đã tích cực phối hợp cùng chính quyền, Hội Nông dân các địa phương tổ chức thu mua nông sản từ các hộ nông dân, trung chuyển, tiêu thu hỗ trợ bà con vượt qua khó khăn, tiếp tục phục hồi sản xuất.
Còn NHTMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cũng đã chủ động triển khai thực hiện nhiều giải pháp tài chính phù hợp như: Miễn giảm lãi, phí; cơ cấu lại thời hạn trả nợ; cho vay mới, triển khai các gói tín dụng với lãi suất phù hợp để hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp, khách hàng duy trì và khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh. Năm 2020, Vietcombank đã thực hiện 5 đợt giảm lãi suất cho vay gồm 4 đợt hỗ trợ doanh nghiệp, người dân bị ảnh hưởng do đại dịch COVID-19 và 01 đợt hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tại 10 tỉnh miền Trung bị ảnh hưởng bão lũ với tổng số tiền lãi hỗ trợ, “chia sẻ” lên đến 3.700 tỷ đồng.
Trong năm 2020, ngay khi xảy ra dịch bệnh, NHNN đã chủ động ban hành các văn bản và tổ chức làm việc trực tiếp với các tổ chức tín dụng (TCTD) để yêu cầu rà soát, đánh giá mức độ ảnh hưởng của dịch đối với khách hàng, xây dựng các chương trình, kịch bản hành động của ngân hàng để tháo gỡ khó khăn cho khách hàng.
Trên cơ sở đó, NHNN đã ban hành một loạt các văn bản tạo cơ sở pháp lý cho các TCTD hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân. Trong đó, văn bản quan trọng, mang tính đột phá là Thông tư số 01/2020/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 13/3/2020 cho phép các TCTD cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi vay, giữ nguyên nhóm nợ, tháo gỡ khó khăn về vốn vay cho khách hàng; Chỉ thị 02/CT-NHNN ngày 31/3/2020 yêu cầu các TCTD đẩy mạnh hiệu quả các giải pháp hỗ trợ khách hàng bị ảnh hưởng; tiết giảm chi phí hoạt động để có điều kiện giảm lãi suất ở mức tối đa; Thông tư 04/2020/TT-NHNN điều chỉnh giảm 50% phí dịch vụ thanh toán trong nước qua Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng của NHNN từ ngày 01/4/2020 đến hết ngày 31/12/2020; Thông tư số 05/2020/TT-NHNN ngày 07/5/2020 và Thông tư sửa đổi, bổ sung số 12/2020/TT-NHNN ngày 11/11/2020 về việc tái cấp vốn đối với Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) để cho người sử dụng lao động vay trả lương ngừng việc đối với người lao động theo Quyết định số 15/2020/QĐ-TTg và Quyết định số 32/2020/QĐ-TTg , tổng số tiền tái cấp vốn tối đa 16.000 tỷ đồng, lãi suất 0%/năm, thời hạn NHNN giải ngân tái cấp vốn đến hết ngày 31/01/2021; Thông tư số 08/2020-TT-NHNN ngày 14/8/2020, trong đó lùi 01 năm lộ trình áp dụng đối với tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn, tạo điều kiện cho TCTD có thêm nguồn vốn cho vay trung-dài hạn.
Bên cạnh đó, NHNN đã chủ động thành lập các Đoàn công tác địa phương do Lãnh đạo NHNN làm trưởng đoàn phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố tổ chức các Hội nghị kết nối Ngân hàng - Doanh nghiệp để nắm bắt tình hình tác động của dịch Covid-19, lắng nghe ý kiến phản ánh của các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tiếp cận chính sách của NHNN, đặc biệt là chính sách hỗ trợ khách hàng theo Thông tư 01/2020/TT-NHNN.
Chỉ đạo các TCTD miễn phí đối với các giao dịch trực tuyến (online) các dịch vụ công thực hiện trên Cổng dịch vụ công quốc gia, Cổng dịch vụ công của các Bộ, ngành, địa phương; miễn phí chuyển tiền ủng hộ phòng, chống dịch Covid-19 và hạn mặn qua tài khoản ngân hàng; miễn phí dịch vụ thanh toán cho các đối tượng nhận hỗ trợ theo Nghị quyết số 42 và Quyết định số 15 của Thủ tướng Chính phủ và miễn phí cho Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) tra cứu thông tin tín dụng cho các đối tượng trên; thực hiện phương án đảm bảo hoạt động liên tục hệ thống công nghệ thông tin trong giai đoạn dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp. Chỉ đạo Công ty Cổ phần thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas), CIC 02 lần và các TCTD 03 lần liên tiếp miễn, giảm các phí dịch vụ thanh toán, thông tin tín dụng. Chỉ đạo Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) miễn phí cho các TCTD và khách hàng vay đối với các giao dịch tại Cổng thông tin kết nối Khách hàng vay.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và NHNN, tất cả các TCTD (kể cả công ty tài chính, ngân hàng nước ngoài) đều vào cuộc mạnh mẽ, sử dụng nguồn nội lực tài chính của mình thông qua việc tiết giảm chi phí, cắt giảm lương, giảm lợi nhuận, không chia cổ tức... để hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng.
NN