Bài viết phân tích những nội dung quy định tại Thông tư số 52/2026/TT-NHNN ngày 30/9/2026 quy định về điều kiện, hồ sơ, thủ tục chấp thuận thành lập; khai trương hoạt động; thay đổi tên; thay đổi địa điểm đặt trụ sở; chấm dứt hoạt động và nội dung hoạt động của phòng giao dịch (PGD) của chi nhánh ngân hàng nước ngoài (CNNHNNg) trong khu thương mại tự do (khu TMTD), khu phi thuế quan (khu PTQ) trong khu kinh tế đặc biệt (Thông tư số 52).
Việc CNNHNNg mở PGD là nội dung mới, được xây dựng trên cơ sở áp dụng hoàn toàn hoặc tham khảo có điều chỉnh quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về mạng lưới hoạt động của ngân hàng thương mại (NHTM) (Thông tư số 61/2025/TT-NHNN ngày 31/12/2025 (đã được sửa đổi, bổ sung)) (Thông tư số 61) như đối với chi nhánh của NHTM hoặc PGD của NHTM.
Bối cảnh chung
Ngày 24/8/2026, Quốc hội đã thông qua Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, trong đó quy định CNNHNNg được mở PGD trong khu TMTD, khu PTQ trong khu kinh tế đặc biệt (khu PTQ) theo điều kiện, hồ sơ, thủ tục và nội dung hoạt động do Thống đốc NHNN quy định.
Để hướng dẫn Luật Phát triển đô thị, ngày 30/9/2026, Thống đốc NHNN đã ban hành Thông tư số 52 với hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 10 năm 2026, đồng thời với thời điểm có hiệu lực của Luật Phát triển đô thị. Thông tư số 52 được xây dựng theo hướng thận trọng trong việc mở rộng tiếp cận thị trường, phù hợp với phạm vi hoạt động của CNNHNNg (gần tương tự hoạt động của NHTM) và các cam kết quốc tế của Việt Nam.
Các nội dung chính của Thông tư số 52
Thông tư số 52 gồm 5 Chương, 21 Điều và 03 phụ lục, cụ thể: Chương I về quy định chung; Chương II quy định về thành lập, thay đổi địa điểm đặt trụ sở PGD; Chương III quy định về hoạt động của PGD; Chương IV quy định về chấm dứt hoạt động PGD; Chương V về tổ chức thực hiện.
(i) Về thành lập PGD
Thông tư số 52 quy định về điều kiện, hồ sơ, thủ tục chấp thuận CNNHNNg thành lập PGD tương tự các quy định về điều kiện, hồ sơ, thủ tục chấp thuận NHTM thành lập chi nhánh theo quy định của Thống đốc NHNN về mạng lưới hoạt động của NHTM. Theo đó, để được thành lập PGD, CNNHNNg phải đáp ứng các điều kiện về hoạt động kinh doanh có lãi; tuân thủ các hạn chế để bảo đảm an toàn trong hoạt động; thực hiện đúng, đầy đủ các quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng rủi ro để xử lý rủi ro trong hoạt động; tỷ lệ nợ xấu; hệ thống kiểm soát nội bộ; không bị xử phạt vi phạm hành chính; xếp hạng. Đây là những điều kiện tối thiểu để đảm bảo CNNHNNg mở PGD đáp ứng điều kiện về hoạt động an toàn, hiệu quả tương tự như đối với việc NHTM thành lập chi nhánh.
Ngoài ra, Thông tư số 52 quy định điều kiện giá trị thực của vốn được cấp của CNNHNNg tối thiểu bằng mức vốn pháp định của NHTM nhằm phù hợp với phạm vi hoạt động của CNNHNNg (gần tương tự như phạm vi hoạt động của NHTM) và mức vốn tối thiểu để NHTM được thành lập chi nhánh.
Bên cạnh đó, để thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền trong giải quyết thủ tục hành chính, Thông tư số 52 quy định thẩm quyền chấp thuận CNNHNNg thành lập PGD tương tự như thẩm quyền chấp thuận NHTM thành lập PGD.
(ii) Về số lượng PGD được thành lập
Với định hướng xây dựng phù hợp với quy định của Luật Phát triển đô thị về khu TMTD, khu PTQ và đánh giá số lượng PGD của CNNHNNg được mở với số lượng của NHTM hiện nay, Thông tư số 52 quy định CNNHNNg được mở 01 PGD trên lãnh thổ Việt Nam. PGD này được đặt trong khu TMTD hoặc khu PTQ.
(iii) Về thay đổi địa điểm đặt trụ sở PGD
Bên cạnh quy định việc thay đổi địa điểm đặt trụ sở PGD phải được NHNN chấp thuận như Thông tư số 61, Thông tư số 52 bổ sung quy định thay đổi địa điểm đặt trụ sở không phải trình NHNN chấp thuận đối với trường hợp thay đổi địa điểm đặt trụ sở PGD do nguyên nhân khách quan bên ngoài (như do việc điều chỉnh ranh giới, chấm dứt hoạt động một phần khu TMTD hoặc thu hẹp khu PTQ theo quy định tại Luật Phát triển đô thị và văn bản hướng dẫn, dẫn đến địa điểm đặt trụ sở của PGD không còn thuộc khu TMTD, khu PTQ). Quy định này nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho hoạt động của PGD và CNNHNNg.
(iv) Về phạm vi hoạt động
Thông tư số 52 quy định PGD được thực hiện các hoạt động của CNNHNNg tại Giấy phép thành lập do NHNN cấp, ngoại trừ các hoạt động mà PGD của NHTM không được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 61 để phù hợp với phạm vi hoạt động của PGD của NHTM đang hoạt động tại Việt Nam và không tạo ra sự khác biệt về phạm vi hoạt động đối với cùng loại hình PGD.
Ngoài ra, Thông tư số 52 được ban hành để hướng dẫn nội dung quy định tại hoạt động đầu tư, kinh doanh trong khu TMTD và cơ chế, chính sách đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh khác trong khu PTQ tại Luật Phát triển đô thị, theo đó, Thông tư số 52 quy định đối tượng mà PGD được cung cấp dịch vụ ngân hàng là nhà đầu tư nước ngoài tại khu TMTD, khu PTQ nơi đặt trụ sở của PGD và doanh nghiệp có trụ sở chính và có hoạt động sản xuất, kinh doanh trong khu TMTD nơi đặt trụ sở của PGD hoặc doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, kinh doanh trong khu PTQ nơi đặt trụ sở của PGD.
(v) Về chấm dứt hoạt động
Bên cạnh việc quy định về chấm dứt hoạt động PGD của CNNHNNg tương tự việc quy định về chấm dứt hoạt động PGD của NHTM, Thông tư số 52 bổ sung quy định về việc đương nhiên chấm dứt hoạt động PGD trong trường hợp khu TMTD bị chấm dứt hoạt động toàn bộ hoặc khu PTQ bị chấm dứt hoạt động theo quy định tại Luật Phát triển đô thị và văn bản hướng dẫn hoặc CNNHNNg không thay đổi địa điểm trước ngày địa điểm đặt trụ sở PGD không còn thuộc khu TMTD, khu PTQ. Quy định này nhằm điều chỉnh đầy đủ các trường hợp chấm dứt hoạt động phát sinh trên thực tế trong hoạt động của PGD.
Có thể khẳng định, việc ban hành Thông tư số 52 đã tạo khuôn khổ pháp lý đầy đủ về thành lập, thay đổi, chấm dứt hoạt động, nội dung hoạt động của PGD cũng như trách nhiệm quản lý nhà nước đối với PGD để PGD hoạt động cũng như phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với PGD của CNNHNNg.
Nhóm xây dựng Thông tư số 52
Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, NHNN