Thực hiện phương châm đi tắt - đón đầu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm nhanh chóng đổi mới, hiện đại hoá công nghệ ngân hàng, ngay từ những năm đầu thời kỳ đổi mới, đội ngũ cán bộ tin học ngân hàng đã tích cực đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ, nhanh chóng ứng dụng các công nghệ tiên tiến để thiết kế, phát triển các sản phẩm tiện ích ngân hàng hiện đại, các giải pháp phần mềm tin học hoá các hoạt động nghiệp vụ ngân hàng.
Thực hiện phương châm đi tắt - đón đầu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm nhanh chóng đổi mới, hiện đại hoá công nghệ ngân hàng, ngay từ những năm đầu thời kỳ đổi mới, đội ngũ cán bộ tin học ngân hàng đã tích cực đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ, nhanh chóng ứng dụng các công nghệ tiên tiến để thiết kế, phát triển các sản phẩm tiện ích ngân hàng hiện đại, các giải pháp phần mềm tin học hoá các hoạt động nghiệp vụ ngân hàng.
Từ đầu những năm 2000 đến nay ngành Ngân hàng đã thực hiện hàng chục đề tài nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ trong hoạt động của mình. Nhân ngày Khoa học công nghệ Việt nam, Tin học Ngân hàng xin giới thiệu một số đề tài cấp ngành tiêu biểu trong lĩnh vực công nghệ thông tin ngân hàng đã được thực hiện thành công đó là:
1. Đề tài: “Tự động hóa hệ thống kế toán giao dịch khách hàng để mở rộng các dịch vụ mới” xuất phát yêu cầu “tự động hóa, mở rộng dịch vụ ngân hàng đáp ứng các chuẩn công nghệ quốc tế” của hệ thống kế toán giao dịch ngân hàng.
Trong những năm qua, ứng dụng CNTT vào nghiệp vụ kế toán giao dịch ngân hàng đem lại kết quả bước đầu: xử lý chứng từ, cập nhật sổ sách và lập báo cáo đã được thực hiện bằng máy tính trên mạng. Tuy nhiên sau nhiều năm sử dụng đến nay bộc lộ những hạn chế: công nghệ xuất phát thấp (Foxpro trên hệ điều hành Ms-Dos), không đáp ứng được yêu cầu trao đổi dữ liệu với các hệ thống công nghệ cao đã triển khai trong thời gian gần đây như: Thông tin báo cáo, Chuyển tiền điện tử, Thanh toán bù trừ điện tử và Thanh toán liên Ngân hàng...
Vì vậy nghiên cứu phát triển phần mềm mới, dựa trên nền tảng công nghệ tin học tiên tiến đáp ứng yêu cầu tự động hoá nghiệp vụ, yêu cầu kết nối với các hệ thống thanh toán và thay thế hệ thống kế toán giao dịch đang sử dụng là một đòi hỏi tất yếu khách quan.
Đề tài đáp ứng yêu cầu tự động hoá công tác kế toán trong điều kiện quy trình kỹ thuật nghiệp vụ kế toán trên máy chưa được ban hành và triển khai trên nền tảng hạ tầng công nghệ thông tin sẵn có của Ngân hàng Nhà nước, đạt được hai mục tiêu chính sau đây:
Một là, đề xuất quy trình xử lý nghiệp vụ kế toán giao dịch phù hợp với yêu cầu tự động hoá xử lý nghiệp vụ trên nền tảng công nghệ thông tin tiên tiến và mở rộng dịch vụ kết nối với phần mềm nghiệp vụ khác.
Hai là, chọn giải pháp công nghệ, phân tích, thiết kế và xây dựng phần mềm kế toán giao dịch mới phù hợp với hạ tầng công nghệ thông tin, triển khai được vào thực tế hoạt động của Ngân hàng Nhà nước và có khả năng mở rộng trong tương lai.
(Đề tài do ông Lê Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ tin học, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam làm chủ nhiệm, hoàn thành 2005)
2. Đề tài: “Giải pháp ứng dụng công nghệ mới (mô hình 3 lớp) trong xử lý giao dịch ngân hàng trực tuyến, tập trung hóa tài khoản” được thực hiện vì các lý do dưới đây:
Một là: Trong thời đại mới, phát triển ngành Ngân hàng nước tiến tới đủ khả năng cung cấp dịch vụ trực tuyến an toàn là yêu cầu cấp bách hiện nay vì: Nền kinh tế đang phát triển và tăng trưởng thúc đẩy các giao dịch thanh toán tiền tệ ngày càng tăng. Dẫn đến đòi hỏi tăng chất lượng dịch vụ thanh toán của ngân hàng. Công nghệ thông tin, viễn thông phát triển nhanh và lợi ích to lớn do Internet mạng lại đã tạo ra bùng nổ các loại hình dịch vụ: e-banking, internet banking, e-bussiness...
Hai là: Xu thế hội nhập kinh tế toàn cầu và ở Việt nam là không thể tránh khỏi. Theo đó là sự cạnh tranh trong mọi lĩnh vực, ngành nghề trong nền kinh tế mở. Ngành ngân hàng cũng không phải là ngoại lệ. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ là một trong những yêu cầu cấp bách nhằm nâng cao ưu thế cạnh tranh đó.
Tuy vậy, xây dựng hệ thống ứng dụng thanh toán trực tuyến của Ngân hàng là một thách thức công nghệ:
Thứ nhất, đánh giá một cách khách quan thì hầu hết các ứng dụng ngân hàng mà chúng ta đã phát triển đều là phân tán, nhỏ lẻ trên nền tảng công nghệ cũ hai lớp Client/Server. Một số hệ thống mới hoàn thành và đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả cao như: Hệ thống thanh toán liên ngân hàng (interbank payment), các tiểu dự án (intrabank) tại các ngân hàng thương mại đều được xây dựng và phát triển từ các công ty nước ngoài, trên nền công nghệ tiếp cận trên mô hình ba lớp.
Thứ hai, xây dựng các hệ thống ứng dụng trực tuyến đòi hỏi phải tích hợp hệ thống mạng truyền thông, hệ thống phần cứng và phần mềm trên mô hình một hệ thống chia sẻ tài nguyên lớn, xử lý giao dịch thời gian thực, độ ổn định cao (đáp ứng 24x7x365 - 24 giờ một ngày, 7 ngày một tuần và 365 ngày một năm), độ an toàn và bảo mật tốt. Đây thực sự là một thách thức về mặt công nghệ, một cơ hội cho sự phát triển tiềm lực công nghệ nội tại của ngân hàng trước yêu cầu mới.
Đề tài Nghiên cứu thực trạng các hệ thống thanh toán của chúng ta hiện nay như: Mô hình nghiệp vụ; Mô hình, giải pháp công nghệ đang áp dụng; Tồn tại cần được nghiên cứu, chỉnh sửa và phát triển.
Đề tài đề xuất các hệ thống được nghiên cứu và xem xét: Hệ thống thanh toán nội bộ ngân hàng; Hệ thống thanh toán điện tử liên Ngân hàng; Một số hệ thống thanh toán trên thế giới nghiên cứu làm rõ các yêu cầu cho xây dựng các dịch vụ ngân hàng trực tuyến trên các góc độ: Nguyên tắc, quy tắc xử lý nghiệp vụ, luân chuyển thông tin; Tổ chức mô hình dữ liệu; Mạng truyền thông với các yêu cầu dung lượng, an ninh ...; Giao diện với các hệ thống khác.
Đề xuất giải pháp Công nghệ cho xây dựng và phát triển hệ thống ngân hàng trực tuyến. Kiến nghị thực hiện và triển khai thực tế: Xây dựng Module mẫu áp dụng mô hình 3 lớp; Triển khai Module trên môi trường giả lập; Thử nghiệm Module với số liệu thật và kiểm tra với kịch bản thử nghiệm có số lượng giao dịch lớn; Tổng kết và đưa ra kiến nghị cho việc triển khai thực tế.
(Đề tài do ông Phạm Tiến Dũng, Trưởng phòng KT1, Cục CNTH làm chủ nhiệm, hoàn thành 2006)
3. Đề tài thứ ba là: “Giải pháp bảo đảm an toàn giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng” được thực hiện xuất phát từ các vấn đề đặt ra của thực tiễn sau đây:
Cùng với việc đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện môi trường pháp lý, một yêu cầu cực kỳ quan trọng để phát triển giao dịch điện tử là cần có các giải pháp bảo đảm an toàn cho các giao dịch điện tử. Yêu cầu này càng bức xúc hơn khi Việt Nam đã ký kết Hiệp định khung ASEAN điện tử, cam kết triển khai thương mại điện tử và chính phủ điện tử đồng bộ với các nước ASEAN.
Luật Giao dịch điện tử đã được Quốc hội thông qua tháng 11/2005 và có hiệu lực từ 1/3/2006, công nhận giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu, hợp đồng điện tử, chứng từ điện tử, chữ ký điện tử, chứng thực điện tử trong các hoạt động giao dịch điện tử. Luật Giao dịch điện tử đòi hỏi các cơ quan Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành phải ứng dụng giao dịch điện tử trong hoạt động của đơn vị mình. Vì vậy bảo đảm an ninh, an toàn là cần thiết trong mọi hoạt động ứng dụng giao dịch điện tử.
Ngành Ngân hàng, một trong những đơn vị đi đầu về ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin trong hoạt động nghiệp vụ, giao dịch điện tử đã được thực hiện từ những năm 1996. Để phát triển và hội nhập quốc tế, những năm qua các Ngân hàng Việt Nam đã tích cực đầu tư ứng dụng, phát triển CNTT, mở rộng và từng bước hiện đại hoá các hệ thống ứng dụng CNTT, phát triển giao dịch điện tử, ứng dụng công nghệ mới, tiên tiến phục vụ sự nghiệp đổi mới của Ngành; đặc biệt trong thanh toán điện tử; hệ thống thông tin quản lý điều hành; trao đổi thông tin giữa Chính phủ và ngân hàng, giữa Ngân hàng và tổ chức tín dụng.
Trước những nguy cơ đe doạ tính an toàn, an ninh bảo mật cac giao dịch điện tử ngày càng gia tăng, đòi hỏi phải có các biện pháp ứng dụng công nghệ mới, hiện đại để có thể phát hiện ngăn chặn, xử lý, quản lý, khắc phục, giảm thiểu các rủi ro các hệ thống ứng dụng và phát triển công nghệ Ngân hàng nói chung và các giao dịch điện tử nói riêng.
Đề tài đã nghiên cứu các vấn đề dưới đây: Tổng quan về giao dịch điện tử và giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng (Nghiên cứu cơ sở lý luận về kỹ thuật công nghệ an toàn, bảo mật trong giao dịch điện tử).
Đề tài đề xuất: Giải pháp kỹ thuật mới, tiên tiến về đảm bảo an toàn trong giao dịch điện tử; Tiêu chuẩn về an toàn trong hoạt động ngân hàng. Đề xuất xây dựng và hoàn thiện về hành lang pháp lý cho các giao dịch điện tử. Kiến nghị thực hiện giải pháp và đề xuất lộ trình triển khai hiệu quả.
(Đề tài do ông Nguyễn Văn Xuân, Phó Cục trưởng Cục CNTH, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam làm chủ nhiệm, hoàn thành năm 2007)
(Còn nữa)