Sự kiện Banking Việt Nam 2012 (tổ chức thành công tại Hà Nội vào tháng 5/2012); việc sáp nhập Banknetvn và Smardlink, thành lập Trung tâm chuyển mạch tài chính quốc gia thống nhất (vào tháng 12/2012); rồi việc khởi động xây dựng Trung tâm cơ sở dữ liệu toàn Ngành... đó là những những dấu ấn nổi bật của lĩnh vực công nghệ thông tin ngân hàng trong năm 2012. Thực hiện chiến lược đổi phát triển công nghệ thông tin ngân hàng, năm qua hạ tầng CNTT ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước cũng như các tổ chức tín dụng đã không ngừng được phát triển, mở rộng và vận hành an toàn, thông suốt; trở thành một công cụ quan trọng giúp toàn ngành Ngân hàng triển khai việc điều hành chính sách tiền tệ thành công, duy trì ổn định thị trường tiền tệ, phục vụ các mục tiêu kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Thành công chung đó có phần góp sức không nhỏ của Cục Công nghệ tin học (Cục CNTH), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Trong năm qua, Cục CNTH đã thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình, cụ thể như sau
1. Thực hiện chức năng quản lý nhà nước chuyên ngành về lĩnh vực CNTT ngân hàng
Trú trọng đến công tác ban hành văn bản, từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển CNTT ngân hàng: Trong năm, Cục đã chủ trì soạn thảo và trình Thống đốc ký ban hành Thông tư số 11/2012/TT-NHNN ngày 25/4/2012 Quy định về quản lý và sử dụng mạng máy tính của NHNN Việt Nam; Hoàn thành dự thảo Thông tư quy định về phát triển và bảo trì phần mềm nghiệp vụ của Ngân hàng Nhà nước (hiện tại Vụ Pháp chế đang triển khai thẩm định nội dung dự thảo Thông tư này). Ngoài ra, Cục đã ban hành các tài liệu kỹ thuật hướng dẫn về: Truy cập Internet tập trung trong mạng nội bộ SBVNET; Cập nhật bản vá hệ điều hành Windows; Cài đặt và sử dụng phần mềm VPN kết nối mạng NHNN; Báo cáo theo Thông tư 01/2011/TT-NHNN; Quy trình bảo trì thiết bị và hạ tầng CNTT,...
Hiện tại, Cục đang phối hợp với các đơn vị chức năng triển khai việc nghiên cứu xây dựng ban hành chuẩn thiết bị phục vụ hệ thống ATM và thẻ ngân hàng để áp dụng trong toàn Ngành.
Kiểm tra việc tuân thủ các quy định của Nhà nước và của Ngành về lĩnh vực CNTT: Trong năm 2012, Cục CNTH đã tổ chức các đoàn kiểm tra tại chỗ việc tuân thủ quy định của Nhà nước và của Ngành về lĩnh vực CNTT tại 08 TCTD, gồm có: Ngân hàng TMCP Đông Á, SHB, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á, VP Bank , HSBC, Ngân hàng TMCP Việt Á, Ngân hàng TMCP Phương Nam, Agribank. Ngoài ra, Cục còn triển khai kiểm tra xa qua hệ thống mạng của NHNN và kiểm tra thông qua báo cáo của các đơn vị. Qua kiểm tra cho thấy các đơn vị có ý thức tuân thủ, thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và của Ngành về CNTT; các đơn vị đã và đang thực hiện rà soát, chỉnh sửa cập nhật chính sách an ninh bảo mật CNTT theo quy định của Thông tư 01/2011/TT-NHNN. Về mặt thực hiện các công tác đảm bảo an ninh bảo mật hệ thống CNTT, các đơn vị đều có ý thức thực hiện nghiêm túc thông qua việc tăng cường đầu tư trang thiết bị cơ sở hạ tầng và đào tạo đội ngũ nhân sự thực hiện công tác quản trị vận hành hệ thống CNTT cũng như đào tạo, nâng cao nhận thức về an ninh bảo mật CNTT cho các cán bộ khác của đơn vị. Tuy nhiên qua công tác kiểm tra tại chỗ, Đoàn kiểm tra đã phát hiện một số điểm chưa phù hợp với các quy định của Ngành và đã yêu cầu các TCTD có kế hoạch khắc phục, ban hành các văn bản về an ninh bảo mật, tăng cường công tác dự phòng thảm họa, công tác kiểm tra nội bộ.
2. Tổ chức quản lý vận hành các hệ thống CNTT của NHNN
Hệ thống TTLNH (TTLNH): Vận hành, theo dõi, quản trị Hệ thống TTLNH hoạt động an toàn và ổn định. Từ 01/01/2012 đến hết 31/10/2012 đã kết nạp mới 08 đơn vị thành viên, hủy bỏ 183 đơn vị thành viên và 01 thành viên (sáp nhập), xử lý 22.760.277 giao dịch với số tiền tương ứng 35.090.524 tỷ VNĐ.
Hệ thống Báo cáo thống kê: Hoàn thành bổ sung, chỉnh sửa phần mềm theo quy định mới tại Công văn số 1352/NHNN-DBTKTT ngày 09/3/2012 của NHNN về việc hướng dẫn chi tiết về việc gửi, kiểm tra, duyệt và tra soát báo cáo của TCTD; Xây dựng bổ sung các báo cáo khai thác theo yêu cầu của các Vụ, Cục NHNN; Hỗ trợ các đơn vị NHNN, TCTD vận hành phần mềm.
Qua hệ thống hàng tháng đã thu thập được dữ liệu thống kê từ hơn 120 TCTD và 63 NHNN chi nhánh, bao gồm 84 phân nhóm chỉ tiêu và các mẫu biểu; Thu thập được dữ liệu của hơn 1100 quỹ cơ sở từ phần mềm QTDND chuyển sang để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của NHNN.
Hệ thống quản lý Quỹ tín dụng nhân dân: Hoàn thành bổ sung, chỉnh sửa phần mềm theo các yêu cầu mới của Cơ quan TTGSNH và Vụ DBTKTT; Chỉnh sửa các báo cáo khai thác theo yêu cầu mới; Hỗ trợ các đơn vị NHNN, QTDND vận hành phần mềm.
Hàng tháng đã thu thập được dữ liệu báo cáo tài chính, Báo cáo thống kê và dữ liệu quản lý của CQTTGSNH từ hơn 1100 quỹ TDNDCS để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của NHNN.
Hệ thống Báo cáo cân đối tài khoản kế toán ngày: Bổ sung, chỉnh sửa phần mềm theo các yêu cầu mới về gửi báo cáo thuyết minh kèm theo bảng cân đối tài khoản kế toán ngày; Xây dựng, bổ sung các báo cáo khai thác; Hỗ trợ các đơn vị NHNN, TCTD vận hành phần mềm.
Hàng tháng đã thu thập được dữ liệu cân đối ngày từ hơn 120 TCTD và 63 NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố.
Hệ thống Quản lý tài sản cố định, công cụ lao động và vật liệu, văn phòng phẩm tập trung: Thực hiện triển khai phần mềm Quản lý tài sản và chuyển đổi số liệu sang phần mềm mới cho toàn bộ các đơn vị quản lý tài sản của NHNN; Hỗ trợ các đơn vị NHNN vận hành phần mềm; tin học hóa các quy trình nghiệp vụ liên quan đến quản lý tài sản cố định, công cụ lao động và vật liệu, văn phòng phẩm của toàn hệ thống NHNN.
Hệ thống thông tin khác hỗ trợ công tác nghiệp vụ của NHNN: Theo dõi, giám sát, duy trì hoạt động ổn định, thông suốt hệ thống DNS, DHCP, các đường truyền kết nối Internet, hệ thống giám sát mạng NHNN. Định kỳ mỗi tháng 01 lần đơn vị thực hiện chuyển đổi hoạt động hệ thống TTLNH: Từ Trung tâm xử lý quốc gia chính sang Trung tâm xử lý quốc gia dự phòng và ngược lại chính xác, đạt hiệu quả, đảm bảo hệ thống hoạt động liên tục, ổn định.
Hệ thống thư điện tử: Triển khai và sử dụng thử nghiệm hệ thống thư điện tử mới trên nền tảng công nghệ MS Exchange 2010 cho Ban lãnh đạo NHNN và một số Vụ, Cục NHTW. Cấp mới 791 hộp thư điện tử. Cấp lại mật khẩu cho người dùng truy cập mail và internet. Khóa và hủy 1630 hộp thư điện tử của các cán bộ trên 6 tháng không truy cập.
Hệ thống Website của NHNN: Triển khai vận hành an toàn hệ thống, thực hiện hỗ trợ kỹ thuật cho các đơn vị trong quá trình khai thác ứng dụng và thực hiện chỉnh sửa một số chuyên mục khác theo yêu cầu của Ban Biên tập Website NHNN. Tính đến ngày 12/11/2012, Website NHNN đã đăng 2.500 tin bài (không bao gồm số liệu hàng ngày về tỷ giá, lãi suất...) và 73 văn bản QPPL trên trang Tiếng Việt, 249 tin bài và 28 văn bản QPPL trên trang Tiếng Anh. Có 301 văn bản hành chính được đăng và 3531 văn bản được gửi qua hệ thống quản lý văn bản điện tử tới các địa chỉ nhận.
3. Đảm bảo an ninh, an toàn hạ tầng công nghệ thông tin
Quản lý, vận hành hàng ngày hệ thống an ninh bảo mật NHNN hoạt động ổn định, phòng chống các tấn công phá hoại vào hệ thống CNTT ngân hàng, trong năm qua Cục CNTH đã chủ động: (i) Rà soát, đánh giá các lỗ hổng bảo mật hệ thống mạng, máy chủ, ứng dụng, khuyến nghị các đơn vị liên quan cấu hình hệ thống hoạt động an toàn, bảo mật; (ii) Quản lý vận hành Hệ thống chữ ký số và chứng thực chữ ký số NHNN ổn định, góp phần bảo đảm hoạt động thông suốt hệ thống TTLNH ngày càng mở rộng. Cấp chứng thư số mới và hỗ trợ các đơn vị kích hoạt chứng thư số cho hệ thống TTLNH, Báo cáo tài chính, Dự trữ bắt buộc, Nghị định 82, Báo cáo thống kê, Quỹ tín dụng cơ sở; Nghiên cứu thử nghiệm thành công việc kích hoạt chứng thư số trên hệ điều hành Win 7 và ikey thế hệ mới; (iii) Triển khai các biện pháp tăng cường công tác đảm bảo an ninh bảo mật thông tin, như: Hướng dẫn, cảnh báo các đơn vị thuộc NHNN, các TCTD khắc phục lỗ hổng bảo mật mới của Hệ điều hành Windows; các loại vi rút, mã độc mới; triển khai việc kết nối Internet cho các đơn vị NHNN tập trung qua hệ thống an ninh mạng tại Cục CNTH nhằm hạn chế rủi ro bị hacker tấn công, máy tính bị nhiễm vi rút mã độc từ Internet; (iv) Triển khai toàn diện kết nối VPN cho các TCTD có nối mạng với NHNN đảm bảo an toàn thông tin khi giao dịch...
4. Nghiên cứu công nghệ mới:
Tích cực công tác nghiên cứu khoa học nhằm chuyển giao ứng dụng công nghệ mới để phát triển hạ tầng công nghệ và các phần mềm nghiệp vụ mới, trong năm 2012, đội ngũ cán bộ Cục CNTH đã phát triển phần mềm thu thập và khai thác thông tin thị trường liên ngân hàng qua Hệ thống TTLNH, phần mềm khai thác các chỉ tiêu tiền tệ, thống kê chủ yếu theo mô hình 3 lớp, ngôn ngữ Java; nghiên cứu cài đặt, quản trị ứng dụng chủ Weblogic sử dụng cho các hệ thống tập trung; Nghiên cứu, thử nghiệm giải pháp SOA/ESB của Tibco;
Triển khai mở rộng phần mềm truyền tin mới (thay thế cho phần mềm truyền báo cáo cân đối ngày) cho 63 NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố; Triển khai thử nghiệm quản lý máy trạm; Hoàn thành dự án “Nâng cấp đường truyền thông cho hệ thống mạng NHNN”...
5. Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực ngân hàng:
Đáp ứng nhu cầu quản lý an toàn có sở dữ liệu thông tin và hạ tầng CNTT ngân hàng, vận hành có hiệu quả các chương trình phần mềm nghiệp vụ, chủ động trong chuyển giao công nghệ, Cục CNTH đã phối hợp với các đơn vị có liên quan trú trọng công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực CNTT ngân hàng. Trong năm, Cục đã triển khai đào tạo vận hành, khai thác hệ thống Quản lý tài sản tập trung cho Vụ Tài chính - Kế toán; phần mềm CITAD phiên bản mới cho hội sở chính các TCTD, NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố; Phối hợp với Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Dự báo thống kê tiền tệ và Trường Bồi dưỡng cán bộ thực hiện 05 khóa đào tạo về Hệ thống BCTK cho cán bộ các Vụ,Cục, NHNN chi nhánh và hội sở chính các TCTD; tổ chức đào tạo chuyên sâu cho cán bộ IT ngân hàng về mạng và an ninh bảo mật,...
Phát huy vai trò là đơn vị quản lý nhà nước chuyên ngành về công nghệ thông tin ngân hàng, trong năm qua Cục CNTH đã tích cức phối hợp với các đơn vị chức năng tổ chức nhiều buổi thuyết trình kỹ thuật và hội thảo khoa học để cập nhật kịp thời các thông tin khoa học công nghệ mới; đồng thời huy động được trí tuệ của các chuyên gia đầu ngành để bàn thảo một cách thấu đáo các vấn đề trọng tâm của lĩnh vực công nghệ thông tin ngân hàng. Thông qua các hoạt động này còn đẩy mạnh cộng tác tuyên truyền, giới thiệu những thành tựu phát triển và đổi mới của hệ thống Ngân hàng Việt Nam đến đông đảo công chúng trong nước và quốc tế.
Minh Tâm
(Cnth theo thnh)