Tháng 10/2006, – Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai, đại diện tập đoàn Intel, công ty Điện toán và Truyền số liệu (VDC) và Cơ quan Hợp tác Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID) đã chính thức khai trương dự án thử nghiệm dịch vụ mạng WiMAX đầu tiên tại Việt Nam. (Hồng Đăng)
Tính ưu việt và tương lai Wimax:
Wimax (World Interoperability for Microwave Access) có nghĩa là khả năng khai thác liên mạng trên toàn cầu đối với truy nhập vi ba. Công nghệ Wimax có ưu điểm về tốc độ và cự ly, tiện lợi, rẻ tiền, dễ bảo mật.
WiMAX đáp ứng được hầu hết các yêu cầu thông tin hiện đại, thích hợp cho việc tổ chức mạng vô tuyến nội thị (WMAN) hoặc đáp ứng tốt yêu cầu thông tin riêng của từng ngành nghề (như thương mại, bưu chính - viễn thông, ngân hàng, chính phủ điện tử, giao dịch, dịch vụ điện tử...
Wimax là dịch vụ truy nhập Internet băng rộng vô tuyến, có cả dịch vụ có thoại, nhưng khác với các dịch vụ viễn thông khác, trong công nghệ này, thoại chỉ là 1 ứng dụng. Băng tần của di động là 800-1.800 MHz còn băng tần của Wimax cao hơn, là 2.3 - 3.3 GHz, băng tần 3G là 1.900-2.100 và 2.200 GHz.
Ưu điểm của công nghệ này 1 trạm Wimax có thể phủ sóng từ 10 đến 50km và cần ít trạm phát sóng, nhưng chất lượng dịch vụ vẫn được đảm bảo. Do đó, việc lắp đặt rất dễ triển khai, thuận lợi cho các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Với một trạm này, có thể quy định được 10 người ở chế độ ưu tiên, trong khi vẫn đảm bảo được băng tần. Bên cạnh đó, nhà cung cấp dịch vụ có thể cấp tiếp cho 50 người khác dùng dịch với với mức độ ưu tiên ít hơn.
Mức độ phổ cập dịch vụ phụ thuộc thiết bị đầu cuối cá nhân. Thiết bị đầu cuối để sử dụng Wimax gồm PDA, điện thoại di động, máy tính có chức năng thu vô tuyến. Có thể dùng Card cắm vào máy tính để truy nhập, nếu nhà ở xa trạm phát (trên 5km) phải dùng 1 ăng-ten parabol nhỏ để thu tín hiệu.
Wimax có ưu điểm là tốc độ cao truyền dẫn dữ liệu cao, có khi lên tới 70 Mbps, yếu tố bảo mật tốt, sử dụng cả phổ tần cấp phép và không được cấp phép. Vì vậy, việc phát triển các dịch vụ nội dung trên điện thoại di động được hỗ trợ bởi công nghệ Wimax sẽ đem lại nhiều tiện ích.
Công nghệ hàng đầu thế giới đến vùng sâu vùng xa:
Dự án thử nghiệm WiMAX đã được giới thiệu tại Hà Nội ngày 14/6/2006 với một thỏa thuận hợp tác được ký kết giữa ba bên là Intel, VDC và USAID để cùng nhau nỗ lực triển khai một công nghệ băng thông rộng không dây thế hệ mới nhằm nâng cao đời sống và cơ hội phát triển kinh tế cho các cộng đồng dân cư nông thôn và vùng sâu vùng xa của Việt Nam. Sau khi ký kết thỏa thuận hợp tác này, một trạm phát sóng và khoảng 20 thiết bị thu đầu cuối (CPE) dành cho người sử dụng đã được lắp đặt để triển khai các ứng dụng truy nhập Internet tốc độ cao và gọi điện thoại bằng công nghệ truyền tiếng nói qua giao thức Internet (VoIP) nhằm mục đích hỗ trợ quản lý hành chính và phát triển kinh tế xã hội tại Lào Cai và các khu vực lân cận.
Dịch vụ điện thoại VoIP sẽ được cung cấp thông qua sự hợp tác giữa USAID và LignUp, một công ty phần mềm của Hoa Kỳ chuyên cung cấp các dịch vụ và các thiết bị điện thoại VoIP chất lượng cao. 19 khách hàng dùng cuối đã được xác định và sẽ được trang bị một CPE và các thành phần khác như máy tính, điện thoại VoIP… nhằm thử nghiệm các lợi ích mà mạng WiMAX mang lại (ví dụ như tiến hành gọi và nhận cuộc gọi từ các điện thoại VoIP khác cũng như các điện thoại analog phổ thông khác tại các địa điểm gần và xa). Những khách hàng dùng cuối trong dự án thí điểm này gồm các trường học, các trung tâm y tế, bưu điện, một cửa hàng café Internet, một hộ gia đình, một khách sạn và một số địa điểm dịch vụ công cộng được chọn lựa tại tỉnh Lào Cai.
Việc thử nghiệm thành công Dự án ứng dụng công nghệ WiMAX tại Lào Cai sẽ bổ sung thêm một phương thức kết nối Internet tốc độ cao, truyền dữ liệu không dây cho những vùng nông thôn, miền núi, rất khó khăn trong việc triển khai cơ sở hạ tầng viễn thông. Đây cũng là cơ hội để đồng bào các dân tộc vùng sâu vùng xa, vùng nông thôn, vùng đặc biệt khó khăn của Lào Cai cũng như của cả nước nhanh chóng được tiếp cận với khoa học công nghệ hiện đại và tri thức của nhân loại.
Nhân sự kiện này, các đối tác trong dự án thử nghiệm WiMAX mang tính lịch sử này đã công bố giai đoạn tiếp theo dự kiến bắt đầu từ tháng 12 năm 2006 hoặc tháng 1 năm 2007. Trong giai đoạn này, các bên sẽ sử dụng dịch vụ vệ tinh IPSTAR của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam để cung cấp thí điểm các dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông tiên tiến tới các khu vực vùng sâu vùng xa của tỉnh Lào Cai, những nơi chưa có hoặc cơ sở hạ tầng viễn thông còn hạn chế.
“Intel đang tiếp tục những nỗ lực của mình trong việc thúc đẩy tính sẵn sàng của công nghệ WiMAX nhằm mang lại khả năng tiếp cận công nghệ mạng băng thông rộng với chi phí thấp” ông Thân Trọng Phúc, Tổng Giám đốc Intel Việt Nam, phát biểu “Chúng tôi đang hợp tác với chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp trong ngành công nghiệp CNTT-TT của Việt Nam nhằm nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ và đạt được những mục tiêu số hóa thông qua một chiến lược triển khai băng thông rộng không dây có tính gắn kết đột phá. Điều này thể hiện nỗ lực toàn cầu của Intel trong chương trình World Ahead nhằm nâng cao khả năng truy cập Internet và thúc đẩy sự phát triển công nghệ băng thông rộng tại các cộng đồng đang phát triển. Dự án thí điểm tại Lào Cai là giai đoạn đầu của một dự án thử nghiệm gồm 2 giai đoạn với sự tham gia của USAID, Intel và VDC. Chúng tôi hiện đang lập kế hoạch cho giai đoạn 2 của chương trình này.”
Cơ hội để nâng cao dân trí và phát triển
Trường PTCS Vạn Hoà, tỉnh Lào Cai là điểm thử nghiệm xa nhất của dự án này. Đường bộ tới ngôi trường trải trên địa hình toàn đồi núi. Thày hiệu trưởng của trường cho biết rằng, với một xã có 100% dân cư làm nông nghiệp như Vạn Hoà, nếu không có dự án WiMax thì không biết đến bao giờ các em học sinh nơi đây mới có thể biết tới máy tính. Thày nói: “Ít được tiếp xúc với vi tính nói chung, chứ không nói gì đến Internet, nhưng người dân vẫn rất hào hứng” “Khó có người nông dân nào đó có thể tự thấy nhu cầu và giải quyết với Internet. Họ chỉ biết máy tính là một cái gì đấy hiện đại, có ích và muốn con cái mình được học. Vì vậy, dự án WiMax với chúng tôi có ý nghĩa hơn một cuộc thử nghiệm công nghệ mới. Nó mang lại cơ hội để nâng cao dân trí và phát triển”.
Tham gia dự án thử nghiệm, trường được trang bị 7 chiếc máy tính và 1 giáo viên môn Tin học "dạy chung" với 1 trường khác trong thành phố. Điện lưới trong xã quá yếu, mỗi khi trạm xẻ gỗ đối diện bật máy cưa là toàn bộ máy tính trong trường đồng loạt khởi động lại vì sụt áp. Biết vậy, nhưng việc đầu tư vài triệu đồng bộ lưu điện dường như quá sức đối với một ngôi trường cấp II chỉ có 150 học sinh như Vạn Hoà.
Hiện tại, có 2 trong số 6 lớp của trường được học môn tự chọn Tin học. Ngoài giờ học chính, các em được chia thành nhiều nhóm nhỏ để thực hành. Một vài giáo viên của trường sinh sống trong thành phố được tiếp xúc với Internet sớm hơn bắt đầu tìm kiếm tư liệu giảng dạy trên mạng và hướng dẫn thêm. Theo lời kể của giáo viên phụ trách thì chat và chơi game là hai “môn học” được các em học sinh thích nhất. Giáo viên ở đây cho rằng: Các em thích và sử dụng được máy tính cũng đã là điều đáng khích lệ rồi.
Cách trường cấp II Vạn Hoà không xa là bưu điện văn hoá xã, cũng là một điểm thử nghiệm nằm trong dự án WiMax nói trên. Chiều thứ 7, bưu điện không làm việc. Những người dân quanh đây hầu hết đều không biết xã mình dùng Internet. Nhưng việc bưu điện có thêm mấy cái máy xem được nhiều tin tức thì ai cũng thích.
Ông Vũ Hoàng Liên, Giám đốc Công ty Điện toán và Truyền số liệu (VDC) cho biết: Việc triển khai thử nghiệm công nghệ WiMAX tại Lào Cai thành công có ý nghĩa rất lớn. Nó giúp cho các nhà nghiên cứu dự án có những số liệu xác thực phục vụ cho những quyết định đúng đắn trước khi đưa công nghệ này vào cung cấp rộng rãi, đồng thời khẳng định tính phù hợp của công nghệ trong công tác cung cấp dịch vụ viễn thông công ích tại các vùng đang gặp khó khăn hoặc chưa sẵn sàng về cơ sở hạ tầng trong lĩnh vực CNTT.
Việc đưa công nghệ mới Wimax vào VN là một trong nhiều dự án được hỗ trợ bởi người dân Hoa Kỳ thông qua Cơ Quan Hợp tác Phát Triển Quốc Tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID) vốn được thành lập nhằm giúp nâng cao đời sống cho người dân Việt Nam. Mối quan hệ đối tác giữa Intel, VNPT/VDC, tỉnh Lào Cai và USAID, cùng chia sẻ một tầm nhìn chung là tất cả người dân, hộ gia đình và cộng đồng dân cư tại Việt Nam – dù làm ăn sinh sống ở đâu hay có ở xa các trung tâm đô thị đến mấy – cũng có thể kết nối với “nền kinh tế tri thức” trên thế giới theo những phương thức sẽ giúp họ nâng cao đời sống và triển vọng phát triển trong tương lai.
Hạn chế và hướng giải quyết:
Hiện nay, một trạm phát sóng chính được đặt tại Bưu điện Lào Cai. Khoảng 20 thiết bị đầu cuối thu tín hiệu (CPE) đặt tại 19 địa điểm khác nhau, kết nối băng thông ở tốc độ 8Mb/giây. Ngay trong buổi lễ khai trương tại Hội trường UBND tỉnh, ông Bùi Quang Vinh, Bí thư tỉnh uỷ Lào Cai, và ông Jonathan M.Aloisi, Phó Đại sứ Mỹ, đã có cuộc giao lưu trực tuyến với các em học sinh trường PTTH chuyên Lào Cai và trình diễn 2 dịch vụ chính là Internet và thoại VoIP trên nền WiMax. Trong thử nghiệm hiện trường tại những điểm truy cập cho thấy tín hiệu đường truyền rất tốt.
Tuy nhiên, vẫn có những hạn chế phát sinh của công nghệ WiMax cố định đang thử nghiệm là hiện tượng tín hiệu bị che khuất (None Light of Sight - NLOS). Một điểm y tế xã cách trạm phát khoảng 8,5 km không triển khai được vì tín hiệu quá yếu. Thí nghiệm của VnExpress tại một địa điểm cách cột ăng-ten Bưu điện Lào Cai phát khoảng 1,7km cho thấy khi mặt thu sóng của CPE hướng thẳng đến trạm phát sẽ cho tín hiệu mạnh (khoảng 7 vạch), nhưng khi quay sang hướng khác thì cường độ giảm xuống chỉ còn 1-2 vạch. Tuy vậy, đường truyền không bị gián đoạn. Thời gian để truy cập vào những website phổ biến như VnExpress, Yahoo, Google trong “giờ cao điểm” từ 17-19 giờ mất chưa đến 1 giây, các tác vụ xem phim, nghe nhạc trực tuyến không bị gián đoạn. Theo giải thích từ các kỹ thuật viên của VDC, kết nối sẽ vẫn duy trì tốt ngay cả khi sóng yếu, tương tự điện thoại di động vẫn có thể thực hiện cuộc gọi với 1 "vạch" sóng. Hiện tượng NLOS sẽ giảm đi nếu trạm phát có độ cao tốt hơn. Tình trạng trên có thể sẽ được cải thiện khi triển khai thí điểm WiMax di động.
Thời gian cung cấp thử nghiệm sẽ kéo dài từ nay đến khoảng tháng 3/2007. Các đối tác trong dự án thử nghiệm WiMax đã công bố giai đoạn tiếp theo, dự kiến bắt đầu từ tháng 12/2006 hoặc tháng 1/2007. Trong đó, vệ tinh IPSTAR của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) được sử dụng để cung cấp thí điểm dịch vụ CNTT và truyền thông tiên tiến tới các khu vực vùng sâu vùng xa của tỉnh Lào Cai, nơi cơ sở hạ tầng viễn thông còn hạn chế hoặc chưa có.
Tuy nhiên, thành công này vẫn chỉ là những bước đặt nền móng ban đầu, việc triển khai rộng rãi mô hình WiMax tại Lào Cai phải phụ thuộc khá nhiều vào lộ trình giảm giá công nghệ mới trên thế giới, bởi như vậy mới có thể đảm bảo được mức chi phí hợp lý cho người dân. Quan trọng hơn là việc gây dựng một cộng đồng biết sử dụng Internet, đặc biệt là lớp trẻ vùng cao.
(Cnth theo thnh)