Khi dân số ngày một tăng, nhu cầu phát triển xã hội ngày một lớn, xây dựng mô hình chính phủ điện tử là giải pháp tích cực trợ giúp cho các cơ quan nhà nước quản lý đất nước tốt hơn, và điều đặc biệt quan trọng là giúp cho người dân, doanh nhân, doanh nghiệp và cả với các cơ quan nhà nước liên quan có được những dịch vụ, tiện ích mới trên nền phát triển ứng dụng CNTT trong các hoạt động công của các cơ quan Nhà nước là cái đích phải đến của mô hình Chính phủ điện tử. Trong khi dự án CPĐT trên phạm vi cả nước đang gặp phải nhiều khó khăn, thì phát triển mô hình “Chính phủ điện tử” ở TP HCM lại có những kết quả trong thực tiễn.Vậy, mẫu chốt để có được thành công là gì? Cách làm...và TS Lê Mạnh Hà, Giám đốc sở Bưu chính- Viễn thông TP.HCM chia sẻ
Xác định mô hình, bài toán đột phá...
Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là đơn vị có chỉ số sẵn sàng CNTT xếp hạng cao nhất trong các tỉnh, thành phố trong cả nước và cũng là địa phương đi đầu trong việc xây dựng mô hình “Chính phủ điện tử (CPĐT)”. Kết qủa này đạt được từ quyết tâm của lãnh đạo Thành phố, từ cách làm mới, sáng tạo và sự phát triển bài bản của hạ tầng viễn thông, internet.
Tính đến tháng 10-2007, TP.HCM có 8,6 triệu thuê bao điện thoại (1,6 triệu điện thoại cố định, 7 triệu điện thoại di động) chiếm 25% điện thoại của cả nước. Internet băng thông rộng cũng phát triển rất mạnh và ấn tượng: từ 5.000 thuê bao ADSL năm 2003 đến gần 400.000 năm 2007, tăng 80 lần trong 5 năm và chiến 50% số thuê bao ADSL cả nước.
TP.HCM đã đưa CNTT ứng dụng vào các cơ quan nhà nước từ rất sớm. Năm 1998-2001, sở Kế hoạch- Đầu tư, UBND quận 1 đã tin học hóa thành công một số công việc chủ yếu. Những năm sau đó, TP đã có nhiều chương trình, dự án ứng dụng CNTT cho các lĩnh vực công. Từ năm 2005, CPĐT đã dần hình thành và được xây dựng một cách chuyên nghiệp, mục tiêu rõ ràng, kế hoạch trọng tâm và triển khai bài bản. Tính đột phá được tính đến chính là việc xác định mục đích của CPĐT là: Phục vụ người dân; giúp cơ quan quản lý xử lý thông tin nhanh, nhiều và chính xác; công khai, minh bạch hoá hoạt động của cơ quan nhà nước. Và coi CPĐT là công cụ, đồng thời là nội dung của cải cách hành chính. Điều quan trọng là xác định bước đi, cái đích hướng tới. Các lĩnh vực cần tập trung thực hiện trước là: đất đai-xây dựng, đăng ký kinh doanh và tạo môi trường làm việc điện tử.
Khi nói đến hạ tầng viễn thông và internet, chúng ta nhận thấy ở Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng phát triển mạnh trong những năm vừa qua, nó đã tạo điều kiện rất tốt cho việc xây dựng mô hình CPĐT. TP. HCM đã sớm ứng dụng có hiệu quả hạ tầng viễn thông và Internet cho mô hình xây dựng CPĐT do đó đã thu được nhiều kết quả.
... Và cách làm
TP.HCM đã chủ động tự xây dựng kiến trúc CNTT của mình và lập kế hoạch đầu tư xây dựng CPĐT theo kiến trúc nói trên, trong khi chưa có kiến trúc CNTT cho CPĐT ở tầm quốc gia. Việc đầu tư được thực hiện trước tiên ở cấp quận- huyện, nơi phục vụ người dân nhiều nhất. TP đã sớm đúc kết các kết quả của giai đoạn tự phát trước đó để xây dựng mô hình hệ thống thông tin cấp quận. Năm 2005, TP đã triển khai thí điểm tại một số quận, sau đó tổ chức rút kinh nghiệm, hoàn chỉnh mô hình rồi nhân rộng. Cách làm này đã giảm được nhiều rủi ro, giảm thiểu lãng phí và tăng tốc độ triển khai.
Hochiminh Cityweb ra đời để Cung cấp thông tin trực tuyến là nhu cầu từ thực tế. Đến nay, Website này đã được Alexa.com xếp hạng 5.134 trong số các trang web chung rất nổi tiếng. Bên cạnh đó, TP đã có 66 website của sở, ngành, quận huyện được liên kết với Hochiminh Cityweb. Các trang web này cung cấp tiếp nhận ý kiến của người dân, doanh nghiệp và trả lời nhanh chóng, kịp thời; ngoài ra còn có một trang web dành riêng để đối thoại với doanh nghiệp và đang hoạt động có hiệu quả.
Tiến lên một bước cao hơn, TP cũng đã xây dựng “một cửa điện tử” cung cấp thông tin một cách tự động và trực tuyến về tình trạng giải quyết hồ sơ cấp phép trong kinh doanh, lao động và văn hoá. Người dân có thể dùng phương tiện liên lạc thông dụng nhất hiện nay là điện thoại để được trả lời tự động về tình trạng hồ sơ bằng thoại, tin nhắn qua “một cửa điện tử”. “Một cửa điện tử” là công cụ hữu hiệu để người dân và lãnh đạo giám sát các dịch vụ công. Đến nay đã có 19 quận, huyện tham gia hệ thống “một cửa điện tử” là trung thực nhất, vì được thực hiện hoàn toàn tự động và không thể bị thay đổi. Ngoài việc truy cập website và sử dụng điện thoại qua hệ thống một cửa điện tử, người dân có thể tra cứu thông tin trực tiếp tại các quận huyện, sở ngàng qua các hệ thống mã vạch hoặc kiosk với màn hình cảm ứng. Người dân được cung cấp thông tin ở mọi nơi, mọi lúc qua các phương tiện thông dụng và hiện đại.
Các doanh nhân, doanh nghiệp, nhà đầu tư được Cấp phép trực tuyến và chỉ có ở TP.HCM là địa phương đi đầu trong cấp phép trực tuyến: Cấp giấy phép qua mạng đối với giấy chứng nhận đầu tư và giấy phép thành lập văn phòng đại diện, đăng ký kinh doanh v.v.. Hàng năm, có hàng chục ngàn doanh nghiệp đăng ký kinh doanh và có trên 50% doang nghiệp đăng ký trực tuyến. Hình thức phục vụ này đã giảm thời gian chờ đợi, đi lại của người dân; giảm phiền hà, giảm áp lực lên cơ quan cấp phép, kể cả áp lực trong giao thông.
Hiện nay các quận, huyện cấp 52 loại giấy phép, có 50 loại thuộc 6 lĩnh vực đất đai-xây dựng đã được thực hiện trên cơ sở ứng dụng GIS. Ở cấp TP gần 90 quy trình cấp phép đã được ứng dụng CNTT tại các Sở Kế hoạc- Đầu tư, Sở Thương mại, Sở Văn hoá-Thông tin, Sở Khoa học-Công nghệ, Ban quản lý khu chế xuất-khu công nghiệp, Sở Tư pháp.
TP.HCM đã tích hợp thông tin từ các quận huyện lên “một cửa điện tử”. Để phục vụ cho việc truyền khối lượng lớn dữ liệu với tốc độ nhanh, TP đã triển khai mạng Metronet kết nối giữa các quận-huyện và sở ngành. Đây cũng là mạng Metronet đầu tiên của cả nước do Bưu điện thành phố xây dựng. TP.HCM cũng đã xây dựng thí điểm trung tâm chứng thực chữ ký số taị Sở Bưu chính- Viễn thông (sở BCVT), là trung tâm đầu tiên của phía Nam . Việc sử dụng chữ ký số đã được triển khai có hiệu quả tại Sở BCVT. Các cơ sở dữ liệu về đất đai, doanh nghiệp và dân cư đã được hình thành trong quá trình hoạt động của các hệ thống thông tin. Các cơ sở dữ liệu này được cập nhật hoàn toàn tự động trong quá trình xử lý thông tin, xử lý hồ sơ.
TP.HCM quyết tâm xây dựng mô hình CPĐT nhằm cung cấp dịch vụ hành chính công tốt nhất cho doanh nghiệp, người dân, giúp nâng cao hiệu quả quản lý của nhà nước trong quá trình hội nhập kinh tế thế giới. Nhiệm vụ tới đây sẽ tập trung vào các công tác: ứng dụng CNTT cho tất cả các quy trình cấp phép và cấp giấy phép trực tuyến khi đảm bảo các điều kiện về pháp lý thực hiện mua sắm, đấu thầu qua mạng đối với các cơ quan nhà nước; tạo luồng thông tin tự động giữa các hệ thống thông tin của các sở-ngành, quận huyện; hoàn thiện mạng truyền dẫn tốc độ cao; xây dựng trung tâm dữ liệu cấp TP; nâng cấp trung tâm chứng thực chữ ký số; trở thành một bộ phận trong cấu trúc CNTT quốc gia, tích hợp thông tin cung cấp cho Chính phủ.
Lê Mạnh Hà
(Cnth theo thnh)