Để thực hiện chính sách tiền tệ (CSTT) chặt chẽ và thận trọng, thay vì để các NHTM tự đồng thuận lãi suất qua VNBA như trước đây, lần này NHNN đã ban hành Thông tư số 02/2011/TT-NHNN để ấn định lãi suất huy động (LSHĐ) tối đa bằng VND của các TCTD không được vượt quá 14%/năm. Theo nhận định của các chuyên gia ngân hàng, ngoài việc ban hành văn bản, cần phải hoàn thiện khâu tổ chức thực hiện, xử phạt nghiêm minh để tránh rơi vào vòng luẩn quẩn: "Công bố rồi lại lách".
Có "thỏa thuận ngầm"
LSHĐ bẵng đi một thời gian lại được hâm nóng, khi mới có thông tin một số NHTM nâng LSHĐ bằng VND lên mức 17%/năm. Tất nhiên ai cũng biết đây là những khoản tiền lớn được "thỏa thuận gửi". Bởi, thực tế các NHTM vẫn niêm yết mức LSHĐ cao nhất là 14%/năm. Bà Dương Thu Hương - Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho hay, hiện tượng này không phải không có thật. Thực tế hiện nay LSHĐ trên thị trường không phải là 14 hay 15%/năm mà cao hơn thế. "Có người nói mức lãi suất này ở mức 16%/năm, có người bảo 17%/năm. Mà không phải chỉ lác đác ở mấy chi nhánh, một vài phòng giao dịch. Tôi cũng nhận được phản ánh của các hội viên về mặt bằng lãi suất đang ở mức này mức kia".
Vị Tổng thư ký VNBA khẳng định, với mức lạm phát tháng 2 vừa công bố thì sẽ không còn ai đề cập về việc giảm lãi suất. Bởi kêu gọi các hội viên giảm lãi suất trong lúc lạm phát cao là duy ý chí. Theo các chuyên gia ngân hàng, trong điều kiện lạm phát cao thì thậm chí lãi suất phải đủ để kiểm soát lạm phát, đồng thời hạn chế sự tăng trưởng của tín dụng. Năm 2008, khi lạm phát ở mức cao, LSHĐ thậm chí lên tới 21%/năm. "Việc sử dụng công cụ lãi suất để hạn chế tín dụng là phù hợp với mục tiêu của Chính phủ: ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, chứ không kèm mục tiêu tăng trưởng như những năm trước đây" - một chuyên gia nói.
Sẽ xử lý nghiêm
Được biết, Quốc hội giao Chính phủ kiểm soát CPI ở mức 7%, song với diễn biến giá cả hiện nay CPI cũng chưa chắc ở kỳ vọng 10%. Có quan điểm cho rằng, ở nhiều nước, trong giai đoạn lạm phát cao thì lãi suất không được dương quá nhiều. Theo Thống đốc Nguyễn Văn Giàu, ở Việt Nam thì khác, tài sản của cán bộ hưu trí, viên chức gửi vào hệ thống ngân hàng vẫn là kênh đầu tư phổ biến nên không sinh lời không được. Còn ở các nước, người dân đầu tư nhiều vào cổ phiếu gửi, tiền ngân hàng chủ yếu là an toàn tài sản. Tuy nhiên, LSHĐ tại các TCTD cũng không nên vượt quá 14%/năm gồm cả khuyến mại, riêng quỹ tín dụng nhân dân cơ sở LSHĐ không được vượt quá 14,5%/năm, đúng với Thông tư số 02/2011/TT-NHNN. Cùng với đó, NHNN tiếp tục sử dụng các công cụ tái cấp vốn, thị trường mở, dự trữ bắt buộc, thanh tra kiểm tra, xử lý nghiêm TCTD vi phạm.
Các NHTM cho rằng, việc NHNN đưa ra mức "trần" lãi suất này là cần thiết, song NHNN cũng phải xử lý nghiêm để tránh trường hợp vốn của ngân hàng thực hiện nghiêm "chạy" sang ngân hàng khác. Ở thời điểm cuối năm 2010, có ngân hàng than thở, chỉ vì thực hiện nghiêm mà chỉ trong một ngày hàng trăm tỷ đồng bị khách hàng rút ra để chuyển sang gửi ngân hàng khác. Ông Trần Anh Tuấn - Tổng giám đốc Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cho rằng, nếu các TCTD không tuân thủ thì sẽ lại rơi vào vòng luẩn quẩn: "công bố rồi lại lách". "Chúng tôi không đi tìm kiếm khách hàng mới nhưng nếu chúng tôi không "tự vệ" thì sẽ mất khách hàng"!
Quang Cảnh