Quyết xây dựng hệ thống
lành mạnh, an toàn, hiệu quả
Nhóm PV chuyên đề
Điều hành chính sách tiền tệ đúng và trúng mục tiêu
Đánh giá sơ bộ tình hình hoạt động Ngành 6 tháng đầu năm, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng nhấn mạnh, những kết quả tích cực đạt được những tháng đầu năm cho thấy chủ trương chỉ đạo của Chính phủ, NHNN là đúng và trúng. Quan điểm xuyên suốt của Chính phủ, NHNN là đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững trong trung, dài hạn… Năm 2017, NHNN tiếp tục kiên định điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm đảm bảo các mục tiêu đề ra. Trong quá trình triển khai, Thống đốc NHNN thừa nhận, cơ quan điều hành chịu khá nhiều sức ép để có được chỉ số đẹp sau 6 tháng đầu năm. “Từ năm ngoái đến nay lãi suất vẫn luôn chực chờ tăng do nhu cầu vốn của nền kinh tế để phục vụ tăng trưởng GDP. Bộ Tài chính vẫn phải phát hành lượng lớn trái phiếu chính phủ. Tăng trưởng tín dụng nhanh ngay từ đầu năm tạo sức ép khá lớn lên lãi suất nhất là trong bối cảnh lạm phát kỳ vọng đầu năm khá lớn. Để hóa giải sức ép này, NHNN chủ động điều hành đồng bộ công cụ chính sách trên thị trường tiền tệ, kết quả là không những chúng ta giữ được mặt bằng lãi suất mà còn giảm thêm. Đến nay mặt bằng lãi suất cho vay ngắn hạn chỉ còn 6 - 6,5%; trung và dài hạn 8-10%. Đối với khách hàng tốt, vay vốn ngắn hạn thậm chí lãi suất chỉ còn 4-5%” - Thống đốc phấn khởi chia sẻ. Với mặt bằng lãi suất như hiện nay, theo đánh giá của các chuyên gia, đó là hỗ trợ rất lớn trong điều hành chính sách tiền tệ của NHNN vừa phục vụ cho mục tiêu kinh tế nhưng vẫn đảm bảo ổn định vĩ mô.
Một thành công nữa trong những tháng đầu năm đó là tín dụng tăng trưởng đều qua các tháng, không bị “no dồn đói góp”. Đặc biệt cơ cấu tín dụng chuyển dịch mạnh mẽ, dòng vốn chảy vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên. Đến 30/6 tín dụng tăng 9,06% so với cuối năm trước. “Đây là mức rất cao so với các năm gần đây. Dù tăng cao, đều nhưng không gây sức ép lên mặt bằng lãi suất, chất lượng ngày càng được củng cố”, người đứng đầu Ngành chia sẻ thêm tín hiệu tích cực hoạt động tín dụng NH.
Mặc dù chịu tác động khá lớn từ diễn biến thị trường quốc tế như Fed tăng lãi suất, biến động khu vực và thế giới, nhưng với sự phối hợp chặt chẽ cũng như sử dụng nhuần nhuyễn các công cụ điều hành tỷ giá như tỷ giá trung tâm, công cụ điều tiết thanh khoản nội tệ… NHNN hoàn toàn chủ động kiểm soát tình hình, tỷ giá và thị trường ngoại tệ duy trì ổn định. Tất cả nhu cầu ngoại tệ của nền kinh tế đều được NH đáp ứng đầy đủ, đồng thời NHNN tiếp tục mua được ngoại tệ để tăng dự trữ ngoại hối nhà nước, tăng dự trữ ngoại hối lên hơn 42 tỷ USD.
Quyết liệt làm “sạch” hệ thống
Đi vào trọng tâm của hội nghị, Thống đốc cho biết, dưới sự chỉ đạo sát sao của Quốc hội, Chính phủ, với sự nỗ lực và quyết tâm của ngành Ngân hàng và sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, trong giai đoạn vừa qua, sự ổn định, an toàn của hệ thống các TCTD đã được giữ vững, nhiều TCTD yếu kém được nhận diện và được cơ cấu lại; nợ xấu đã được kiềm chế ở mức dưới 3%. “Mặc dù quá trình cơ cấu lại hệ thống các TCTD và xử lý nợ xấu giai đoạn 2011 - 2015 đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, song hệ thống các TCTD vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế.
Quy mô và năng lực tài chính của hệ thống TCTD Việt Nam nhỏ so với khu vực và so với nhu cầu của nền kinh tế; hiệu quả hoạt động kinh doanh chưa cao; năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro của các TCTD vẫn còn bất cập so với quy mô, tốc độ tăng trưởng, mức độ và yêu cầu về quản trị rủi ro trong hoạt động. Đặc biệt tình trạng sở hữu chéo, nhóm cổ đông chi phối đã từng bước được kiểm soát nhưng trong thực tế vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nợ xấu và nợ tiềm ẩn trở thành nợ xấu vẫn còn cao. Nếu tính cả các khoản nợ tiềm ẩn, nợ bán cho VAMC thì nợ xấu hiện đang ở mức 10% tổng dư nợ. Do đó, Thống đốc Lê Minh Hưng nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu và Quyết định của Thủ tướng phê duyệt Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 - 2020 là những nhiệm vụ trọng tâm của Ngành liên quan đến quyền và lợi ích lớn của các TCTD nói riêng, toàn hệ thống nói chung. Vì vậy, ngay sau khi Thủ tướng ký Chỉ thị 32 ban hành việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 42 và ban hành Quyết định số 1058/QĐ - TTg phê duyệt Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 - 2020 (Đề án 1058), ngày 20/7/2017, Thống đốc NHNN đã ký ban hành Chỉ thị số 06/CT-NHNN về việc thực hiện Nghị quyết số 42 và Đề án 1058. Cùng với đó, NHNN triệu tập tổ chức Hội nghị trực tuyến triển khai trong toàn Ngành nhằm quán triệt các nội dung cơ bản của Nghị quyết số 42 và Đề án 1058, chỉ đạo một cách kịp thời, cụ thể hệ thống các nhiệm vụ, giải pháp sẽ triển khai trong thời gian tới để tổ chức thực hiện một cách quyết liệt, hiệu quả trong thực tiễn.
Từng làm việc nhiều năm tại NHNN, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Quốc hội - Dương Quốc Anh - nguyên là Chánh thanh tra NHNN rất chia sẻ những vất vả trong quá trình XLNX. Ông Dương Quốc Anh cho biết, đã có sự thay đổi lớn về mặt quan điểm, nhận thức về nợ xấu. Từ chỗ cho rằng nợ xấu phát sinh chủ yếu do sai phạm đến chỗ nhận ra nợ xấu ngoài nguyên nhân chủ quan (cán bộ có sai phạm) còn có nguyên nhân khách quan (hệ thống pháp lý chưa đồng bộ, môi trường kinh doanh). Và điều quan trọng, các đại biểu quốc hội cũng nhận ra nợ xấu nếu không giải quyết được, vẫn còn nằm trong NH thì nền kinh tế còn khó khăn, không chỉ của NH mà là của nền kinh tế.
Để đảm bảo hoạt động NH lành mạnh, Thống đốc cho biết, trong các tháng cuối năm 2017 và các năm tiếp theo, NHNN sẽ tăng cường thanh tra, giám sát đối với hoạt động của các TCTD, trong đó tập trung vào các lĩnh vực còn nhiều hạn chế, sai phạm. Trường hợp TCTD nào vẫn để những hành vi vi phạm đã được cảnh báo tiếp tục tái diễn trong hệ thống sẽ được xem như cố ý vi phạm, không chấp hành chỉ đạo của Thống đốc sẽ bị xem xét, xử lý theo đúng quy định.
“Chế tài xử lý đối với trường hợp trên trong thời gian tới sẽ tăng lên. Vì vậy, tới đây, các TCTD nghiên cứu, bám sát chủ trương định hướng của NHNN. Trong trường hợp NHNN phát hiện hành vi vi phạm tái diễn NHNN xử phạt rất nặng”, Thống đốc cảnh báo các TCTD.