Ngân hàng chờ động lực dịch vụ

Ngân hàng chờ động lực dịch vụ

Thạch Bình

Việc các ngân hàng giảm phí trong những tháng đầu năm 2020 đã khiến tổng thu nhập từ mảng dịch vụ tăng chậm lại, nhưng tiềm năng tăng trưởng dịch vụ ngân hàng trong dài hạn vẫn khả quan.

Tổng thu nhập giảm

Báo báo nghiên cứu mới đây của Công ty chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho thấy, trong nửa đầu năm 2020 tăng trưởng thu nhập từ dịch vụ của các NHTM niêm yết giảm đi đáng kể, khi mức độ tăng trung bình chỉ đạt 9,9% so với đầu năm, thấp hơn rất nhiều so với mức tăng trưởng 42,1% trong 6 tháng đầu năm 2019.

Trong toàn hệ thống, ngoài Techcombank và VPBank nhờ cơ cấu phí dịch vụ đa dạng, vẫn giữ được mức tăng trưởng thu nhập phí nửa tháng đầu năm nay là 40%, hầu hết các NHTM niêm yết đều chỉ đạt mức dưới 10%, thậm chí một số ngân hàng như TPBank, ACB, MB… nửa đầu năm mức tăng trưởng thu nhập dịch vụ còn âm.

Các chuyên gia tại VDSC cho rằng, một trong những nguyên nhân chính khiến tổng thu nhập từ dịch vụ trong nửa đầu năm 2020 của hệ thống ngân hàng sụt giảm, đó là cầu tín dụng suy yếu tác động chéo đến các dịch vụ ngân hàng, đặc biệt là phí bảo hiểm, tài trợ thương mại và thu nhập ngoại hối. Bên cạnh đó, trong các tháng đầu năm, thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ và NHNN, hệ thống NHTM đã triển khai miễn giảm phí dịch vụ hỗ trợ DN, khiến phí thanh toán ròng giảm tốc, tác động trực tiếp đến tổng thu dịch vụ từ các NHTM.

Mặc dù, ghi nhận tổng thu nhập từ dịch vụ của các ngân hàng có sự tăng trưởng chậm, nhưng báo cáo của VDSC cũng cho biết tỷ trọng đóng góp của nguồn thu dịch vụ vào tổng thu nhập tại các NHTM trong 6 tháng vừa qua không có sự thay đổi. Thu nhập dịch vụ vẫn đóng góp bình quân khoảng 10,6% vào tổng thu của các ngân hàng niêm yết.

Nhóm phân tích dữ liệu của FiinGroup cũng cho biết, đến hết quý 2/2020, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ của 19 NHTM niêm yết chỉ tăng trưởng khoảng 9,6% so với cùng kỳ 2019, thấp hơn nhiều so với 6 tháng đầu năm 2019. Tính riêng từng quý của năm 2020 thì tỷ trọng lãi thuần từ hoạt động dịch vụ đã tăng đáng kể 14,6% vào cuối quý 2, sau khi xuống mức thấp trong quý 1. Điều này cộng với mức tăng trưởng 25,2% so với cùng kỳ 2019 của các mảng kinh doanh khác, bao gồm: mua bán ngoại tệ, chứng khoán kinh doanh, chứng khoán đầu tư, góp vốn mua cổ phần… thì các NHTM vẫn gồng gánh được sự sụt giảm thu nhập thuần từ hoạt động cho vay.

Mảng dịch vụ theo đánh giá của FiinGroup vẫn là động lực tăng trưởng quan trọng trong quý 2 vừa qua bởi thu nhập lãi thuần của 19 NHTM niêm yết chỉ tăng 0,1% so với quý 2/2019 và đã giảm tới 7,5% so với quý 1/2020.

Ngân hàng “buộc bụng” chờ dịch chuyển

Thực tế, việc co kéo doanh thu từ phí dịch vụ trong những tháng vừa qua cần được ghi nhận như một đóng góp đáng kể của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh từng TCTD phải đảm bảo các chỉ tiêu kinh doanh vừa phải hỗ trợ khách hàng do ảnh hưởng từ dịch Covi-19.

Thống kê của NHNN cho thấy, đến cuối tháng 8/2020 sau hai lần thực hiện giảm phí dịch vụ (đối với các giao dịch dưới 2 triệu đồng) đã có 63% giao dịch thanh toán của khách hàng qua Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia (Napas) được miễn hoặc giảm phí với tổng số tiền phí các TCTD đã miễn, giảm cho khách hàng dự tính trong năm nay khoảng 1.004 tỷ đồng.

Để có thể miễn giảm ngàn tỷ đồng phí dịch vụ thanh toán như thế nhưng vẫn đảm bảo cân đối các chỉ tiêu tài chính kinh doanh, rõ ràng các tháng vừa qua hệ thống NHTM đã phải “thắt lưng buộc bụng”.

Theo nhóm nghiên cứu của FiinGroup, tăng trưởng lợi nhuận quý 2/2020 của các NHTM niêm yết chủ yếu đóng góp từ việc cắt giảm chi phí hoạt động. Tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) trong quý 2 giảm ở mức 36,7%, mức thấp nhất kể từ cuối quý 1/2017. Trong khi đó chi phí hoạt động liên tiếp giảm 14,2% và 12% trong quý 1 và 2 cho thấy các ngân hàng đều đã tự cắt giảm chi phí hoạt động để bù đắp cho thiếu hụt doanh thu từ lãi thuần tín dụng, đồng thời tạo dư địa kéo hẹp chênh lệch cơ cấu lợi nhuận từng phần, để các mảng dịch vụ và kinh doanh khác có thể co kéo được kết quả kinh doanh chung của từng ngân hàng.

Mặc dù nhìn nhận không quá tích cực về khả năng lợi nhuận từ mảng dịch vụ có thể kéo được những sụt giảm lợi nhuận ở mảng tín dụng và các mảng khác. Tuy nhiên, các thống kê vẫn cho rằng trong những tháng cuối năm 2020, hệ thống ngân hàng vẫn có thể kỳ vọng tăng trưởng mạnh một số lĩnh vực, đặc biệt là thu phí từ phân phối bảo hiểm, thu phí thanh toán qua thẻ và các nền tảng công nghệ số.

Ở lĩnh vực thu nhập từ phân phối bảo hiểm, VDSC nhận định Techcombank, VIB và MB hiện đang là những đơn vị dẫn đầu về doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ. Các ngân hàng khác như Sacombank, VPBank, Vietcombank và ACB hiện cũng đang có xu hướng tăng trưởng mảng bancassurance cao và có nhiều kỳ vọng mở rộng thị phần nhờ các thỏa thuận hợp tác bảo hiểm mới được ký kết.

Trong khi đó, ở lĩnh vực thu phí thanh toán qua thẻ và các ứng dụng công nghệ số, hiện các NHTM như Agribank, Techcombank, ACB, VPBank, MSB, TPBank… được đánh giá những đơn vị đang đẩy mạnh phát hành mới các loại thẻ thanh toán, tận dụng xu hướng khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt. Ngoài ra, cơ cấu thu phí dịch vụ của các NHTM trong thời gian tới cũng được nhiều tổ chức phân tích nhìn nhận là sẽ được đa dạng hóa vì các đơn vị có thể mở rộng thêm các kênh dịch vụ đang có tốc độ phát triển nhanh như môi giới, bảo lãnh trái phiếu, bảo lãnh đầu tư.