Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh các tỉnh Nghệ An, Khánh Hòa và Quảng Nam, trong đợt tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp thứ 9, Quốc hội Khóa XIII của Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh, cử tri của 3 tỉnh có kiến nghị liên quan đến tình hình triển khai Nghị định 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản.
Kiến nghị của cử tri: Thời gian qua, việc triển khai thực hiện Nghị định 67/2014/NĐ-CP còn chậm và gặp nhiều vướng mắc như thủ tục còn rườm rà, thiếu thiết kế mẫu tàu,… Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương quan tâm, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn của ngư dân để đưa chính sách đi vào cuộc sống.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời như sau:
Nghị định 67/2014/NĐ-CP (Nghị định 67) ngày 07/07/2014 về một số chính sách phát triển thủy sản là hệ thống các chính sách đồng bộ nhằm hỗ trợ cho ngư dân vươn khơi xa, bám biển, góp phần giữ vững chủ quyền biển đảo, như: chính sách tín dụng, chính sách đầu tư, chính sách về bảo hiểm, chính sách ưu đãi thuế,....
Đối với chính sách tín dụng, ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 67, NHNN đã triển khai đồng bộ các giải pháp để nhanh chóng đưa chính sách vào cuộc sống, như:
- Ban hành Thông tư số 22/2014/TT-NHNN ngày 15/8/2014 hướng dẫn thực hiện chính sách tín dụng theo Nghị định số 67.
- Tổ chức Hội nghị triển khai Nghị định 67 tại Quảng Ngãi nhằm tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong triển khai tại các địa phương và cam kết đảm bảo đủ nguồn vốn để đáp ứng kịp thời nhu cầu vay vốn của bà con ngư dân đóng mới tàu khai thác hải sản xa bờ và tàu dịch vụ hậu cần khai thác hải sản xa bờ.
- Ban hành các văn bản đôn đốc 28 NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố, ngân hàng thương mại (NHTM) triển khai Nghị định 67, trong đó: (i) Yêu cầu các NHTM (đặc biệt là các NHTM nhà nước) phải chủ động cân đối nguồn vốn và tích cực triển khai cho vay đối với các chủ tàu theo Nghị định 67; (ii) Hướng dẫn và chỉ đạo chi nhánh, phòng giao dịch trong hệ thống chủ động tiếp cận các chủ tàu trong danh sách được Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, thành phố phê duyệt, hồ sơ thủ tục vay vốn đơn giản, nhanh gọn; (iii) Lập các tổ công tác trực tiếp xuống các xã, phường, thị trấn để hướng dẫn và giúp người dân hoàn thiện thủ tục vay vốn theo quy định; (iv) Thông báo số điện thoại thường trực của cơ quan để tiếp nhận và xử lý kịp thời ý kiến phản ánh của người dân; (v) Yêu cầu chi nhánh NHNN các tỉnh, thành phố tham mưu cho UBND các tỉnh, thành phố lựa chọn chủ tàu ngay từ cấp xã đến quá trình phê duyệt danh sách ở cấp tỉnh để rút ngắn thời gian cho vay sau khi UBND tỉnh, thành phố phê duyệt danh sách chủ tàu.
- Kịp thời cung cấp thông tin chính xác về tình hình triển khai chương trình cho vay thủy sản theo Nghị định 67 trên trang thông tin điện tử của NHNN.
- Phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương trong việc triển khai Nghị định 671. Đồng thời, chủ động thành lập Đoàn công tác của ngành Ngân hàng đi khảo sát, đánh giá tình hình triển khai và phối hợp với Ban chỉ đạo của một số địa phương tổ chức các đối thoại trực tiếp với ngư dân để nắm bắt khó khăn, vướng mắc, gây ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân chương trình, từ đó có đề xuất xử lý phù hợp.
Trên cơ sở hướng dẫn và chỉ đạo của NHNN, các NHTM (đặc biệt là các NHTM nhà nước) đã tích cực triển khai thực hiện, như: (i) Ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai chính sách tín dụng thống nhất trong toàn hệ thống từ Hội sở đến các phòng giao dịch; (ii) Cam kết đủ nguồn vốn thực hiện chính sách cho vay2; (iii) Thành lập các tổ công tác trực tiếp xuống các xã, phường, thị trấn để hướng dẫn người dân về hồ sơ, thủ tục vay vốn; (iv) Công khai việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ đề nghị vay vốn của ngư dân và thông báo số điện thoại thường trực của cơ quan để tiếp nhận và xử lý kịp thời ý kiến phản ánh của người dân;...
Nhờ đó, việc cho vay đóng mới, nâng cấp tàu và cho vay vốn lưu động theo quy định tại Nghị định 67 đã đạt được kết quả bước đầu như sau:
a. Kết quả cho vay đóng mới, nâng cấp tàu:
Trên cơ sở danh sách các chủ tàu đủ điều kiện vay vốn đóng mới, nâng cấp tàu do 23/28 tỉnh, thành phố ven biển phê duyệt, các NHTM đã chủ động tiếp cận các chủ tàu của 786/818 tàu được phê duyệt để hướng dẫn hồ sơ, thủ tục vay vốn3. Đối với 5 tỉnh4 chưa có quyết định phê duyệt danh sách chủ tàu đủ điều kiện vay vốn, các ngân hàng cũng đang chủ động tiếp cận trước những khách hàng có nhu cầu đóng mới tàu để giảm bớt thời gian thẩm định cho vay sau khi được UBND tỉnh, thành phố phê duyệt.
Tính đến nay, các NHTM đã nhận được 205 bộ hồ sơ của chủ tàu tại 21/23 tỉnh, thành phố. Trong đó, đã ký hợp đồng tín dụng để đóng mới, nâng cấp 52 tàu với tổng số tiền gần 525 tỷ đồng và dư nợ đến nay đạt trên 94 tỷ đồng; 2 bộ hồ sơ không hợp lệ (sử dụng máy cũ để nâng cấp và không có vốn đối ứng); chủ tàu rút 1 bộ hồ sơ không vay nữa; 150 bộ hồ sơ khác đang trong quá trình hoàn thiện do chưa có hồ sơ thiết kế tàu, chưa ký hợp đồng với cơ sở đóng tàu,...;
Chủ tàu của 581 tàu cá còn lại chưa gửi hồ sơ vay vốn cho các NHTM do nhiều nguyên nhân, như: Khách hàng đang lựa chọn mẫu tàu, chờ phê duyệt hồ sơ thiết kế tàu; chưa lựa chọn, thống nhất được cơ sở đóng tàu, giá thành con tàu; chưa ký được hợp đồng đóng tàu với cơ sở đóng tàu.
b. Kết quả cho vay vốn lưu động: Đến nay, đã có 76 khách hàng tại 5 tỉnh5 được các NHTM cho vay vốn lưu động với dư nợ đạt gần 21 tỷ đồng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai theo Nghị định 67 đang gặp phải không ít khó khăn, vướng mắc làm ảnh hưởng đến kết quả cho vay, như: (i) Chủ tàu không đủ vốn đối ứng theo quy định; (ii) Chủ tàu đã được địa phương phê duyệt danh sách gặp khó khăn trong việc lựa chọn thiết kế mẫu tàu phù hợp6, lựa chọn cơ sở đóng tàu, chưa xác định được giá thành đóng tàu7 hoặc chưa ký kết hợp đồng đóng tàu để xây dựng phương án vay vốn tại ngân hàng; (iii) Quy định phải sử dụng máy mới 100% trong khi ngư dân có nhu cầu sử dụng máy cũ khi đóng mới, nâng cấp để tiết kiệm chi phí (iv) Quy định về chính sách thuế VAT đối với đóng tàu cá vỏ thép chưa phù hợp; (v) Vốn để đóng mới quá lớn trong khi khả năng quản lý, hiệu quả và khả năng trả nợ vay chưa thật rõ ràng; (vi) Ngư dân vẫn có tâm lý muốn đóng tàu vỏ gỗ và chưa có kinh nghiệm trong việc sử dụng tàu vỏ sắt, vỏ vật liệu mới nên vẫn còn do dự; (vii) Thời hạn cho vay hỗ trợ 11 năm còn ngắn so với hiệu quả đánh bắt mà ngư dân ước tính; (viii) Cơ sở hạ tầng thiết yếu về cảng, luồng lạch chưa đảm bảo; (ix) Sự ổn định của thị trường tiêu thụ khi sản phẩm được khai thác với số lượng lớn;...
Những khó khăn, vướng mắc này đã được ngành Ngân hàng kịp thời tổng hợp, báo cáo Chính phủ. Ngày 24/4/2014, Chính phủ đã tổ chức Hội nghị toàn quốc về tình hình triển khai thực hiện Nghị định 67. Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh đã chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để triển khai hiệu quả chính sách phát triển thủy sản nói chung và chính sách tín dụng nói riêng theo Nghị định 67.
Ngay sau Hội nghị trực tuyến, NHNN đã có văn bản chỉ đạo, hướng dẫn quyết liệt NHNN chi nhánh 28 tỉnh, thành phố ven biển và các NHTM nhanh chóng tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của ngành Ngân hàng nhằm tạo điều kiện để ngư dân sớm tiếp cận nguồn vốn, như:
(1) Yêu cầu các NHTM chỉ đạo chi nhánh, phòng giao dịch niêm yết công khai điều kiện vay vốn, danh mục hồ sơ, thời gian xử lý hồ sơ và thông báo kết quả cho chủ tàu;
(2) Chủ tàu và NHTM thỏa thuận về thời gian vay vốn phù hợp với khả năng trả nợ của chủ tàu theo quy định tại khoản 4 Điều 5 Thông tư số 22/2014/TT-NHNN ngày 15/8/2014 của NHNN. Thời hạn vay vốn có thể trên 11 năm (thời gian được Nhà nước hỗ trợ lãi suất không quá 11 năm kể từ ngày ký kết hợp đồng tín dụng);
(3) NHTM và chủ tàu thỏa thuận kế hoạch giải ngân nguồn vốn vay và vốn đối ứng phù hợp với tiến độ đóng mới, nâng cấp tàu trên cơ sở chủ tàu phải đảm bảo đầy đủ nguồn vốn đối ứng khi tham gia vào phương án/dự án đóng mới, nâng cấp tàu dịch vụ hậu cần phục vụ khai thác hải sản xa bờ, tàu khai thác hải sản xa bờ.
(4) Thường xuyên bám sát tiến độ tiếp cận hồ sơ vay vốn đối với từng ngư dân, doanh nghiệp đã được UBND tỉnh, thành phố phê duyệt;
(5) Phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của ngành Ngân hàng.
Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp tháo gỡ khó khăn, đặc biệt là đối với chính sách tín dụng để tạo thuận lợi hơn cho ngư dân tiếp cận nguồn vốn vay theo Nghị định 67.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Nghệ An, Khánh Hòa và Quảng Nam. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.