Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 01 kiến nghị của cử tri tỉnh Tây Ninh gửi tới sau Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV do Văn phòng Chính phủ chuyển đến theo văn bản số 7291/VPCP-QHĐP ngày 05/8/2025.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh và xin báo cáo như sau:
Kiến nghị của cử tri: “Cử tri phản ánh hiện nay vẫn còn tình trạng các cửa hàng, doanh nghiệp từ chối thanh toán chuyển khoản đối với giao dịch giá trị lớn, buộc người dân phải dùng tiền mặt dù không cần thiết. Điều này đi ngược với chủ trương thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt của Nhà nước. Cử tri kiến nghị cần có biện pháp tăng cường kiểm tra, giám sát và ban hành quy định cụ thể nhằm khắc phục tình trạng này, góp phần minh bạch hóa giao dịch và hạn chế thất thu ngân sách.”
Trả lời:
Để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), trong thời gian qua, NHNN đã phối hợp với các Bộ, ngành, đơn vị liên quan trình Chính phủ phê duyệt các Đề án phát triển TTKDTM tại Việt Nam qua các giai đoạn[1]. Tại các Đề án này đã đặt ra nhiều mục tiêu, giải pháp đồng bộ phát triển TTKDTM. Theo đó, hoạt động TTKDTM đã có những bước phát triển mạnh mẽ với nhiều sản phẩm, dịch vụ tiện ích mới, hiện đại dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thanh toán thường ngày của xã hội Việt Nam. Các chỉ tiêu TTKDTM tăng trưởng khá cao. Trong 6 tháng đầu năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024, giao dịch TTKDTM tăng 45,43% về số lượng và 25,52% về giá trị; qua kênh Internet tăng 48,38% về số lượng và 35,23% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 39,66% về số lượng và 22,53% về giá trị; giao dịch qua QR Code tăng 71,42% về số lượng và 166,44% về giá trị; qua Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng 9,03% về số lượng và tăng 42,95% về giá trị; qua Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử tăng 14,77% về số lượng và 3,70% về giá trị.
Bên cạnh đó, nhằm góp phần minh bạch hóa các giao dịch, hạn chế thanh toán bằng tiền mặt trong nền kinh tế, NHNN đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 222/2013/NĐ-CP ngày 31/12/2013 về thanh toán bằng tiền mặt[2]. Tại Nghị định đã quy định một số giao dịch không thanh toán bằng tiền mặt như thanh toán giao dịch chứng khoán, thanh toán giao dịch trái phiếu Chính phủ, giao dịch chứng khoán cho khách hàng của công ty chứng khoán, giao dịch góp vốn và mua bán, chuyển nhượng phần vốn góp của doanh nghiệp, các giao dịch vay, cho vay và trả nợ vay lẫn nhau, giải ngân vốn cho vay,… Ngoài ra, NHNN đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng; trong đó có bổ sung quy định việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Như vậy, trong trường hợp các giao dịch không được thanh toán bằng tiền mặt theo quy định mà các doanh nghiệp vẫn thực hiện thanh toán bằng tiền mặt sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
Ngày 30/7/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 124/CĐ-TTg về thúc đẩy, thanh toán không dùng tiền mặt. Triển khai công điện của Thủ tướng Chính phủ, ngày 08/9/2025, NHNN đã có công văn số 7789/NHNN-TT chỉ đạo các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán tiếp tục triển khai các giải pháp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trong thời gian tới.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Tây Ninh. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.
[1] Quyết định 1813/QĐ-TTg ngày 28/10/2021 ban hành Đề án phát triển TTKDTM tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025; Quyết định 2545/QĐ-TTg ngày 30/12/2016 phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020; Quyết định số 291/2006/QĐ-TTg ngày 29/12/2006 Đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2006 - 2010 và định hướng đến năm 2020 tại Việt Nam
[2] NHNN, Bộ Tài chính đã ban hành một số Thông tư hướng dẫn Nghị định 222/2013/NĐ-CP: Thông tư số 13/2017/TT-BTC ngày 15/02/2017 của Bộ Tài chính quy định quản lý thu, chi bằng tiền mặt qua hệ thống Kho bạc Nhà nước (đã được sửa đổi, bổ sung); Thông tư số 09/2015/TT-BCT ngày 29/01/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn giao dịch tài chính của doanh nghiệp; Thông tư số 33/2014/TT-NHNN ngày 20/11/2014 quy định một số trường hợp được thanh toán bằng tiền mặt của các tổ chức sử dụng vốn nhà nước; Thông tư số 21/2017/TT-NHNN ngày 29/12/2017 quy định về phương thức giải ngân vốn cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng,...