Ngày 01/11/2013, tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội Khóa XIII, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình đã giải trình trước Quốc hội một số vấn đề liên quan tới điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng được các Đại biểu Quốc hội quan tâm. Website NHNN xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu giải trình của Thống đốc NHNN.
Kính thưa Chủ tọa kỳ họp,
Kính thưa Quốc hội,
Qua theo dõi các phiên thảo luận ở tổ cũng như trong 1,5 ngày vừa qua thảo luận tại Hội trường, cho phép tôi thay mặt cán bộ, công nhân viên ngành Ngân hàng chân thành cảm ơn cử tri cả nước và đại biểu Quốc hội đã ghi nhận những kết quả bước đầu nhưng hết sức tích cực của Chính phủ cũng như của Ngân hàng Nhà nước trong quá trình điều hành chính sách tiền tệ quốc gia trong thời gian vừa qua. Những ghi nhận này, mặc dù còn hết sức khiêm tốn nhưng cũng là nguồn cổ vũ, động viên rất to lớn đối với chúng tôi để tiếp tục phấn đấu trong thời gian tới. Chúng tôi luôn ý thức sâu sắc rằng nhân dân, cử tri cả nước luôn luôn công tâm, công bằng và nhân ái, chính vì thế mà chúng tôi không ngừng phấn đấu, không ngừng cống hiến. Chúng tôi cũng ý thức được rằng những kết quả đó là có sự vào cuộc, sự hỗ trợ của cả hệ thống chính trị của chúng ta, đặc biệt là cử tri và đại biểu Quốc hội cả nước. Chúng tôi cũng biết rằng con đường phía trước còn hết sức dài và còn rất nhiều khó khăn, chúng tôi mong cử tri, đại biểu Quốc hội của cả nước tiếp tục ủng hộ, đóng góp ý kiến, giám sát để giúp chúng tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ trong thời gian tới. Hôm nay tôi xin phép trình bày ba nội dung sau:
Thứ nhất, về tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế. Báo cáo Quốc hội, 10 tháng đầu năm của năm 2012 tăng trưởng tín dụng của cả hệ thống ngân hàng mới ở mức gần 3%, nhưng cả năm 2012 tăng trưởng tín dụng chúng ta đã đạt được 8,9%. Năm nay 10 tháng tăng trưởng tín dụng của chúng ta đã đạt ở mức 6,8%. Nếu chúng ta tính cả phần dư nợ tín dụng đã được xử lý thông qua trích lập dự phòng rủi ro và mua bán nợ của công ty mua bán nợ thì thực tế tăng trưởng tín dụng mới của nền kinh tế trong 10 tháng đầu năm đã tăng ở mức 7,89%.
Hiện nay, hàng tuần chúng tôi thường xuyên giao ban với các ngân hàng thương mại cũng như giao ban với giám đốc NHNN các tỉnh, thành phố để nắm bắt kế hoạch tăng trưởng tín dụng của các tổ chức tín dụng. Chúng tôi thấy trên cơ sở kết quả đạt được trong những năm vừa qua, đặc biệt là năm 2012 như tôi đã trình bày ở phần trên cũng như với kế hoạch tăng trưởng tín dụng của các tổ chức tín dụng trong 2 tháng còn lại thì chúng ta có cơ sở để tin tưởng rằng chúng ta có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng tín dụng chung của năm nay ở mức 11-12%.
Cũng có ý kiến đại biểu Quốc hội lo ngại rằng việc đó có thể ảnh hưởng đến lạm phát. Chúng tôi xin báo cáo Quốc hội là trong thời gian vừa qua, trong quá trình điều hành chính sách tiền tệ chúng tôi đã điều hòa lượng tiền trong lưu thông một cách hợp lý. Hiện nay, đang có một số vốn tương ứng mà chúng tôi đang dự trữ để sẵn sàng cho việc tăng trưởng tín dụng trong những tháng cuối năm, do vậy không ảnh hưởng đến kế hoạch cung tiền của NHNN và sẽ kiềm chế được gia tăng của lạm phát nếu tín dụng có tăng mạnh trong những tháng cuối năm.
Thứ hai, là tăng trưởng tín dụng phục vụ cho nông nghiệp và nông thôn. Cũng tại Quốc hội chúng tôi đã báo cáo là trong những năm vừa qua đầu tư tín dụng của hệ thống ngân hàng cho nông nghiệp và nông thôn rất lớn, kể từ khi Nghị định 41 đến nay có hiệu lực thì tín dụng cho nông nghiệp và nông thôn đã tăng trưởng hơn 2 lần. Riêng năm 2013 mặc dù như tôi đã trình bày ở trên, tăng trưởng tín dụng của toàn Ngành thì còn ở mức rất khiêm tốn, nhưng tăng trưởng tín dụng cho nông nghiệp và nông thôn cũng đã tăng trên 15% và theo kế hoạch của chúng tôi cả năm tín dụng phục vụ cho nông nghiệp và nông thôn có thể đạt ở mức từ 15 đến 18%, đặc biệt là dư nợ tín dụng, nợ xấu trong dư nợ tín dụng đối với nông nghiệp và nông thôn cũng ở mức thấp hơn rất nhiều so với mặt bằng nợ xấu chung của cả hệ thống. Nếu theo số liệu báo cáo của các tổ chức tín dụng thì hiện nay nợ xấu của toàn hệ thống thì ở mức 4,64%, nhưng nợ xấu trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn thì ở mức trên 3%.
Hiện nay NHNN đang phối hợp với chính quyền địa phương các cấp để tiến hành sơ kết lại Nghị định 41 là tín dụng phục vụ nông nghiệp và nông thôn. Chúng tôi đang tiến hành sơ kết ở các địa phương và dự kiến trong tháng 11 sẽ sơ kết ở trung ương để nhằm đánh giá những tồn tại của Nghị định này trong thời gian vừa qua cũng như định hướng cho Nghị định này trong thời gian sắp tới để phù hợp với các chủ trương của Đảng, nhà nước và Chính phủ trong lĩnh vực phát triển nông nghiệp và nông thôn, đặc biệt nó phù hợp với thực tế hiện nay trong hoạt động nông nghiệp và nông thôn cũng như phù hợp với Luật hợp tác xã mới mà Quốc hội mới thông qua cũng như phù hợp với đề án tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp của Chính phủ. Chúng tôi hy vọng rằng, với sự tham gia, đóng góp của đồng bào, của nông dân, của chính quyền địa phương và các bộ, ngành thì chúng ta sẽ có một nghị định mới cho tín dụng phục vụ nông nghiệp và nông thôn có hiệu quả hơn, thiết thực hơn và phục vụ tốt hơn đối với giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế đất nước.
Vấn đề thứ ba, tôi xin phép trình bày với Quốc hội đó là vấn đề nợ xấu cũng như hoạt động của công ty quản lý tài sản các tổ chức tín dụng Việt Nam VAMC.
Trong thời gian vừa qua, chúng tôi cũng đã có nhiều lần báo cáo với Quốc hội về tình hình nợ xấu trong hệ thống ngân hàng, cũng theo sự chỉ đạo của Quốc hội, của Chính phủ, chúng tôi luôn xác định rằng trước tiên phải phát huy nội lực của bản thân hệ thống các tổ chức tín dụng, bởi vì trong hoàn cảnh khó khăn của nền kinh tế đất nước, sự eo hẹp của ngân sách thì chúng ta không thể có được các giải pháp mà các nước vẫn thường sử dụng. Trong thời gian vừa qua nợ xấu của chúng ta chủ yếu được xử lý thông qua các hình thức sau:
-NHNN đã cho phép các tổ chức tín dụng có cơ chế mới trong việc cơ cấu lại các khoản nợ. Đến nay, tổng số nợ mà các tổ chức tín dụng đã cơ cấu lại cho các khách hàng vay đã lên tới trên 300.000 tỷ đồng. Nói một cách khác chiếm cỡ khoảng hơn 10% tổng dư nợ. Trong số này có tới khoảng 60% các khoản nợ nếu không được cơ cấu lại nợ thì đã trở thành nợ xấu. Nếu chúng ta không cơ cấu lại nợ cho các tổ chức tín dụng theo phương án và cơ chế NHNN đã ban hành thì nợ xấu của chúng ta đã tăng thêm trên 6%.
-Chúng ta xử lý nợ thông qua việc tích cực trích lập dự phòng rủi ro và xử lý nợ xấu bằng nguồn dự phòng rủi ro. Trong năm 2012, toàn hệ thống ngân hàng đã trích lập và xử lý nợ xấu bằng nguồn trích lập dự phòng rủi ro là khoảng 70.000 tỷ. Trong 9 tháng đầu năm nay, đã trích lập và xử lý nợ xấu thêm 32.000 tỷ nữa, theo kế hoạch trong năm nay chúng tôi cũng sẽ trích lập và xử lý nợ xấu bằng nguồn này khoảng 70.000 tỷ. Như vậy, nếu căn cứ vào các con số mà chúng ta đã tiến hành là chúng ta đã xử lý nợ xấu trong năm 2012 và 9 tháng đầu năm 2013 là xấp xỉ 100.000 tỷ. 100.000 tỷ này nữa cộng vào là khoảng hơn 3% tổng dư nợ của hệ thống ngân hàng.
-Đến nay, từ khi bắt tay chính thức vào mua nợ xấu thì công ty quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam VAMC đã mua được 10.000 tỷ nợ xấu. Như vậy, cộng lại tất cả những con số mà chúng ta đã triển khai thì có thể thấy rằng nếu như chúng ta không triển khai các giải pháp nêu trên thì nợ xấu của toàn hệ thống các tổ chức tín dụng đã tăng thêm khoảng 10%. Điều đó cũng thể hiện đó là tích cực rất to lớn của chúng ta trong quá trình xử lý nợ xấu. Tuy nhiên, để xử lý được nợ xấu thì phải có những giải pháp đồng bộ hơn nữa đặc biệt như nhiều đại biểu Quốc hội cũng đã nêu nếu như chúng ta giải quyết được nợ đọng trong xây dựng cơ bản thì cũng góp phần giải quyết được khoảng hơn 3% nợ xấu nữa và vấn đề lớn nhất chúng ta phải có các giải pháp tổng thể để tăng tổng cầu của nền kinh tế, để nền kinh tế có thể có khởi sắc hơn. Trên đà đó sẽ có góp phần giải quyết một cách căn bản nợ xấu.
Trong thời gian sắp tới, ngoài các giải pháp đã triển khai thì chúng tôi cũng sẽ tích cực phối hợp với các bộ, ngành cũng như các ngành sản xuất để có những giải pháp tháo gỡ. Ví dụ như trong tháng 11, chúng tôi sẽ phối hợp với Bộ Xây dựng với một số doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng để có sản phẩm liên kết 4 nhà đảm bảo rằng việc mua bán các vật liệu xây dựng được thông thoáng hơn, góp phần để xử lý tồn kho, ứ đọng trong lĩnh vực vật liệu xây dựng.
Tôi xin báo cáo thêm một số các nội dung về Công ty quản lý tài sản Việt Nam VAMC mà nhiều đại biểu Quốc hội cũng có quan tâm. Các nước người ta cũng đều có các công ty tương tự như vậy nhưng do hoàn cảnh của mỗi nước có khác nhau mà chắc nhiều đại biểu Quốc cũng qua các phương tiện thông tin đại chúng cũng đã nắm bắt được thì người ta sử dụng một lượng tiền lớn của ngân sách để tiến hành mua lại nợ của các tổ chức tín dụng. Điều đó như tôi đã trình bày ở phần trên, nước ta còn đang rất nhiều khó khăn nên chúng ta cũng không thể nào mà dập khuôn máy móc các kinh nghiệm của các nước bạn mà chúng ta phải có những cơ chế chính sách làm sao đó cho phù hợp với thực tiễn và hoàn cảnh của Việt Nam. Công ty VAMC với trên cơ sở Nghị định 53 của Chính phủ và các hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước cũng như của các bộ, ngành thì chúng tôi có thể khái quát như sau.
Với việc mua bán nợ của Công ty VAMC thì trực tiếp chúng ta không có sử dụng tiền của ngân sách. Với việc hoạt động của VAMC thì thứ nhất các doanh nghiệp cũng sẽ có điều kiện thuận lợi hơn, tất cả các khoản nợ mà được VAMC mua lại đều không tính thành nợ xấu cho doanh nghiệp. Do vậy, doanh nghiệp có điều kiện để tiếp cận được với nguồn vốn mới của các tổ chức tín dụng.
Các khoản nợ này sau khi VAMC mua lại thì sẽ tiến hành cơ cấu lại các khoản nợ này, cơ cấu kể cả về lãi suất, đưa các lãi suất cao trước đây về mặt bằng lãi suất hiện nay cũng tạo phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Cơ cấu về tính chất của nguồn vốn, trước đây nhiều doanh nghiệp đã sử dụng vốn ngắn hạn để vay trung và dài hạn. Đến nay chúng ta sẽ cơ cấu lại tính chất của nguồn vốn, chúng tôi sẽ cơ cấu lại thời hạn cho vay, đảm bảo khả năng chịu đựng và khả năng tổ chức sản xuất của các doanh nghiệp trong thời gian tới. Đứng về phía các tổ chức tín dụng cũng có nhiều thuận lợi. Trước đây một lượng vốn rất lớn nằm đặc ở trong các khoản nợ xấu này.
Đến nay, bằng việc mua nợ xấu thông qua việc phát hành trái phiếu đặc biệt thì các trái phiếu đặc biệt này các tổ chức tín dụng có thể tái chiết khấu tại ngân hàng nhà nước, để có thể thu được tối đa đến 70% giá trị của khoản nợ, để có thêm nguồn vốn phục vụ cho phát triển kinh tế đất nước. Về mặt vĩ mô chúng tôi cho rằng quy mô hoạt động của công ty VAMC chúng tôi sẽ cố gắng phấn đấu để trong năm nay mua được cỡ khoảng 30 - 35 nghìn tỷ đồng nợ xấu. Và trong cả năm 2014 con số này có thể lên đến 100 - 150 nghìn tỷ. Khi có một thị trường mua bán nợ xấu tập trung như vậy thì sẽ tạo ra hoạt động của thị trường tốt hơn. Các khoản mua nợ đã được cơ cấu lại và thông qua các cơ quan của nhà nước nhanh chóng hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết để trên cơ sở đó tạo ra một thị trường mua bán nợ tập trung cho tất cả các nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Hiện nay, cũng có rất nhiều nhà đầu tư trong nước cũng như không ít nhà đầu tư quốc tế rất quan tâm để mua lại các khoản nợ này. Chúng tôi cho rằng chúng ta cần phải có cơ chế chặt chẽ vừa có thể xử lý được các khoản nợ này nhưng phải đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho các nhà đầu tư trong nước cũng như cho phát triển nền kinh tế đất nước.
Trên đây là một số nét khái quát. Một lần nữa chúng tôi xin chân thành cảm ơn cử tri, đại biểu Quốc hội của toàn quốc và mong rằng trong thời gian tới tiếp tục nhận được sự quan tâm góp ý tham gia của cử tri và đại biểu toàn quốc. Xin chân thành cảm ơn.
PV