Các ngân hàng lớn liên tiếp hạ lãi suất cho vay hỗ trợ phát triển sản xuất kinh doanh. Nhưng, nhiều doanh nghiệp (DN) cho rằng, việc tiếp cận nguồn vốn rẻ này như "bắc thang lên trời". Ngân hàng muốn cho vay, DN muốn được vay. Vậy tại sao cung chưa gặp cầu?
Từ đầu năm đến nay, 3 trụ cột của hệ thống Ngân hàng là Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam, NHTMCP Công thương Việt Nam, NHTMCP Ngoại thương, đều thông báo hạ lãi suất cho vay và hướng nguồn vốn rẻ vào các lĩnh vực ưu tiên hỗ trợ nền kinh tế. Hiện, lãi suất cho vay của các ngân hàng này dành cho lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, công nghiệp phụ trợ... thấp nhất là 15%/năm và cao nhất chỉ 17%/năm. Tùy mức độ tín nhiệm của khách hàng lãi suất có thể thấp hơn nữa. Tuy nhiên, nhiều DN cho rằng không dễ để "chui" vào "rổ" lãi suất này. Tổng giám đốc một Công ty trong lĩnh vực sản xuất, thương mại cho rằng, mặc dù các NHTM có chính sách đẩy mạnh cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên, nhưng kèm theo đó là các điều kiện ngặt nghèo, vượt quá sức chịu đựng của DN. Ví dụ, đối với DN xuất khẩu vay phải có đủ chứng từ chứng minh đầu vào, đầu ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh thu phải chuyển qua ngân hàng, bán lại ngoại tệ cho ngân hàng... Về vấn đề này, lãnh đạo một ngân hàng lớn cho rằng, đây là những điều kiện hết sức thông thường, cơ bản để đảm bảo an toàn cho các khoản tín dụng. Như việc yêu cầu DN chuyển doanh thu về ngân hàng là để kiểm soát dòng tiền, năng lực trả nợ của khách hàng. Còn các điều kiện khác như tài sản đảm bảo, dự án khả thi... là điều các DN phải thực hiện được nếu họ xác định đồng vốn vay có thể sinh lời.
TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng, việc một số DN bức xúc là do trước Tết, cuối năm phải cân đối bảng tổng kết tài sản nên một số ngân hàng tìm cách mọi cách thu hồi nợ cũ, đồng thời không cho vay mới khiến DN mất nguồn vốn lưu động. Tuy nhiên, cũng có những ngân hàng dư thừa vốn thực sự và muốn cho vay, nhưng chưa tìm được những địa chỉ tin cậy. Thực tế, để bảo toàn vốn, giảm thiểu rủi ro, nên các yêu cầu của ngân hàng đối với người vay khắt khe hơn trước. Nhưng cũng phải thấy rằng, lâu nay các DN nước ta có thói quen khi cần tiền để kinh doanh thì chỉ cầm sổ đỏ làm tài sản thế chấp. Chính vì nguồn vốn "dễ dãi" trong thời gian qua đã khiến rủi ro trong hệ thống ngân hàng tăng lên.
TS. Lê Thẩm Dương đồng tình cho rằng, DN muốn "trách người" phải ngẫm đến ta. Ngân hàng cũng là DN, kinh doanh phải đảm bảo an toàn vốn, có lời. Theo chỉ đạo của Chính phủ, NHNN, các NHTM đang "nắn dòng" tiền vào những lĩnh vực cần ưu tiên - vốn mang lại luận nhuận không cao đối với ngân hàng. Tuy nhiên, việc một số DN cho rằng, cứ hoạt động trong lĩnh vực ưu tiên là được ngân hàng cấp vốn mà không cần xem xét mình có đủ "chuẩn" hay không là không đúng. Ví như, trong báo cáo tài chính gửi đến cơ quan thuế thì DN này gửi báo cáo tài chính lỗ, nhưng khi vay vốn lại gửi báo cáo có lãi... TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng vấn đề ở đây là niềm tin trước những rủi ro hiện nay. Nếu không giải quyết được nút thắt này thì ngân hàng và DN khó "gặp nhau". Do vậy, để tiếp cận vốn vay trong bối cảnh này, ngoài tài sản đảm bảo, các DN phải đáp ứng được những điều kiện nhất định: phương án tốt, tài chính lành mạnh, uy tín tốt... Nếu không có những điều kiện trên thì khó có thể cấu tạo lòng tin để vay được vốn.
Huyền Thanh