Năm 2011 đã qua đi, kinh tế thế giới tiếp tục đà phục hồi nhưng không đồng đều giữa các quốc gia và khu vực. Trong khi các quốc gia đang phát triển và mới nổi tiếp tục đà phục hồi kinh tế mạnh mẽ, đóng vai trò là động lực tăng trưởng toàn cầu thì tại các nền kinh tế phát triển, tốc độ phục hồi vẫn khá chậm chạp, Bên cạnh đó, những rủi ro đang ngày càng tăng lên cùng với những nguy cơ, thách thức mới phát sinh có thể làm chậm quá trình phục hồi của các quốc gia.
So cùng kỳ năm 2010, tốc độ tăng trưởng trong quý III/2011 của hầu hết các nền kinh tế lớn đều giảm. Báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới (WEO) tháng 9-2011 của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã điều chỉnh giảm các số liệu dự báo về tốc độ tăng trưởng kinh tế của các nước phát triển cũng như mức tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong năm 2011 so với dự báo mà tổ chức này đưa ra tháng 6/2011. Theo dự báo mới tốc độ tăng trưởng cả năm 2011 chỉ đạt 4% (điều chỉnh giảm 0,3%). Tương ứng với tình hình đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế tại các nền kinh tế phát triển cũng như tại các quốc gia mới nổi cũng có những điều chỉnh giảm mạnh so với những dự báo trước đó (các nền kinh tế phát triển giảm 0,6% xuống còn 1,6% và các nền kinh tế mới nổi giảm 0,2% còn 6,4%).
Nguồn: IMF
Các rủi ro chính đe dọa tiến trình phục hồi tăng trưởng kinh tế cũng như sự ổn định kinh tế vĩ mô toàn cầu năm 2011 bao gồm: sự mất cân bằng kéo dài trong khu vực tài chính và khu vực tài khóa tại các nền kinh tế phát triển ; giá dầu tăng cao làm tăng chi phí đầu vào và tình trạng thất nghiệp tại các nước phát triển vẫn chưa được cải thiện nhiều; nguy cơ khủng hoảng nợ công lan rộng sang nhiều nước tại khu vực châu Âu gây rủi ro đối với hệ thống tài chính khu vực và toàn cầu; trong khi đó nhiều quốc gia đang phát triển và mới nổi lại đang bước vào giai đoạn tăng trưởng kinh tế nóng với áp lực lạm phát cao.
Lạm phát gia tăng
Lạm phát - mối quan tâm lớn nhất hiện nay - đã tăng lên mức cao và đe dọa cản trở tốc độ phục hồi kinh tế thế giới cũng như sự ổn định kinh tế vĩ mô của các nước. Tại các quốc gia phát triển cũng như đang phát triển, lạm phát đang tăng với tốc độ rất nhanh: Mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) so với cùng kỳ năm trước tính đến cuối tháng 9-2011 tại các quốc gia phát triển là 2,6% (năm 2010 là 1,6%) và các quốc gia đang phát triển là 7,5% (năm 2010 là 6,1%).
Lạm phát tăng lên mức cao có thể xuất phát từ những bất ổn nội tại của từng quốc gia và cũng có phần chịu ảnh hưởng từ sự biến động của hoạt động kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, có thể tóm lược một vài nguyên nhân chính khiến cho lạm phát tăng cao trên quy mô toàn cầu như sau:
- Giá cả hàng hóa nhiên liệu và phi nhiên liệu trên thị trường thế giới tăng cao do nguồn cung bị thu hẹp. Chỉ số giá các nhóm hàng hóa theo thống kê của IMF tính đến tháng 6-2011 đều tăng mạnh so với tháng 12-2010 và so với cùng kỳ năm trước: Giá các hàng hóa cơ bản tăng 11,71% và 36,1%; giá lương thực tăng 16,18% và 32,91%; giá năng lượng tăng 37,93% và 39,72%; giá hàng hóa phi nhiêu liệu cũng tăng cao với mức tăng 21,6% so với năm 2010.
- Sức ép lạm phát từ các luồng vốn nóng chảy vào các quốc gia đang phát triển là rất lớn. Các quốc gia đang phát triển và mới nổi, nhất là ở khu vực châu Á, do nền kinh tế phục hồi nhanh, tốc độ tăng trưởng mạnh và cao hơn nhiều so với khu vực châu Âu và Mỹ, chênh lệch lãi suất có lợi hơn đã khuyến khích luồng vốn nước ngoài, đặc biệt là các luồng vốn nóng, chảy vào nhiều. Theo IMF, luồng vốn tài chính tư nhân ròng đổ vào các nước đang phát triển và mới nổi năm 2010 tăng 44,6% so với năm 2009. Luồng vốn chu chuyển mạnh gây áp lực lên tỉ giá và giá cả trong nước, tạo nên tình trạng bong bóng thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán, đẩy giá chứng khoán lên cao, vượt xa giá trị thực.
Nguồn: IMF
- Một yếu tố sâu xa khác cũng góp phần làm tăng áp lực lạm phát tại các quốc gia là tác động trễ của các gói kích cầu và nới lỏng chính sách tiền tệ được áp dụng trong giai đoạn khủng hoảng tại hầu hết các quốc gia. Theo Báo cáo về tình hình và triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2010 của Liên hiệp quốc, chính phủ các nước trên thế giới đã đưa ra các gói kích thích tài khoá để khắc phục cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính với tổng trị giá khoảng 2.600 tỉ đô la Mỹ, tương đương 4,3% GDP toàn cầu. Về ngắn hạn, các biện pháp này có thể tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế nhưng về dài hạn sẽ gây áp lực lên lạm phát.
2. Thâm hụt ngân sách và nợ công tiếp tục diễn biến xấu
Tại Mỹ, mặc dù thâm hụt ngân sách tháng 9-2011 của nước này chỉ ở mức 43,08 tỉ đô la Mỹ, giảm 25,3% so với tháng liền trước, nhưng vẫn là tháng thâm hụt thứ 33 liên tiếp kể từ tháng 10-2008. Tính chung thâm hụt ngân sách của Mỹ trong 9 tháng đầu của năm tài khóa 2011 là 970,52 tỉ đô la Mỹ, và theo dự báo của Bộ Tài chính Mỹ, thâm hụt ngân sách liên bang Mỹ trong năm 2011 có thể lên tới 1.650 tỉ đô la Mỹ, đánh dấu năm thứ 3 liên tiếp vượt 1.000 tỉ đô la. Thâm hụt ngân sách liên bang tiếp tục ở mức cao chủ yếu do các chương trình kích thích và hỗ trợ kinh tế lớn, kéo dài.
Cùng với thâm hụt ngân sách, nợ công của Mỹ tiếp tục tăng cao với tốc độ nhanh. Nợ công của Mỹ đã tăng từ mức 14.025 tỉ đô la Mỹ tại thời điểm cuối năm 2010 lên mức 15.033 tỉ đô la Mỹ vào ngày 16-11-2011 (tương đương 99% quy mô nền kinh tế), và dự báo đến hết năm 2012 mức nợ công này sẽ vượt mức trần nợ công mới theo quy định của Quốc hội Mỹ là 15.194 tỉ đô la Mỹ. Bên cạnh đó, uy tín của Mỹ trên thị trường tài chính cũng đang bị giảm sút do các tổ chức tín nhiệm Standard & Poor, Fitch Rating và Moody’s đã hạ xếp hạng tín nhiệm nợ của Mỹ.
Tại khu vực Châu Âu, khủng hoảng nợ công vẫn tiếp tục lan rộng. Tiếp bước Hy Lạp, lần lượt Ireland và Bồ Đào Nha phải kêu gọi sự trợ giúp khẩn cấp từ khu vực đồng Euro để tránh khỏi tình trạng vỡ nợ. Để giải quyết vấn đề nợ công, trong cuộc họp thượng đỉnh khu vực đồng tiền chung Euro do hai nước Pháp Đức chủ trì ngày 26/10 vừa qua đã thông qua một gói giải pháp chính bao gồm các nội dung sau: (1) các ngân hàng tư nhân tự nguyện giảm 50% giá trị các khoản nợ của Hy Lạp mà họ đang nắm giữ, (2) tăng quỹ cứu trợ thường trực (EFSF) lên 1.000 tỉ euro so với mức 440 tỉ hiện nay, và (3) các ngân hàng ở châu Âu phải tăng thêm vốn khoảng 106 tỉ euro để gia tăng sức chịu đựng nếu xảy ra những trường hợp vỡ nợ chính phủ.
Tuy nhiên, đây chỉ là những giải pháp mang tính tạm thời để giải quyết những vấn đề cấp bách trước mắt chứ không thể giải quyết một cách triệt để những bất ổn và rủi ro tiềm ẩn trong lòng hệ thống tài chính khu vực đồng tiền chung Châu Âu. Vấn đề lớn hơn hiện nay của cuộc khủng hoảng nợ không còn nằm ở Hy Lạp nữa mà đã lan sang Ý và Tây Ban Nha. Với thị phần trái phiếu chính phủ lớn gấp nhiều lần Hy Lạp, Ý và Tây Ban Nha là những quả bom lớn hơn nhiều lần và gói cứu trợ 1.000 tỉ euro của EFSF sẽ không giải quyết được các khoản nợ hai nước này đã phát hành. Không những thế, từ năm 2012 tới năm 2014, các nước PIIGS (gồm Hy Lạp, Ireland, Bồ Đào Nha, Ý, Tây Ban Nha) sẽ bước vào thời kỳ cao điểm trả nợ. Do đó, nguy cơ vỡ nợ sẽ vẫn luôn thường trực tại khu vực châu Âu nếu chính phủ các quốc gia nặng nợ nói trên không cắt giảm thâm hụt ngân sách và không sử dụng hiệu quả các gói cứu trợ để vực dậy hệ thống ngân hàng và nền kinh tế yếu kém.
3. Vốn đầu tư trực tiếp tăng, gián tiếp giảm
Theo số liệu dự báo của Ngân hàng Thế giới (WB) trong Dự báo kinh tế toàn cầu (GEP), luồng vốn FDI ròng đổ vào các nước đang phát triển và mới nổi tăng từ 485,4 tỉ đô la Mỹ năm 2010 lên mức dự kiến 555 tỉ đô la Mỹ năm 2011 và 603,6 tỉ đô la Mỹ trong năm 2012. Trái lại, luồng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài có xu hướng giảm và tiếp tục bị rút khỏi các nước đang phát triển và mới nổi. Luồng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài ròng dự kiến giảm từ mức 147,8 tỉ đô la Mỹ trong năm 2010 xuống còn 119,1 tỉ đô la Mỹ trong năm 2011.
Dòng vốn đầu tư gián tiếp bị giảm là do các nguyên nhân sau: (i) bất ổn chính trị tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi đã làm ảnh hưởng tâm lý của các nhà đầu tư; (ii) lạm phát tăng cao tại các nước đang phát triển; (iii) các quốc gia đang phát triển kiểm soát chặt chẽ dòng vốn nóng (iv) Lợi nhuận của các nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu tại các nước này đã bị giảm đáng kể từ tháng 10-2010. Việc dòng vốn đầu tư gián tiếp giảm mạnh đã ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn ngắn hạn của các quốc gia đang phát triển và phần nào làm chậm lại quá trình phục hồi kinh tế của các quốc gia này.
II. Những bất ổn trên thị trường tài chính tiền tệ quốc tế
Cùng với những bất ổn kinh tế vĩ mô, diễn biến thị trường tài chính tiền tệ và ngân hàng quốc tế cũng không có nhiều điểm sáng. Áp lực lạm phát tăng lên, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển khiến NHTW các nước đã phải tăng lãi suất và điều này ít nhiều sẽ làm chậm tiến trình phục hồi kinh tế vốn còn rất mong manh tại các quốc gia này. Bên cạnh đó, diễn biến thị trường ngoại hối vẫn khá ảm đạm. Đồng USD vẫn tiếp tục đà giảm giá từ năm 2010. Trong khi đó, cuộc khủng hoảng nợ công kéo dài tại khu vực liên minh Châu Âu đã khiến vị thế đồng EUR trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết. Bên cạnh đó, thị trường vàng biến động phức tạp và liên tục tăng giá trong khi thị trường chứng khoán thế giới tiếp tục tụt dốc khiến năm 2011 vẫn là một năm đầy khó khăn thách thức với các nhà đầu tư tài chính toàn cầu.
1. NHTW các nước đồng loạt tăng lãi suất để ứng phó với vấn đề lạm phát
NHTW nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển, đều đang điều chỉnh lãi suất chính sách theo chiều hướng tăng dần nhằm đối phó với áp lực lạm phát. Trong 6 tháng đầu năm 2011, NHTW Trung Quốc đã 3 lần tăng lãi suất chính sách lên đến mức hiện tại là 6,56% và 6 lần tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc với mức tăng 0,25%/lần lên mức hiện tại là 21,5% đối với ngân hàng lớn và 18% đối với ngân hàng nhỏ; NHTW Nga cũng nâng lãi suất chính sách từ mức 7,75%/năm lên 8%/năm; NHTW Ấn Độ nâng lãi suất từ mức 5,75% lên 6,25%/năm; các NHTW trong khu vực ASEAN như NHTW Thái Lan đã 3 lần điều chỉnh tăng lãi suất chính sách từ 2% lên mức hiện tại là 3%/năm; NHTW Philippines tăng từ 4,25%/năm lên 4,5%/năm, NHTW Malaysia tăng từ 2,75%/năm lên 3%/năm...
Một số nước phát triển cũng nâng lãi suất chính sách như NHTW Hàn Quốc đã ba lần nâng lãi suất chính sách lên mức hiện tại là 3,25%/năm. Tuy nhiên, chính phủ một số nước phát triển như liên minh Châu Âu, Mỹ, Anh, Canada, Thụy Sỹ, Na Uy và Nhật Bản vẫn tiếp tục duy trì lãi suất cơ bản thấp như cuối năm 2010 để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Fed duy trì mức lãi suất chính sách thấp 0-0,25%/năm. NHTW Anh duy trì mức lãi suất thấp kỷ lục 0,5%/năm từ tháng 3-2009 và chương trình mua trái phiếu trị giá 200 tỉ bảng Anh, NHTW Nhật Bản (BOJ) giữ mức lãi suất cơ bản từ 0%-0,1% nhằm kích thích nền kinh tế và tái thiết đất nước sau thảm hoạ động đất, sóng thần. Bên cạnh đó, BOJ còn mở rộng chương trình mua các tài sản rủi ro với tổng trị giá tối đa lên đến 40.000 tỉ yen dự kiến kéo dài đến hết quí 2-2012.
2. Giá trị các đồng tiền chủ chốt tiếp tục chao đảo.
Hơn 2 năm sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, nền kinh tế thế giới chưa phục hồi được như mong đợi và vẫn phải đối mặt với nhiều nguy cơ. Điều này đã làm cho lòng tin của giới đầu tư và người tiêu dùng vào đồng đô la Mỹ, đồng tiền chung châu Âu và bảng Anh tiếp tục suy giảm trong năm 2011.
Nguồn: IMF
Diễn biến giá trị đồng đô la Mỹ không mấy sáng sủa hơn năm trước do những bất ổn của nội tại nền kinh tế Mỹ. Tính đến hết quý III/2011, giá trị đồng USD đã suy giảm so với hầu hết các đồng tiền khác: giảm 0,65% so với bảng Anh, giảm 0,25% so với Euro, và giảm tới 5,72% so với Yên Nhật dù cho kinh tế nước này đang phải đối mặt với những hậu quả nặng nề do động đất, sóng thần và điện hạt nhân gây ra. Tuy nhiên, bước sang quý cuối cùng của năm, nền kinh tế Mỹ bắt đầu le lói dấu hiệu phục hồi nên đồng USD đã lấy lại phần nào giá trị của mình.
Nhìn chung, số phận của đồng bạc xanh dường như còn u ám hơn cả năm 2010. Bất chấp thực tế là đồng Euro và đồng bảng Anh trong năm qua đang chịu sức ép lớn hơn bao giờ hết từ các quan ngại liên quan đến vấn đề nợ công Châu Âu kéo dài xuyên suốt từ cuối năm 2009 thì đô la Mỹ cũng chỉ tăng được 3,17% giá trị so với đồng Euro và tăng 0,42% so với đồng bảng Anh; thấp hơn khá nhiều mức tăng của đô la Mỹ so với 2 đồng tiền này trong năm 2010 (8,53% và 4,56%). Khủng hoảng nợ công kéo dài đã khiến nhiều quốc gia trong khu vực đồng tiền chung châu Âu buộc phải áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng khiến kinh tế những nước này lâm vào tình trạng khó khăn. Việc các nhà lãnh đạo khu vực châu Âu nhóm họp nhiều lần với nỗ lực giải cứu mà không đạt được mấy kết quả đã chỉ ra những bất đồng trong nội bộ EU. Và điều này càng khiến cho sức khỏe của đồng Euro bị nghi ngờ; thậm chí đôi lúc người ta đã nhắc tới sự sụp đổ của đồng tiền chung Châu Âu.
Điểm sáng duy nhất trong bức tranh tiền tệ thế giới năm qua có lẽ là việc nguy cơ xảy ra “chiến tranh tiền tệ” - điều mà giới tài chính lo lắng vào cuối năm trước đã rơi vào quên lãng; hoặc ít ra thì các nền kinh tế mới nổi trong năm nay cũng đã ưu tiên cho một công tác quan trọng hơn: công tác kiềm chế lạm phát. Trước tình trạng giá cả hàng hóa gia tăng, đặc biệt là lương thực và dầu mỏ, nhiều nước đã cho phép đồng tiền nước mình tăng giá để giảm áp lực lạm phát.
Nguồn: IMF
Một điểm nóng tiền tệ trong năm 2010 là tranh cãi giữa Mỹ và Trung Quốc xung quanh việc định giá lại đồng NDT cũng đã dịu lại trong năm 2011. Mặc dù áp lực từ phía Mỹ đối với Trung Quốc trong năm 2011 là không lớn như năm 2010 nhưng Trung Quốc đã cho phép đồng NDT duy trì xu hướng tăng giá so với đồng đô la Mỹ trong suốt năm 2011. Kết thúc năm 2011, đồng NDT đã tăng 4,42% giá trị so với đồng đô là Mỹ, cao hơn 1,1% so với con số 3,32% của năm 2010.
3. Giá vàng thế giới liên tục biến động tăng mạnh trong năm 2011.
Trong năm 2011, kinh tế thế giới diễn biến tiêu cực, cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu chưa được giải quyết, những bất đồng xoay quanh mức trần nợ công của Mỹ tiếp tục làm niềm tin của giới đầu tư vào tiền giấy suy giảm mạnh. Như một hệ quả tất yếu, năm 2011 chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của giá vàng - đặc biệt trong quý III/2011, khi cả giới đầu tư và các NHTW đổ xô mua vàng như một bến đỗ an toàn.
Nguồn: IMF
Trong năm, giá vàng thế giới đã liên tiếp lập nhiều kỷ lục mới với các mốc 1436$/oz (02/03); 1460$/oz (07/04); 1541$/oz (04/05); 1638$/oz (02/08) và 1895$/oz (06/09); thậm chí có những thời điểm đầu tháng 9, giá vàng đã đạt trên 1920$/oz. Giá vàng năm 2011 trung bình ở mức 1572.32$/oz; tăng thêm gần 350$/oz (tương đương 28.57%) so với mức trung bình 1222.95$/oz của năm 2010.
Năm 2011 cũng chứng kiến lực mua vàng kỷ lục của các NHTW. Hội đồng Vàng Thế giới dự báo lượng vàng mà các NHTW mua trong cả năm 2011 có thể lên đến 450 tấn, mức cao nhất kể từ khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ. Trong khi đó, con số này của năm 2010 chỉ là 142 tấn. Tính riêng trong quý III/2011, theo báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới, các NHTW đã mua vào tới 148,4 tấn vàng, lượng mua cao kỷ lục kể từ năm 1971.
Tuy nhiên, khác với năm 2010 – một năm được gọi là năm “hoàng kim” của vàng, diễn biến giá vàng thế giới trong quý IV/2011 cho thấy không phải giá vàng lúc nào cũng chỉ duy trì xu hướng tăng. Việc giá vàng liên tục tăng cao đột biến làm gia tăng các quan ngại về nguy cơ “bong bóng vàng”. Đồng thời, một số chuyên gia phân tích đã nhận ra trong thời gian gần đây, dường như vàng không còn giữ vững được vị trí “vịnh tránh bão” trong tâm lý thị trường khi giá vàng thường biến động cùng chiều với giá các tài sản rủi ro. Những điều này đã gióng lên một hồi chuông cảnh báo đối với các nhà đầu tư. Thêm vào đó, giống với quy luật khối lượng giao dịch vàng thường thấp về cuối năm, giao dịch vàng đã trở nên trầm lắng hơn vào 3 tháng cuối 2011. Kết thúc năm 2011, giá vàng thế giới dừng ở mức 1531$/oz. Như vậy, kể từ khi lập đỉnh trên 1.920$/oz hồi đầu tháng 9, giá vàng đã để mất gần 350$/oz, tương đương 18%.
Diễn biến giá vàng trong quý IV/2011 là một bài học quý giá cho các nhà đầu tư vàng. Tuy nhiên, theo nhận định của phần lớn các nhà đầu tư, trong năm 2012, vàng vẫn là một kênh đầu tư an toàn khi kinh tế thế giới vẫn còn nhiều khó khăn.
4. Thị trường chứng khoán quốc tế tụt dốc
Trong năm 2011, trước rất nhiều những diễn biến bất lợi của kinh tế thế giới, thị trường chứng khoán thế giới đã có dấu hiệu suy giảm rõ rệt sau một thời gian hồi phục vào năm 2010. Thị trường cũng có một số thời điểm thăng hoa qua các đợt lập đỉnh vào cuối tháng 4 và tháng 11, đặc biệt vào tháng 4 khi chỉ số chứng khoán Mỹ SP500 lên mức cao nhất kể từ tháng 6/2008 (12810.54 điểm), gần đạt mốc đầu năm 2008 – ngay trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và suy thoái kinh tế trên quy mô rộng (13043.96 điểm). Tuy nhiên, toàn cảnh thị trường chứng khoán năm 2011 vẫn là một bức tranh khá ảm đạm. Cụ thể, trong 6 chỉ số chứng khoán tiêu biểu là Dow Jones, SP500, Nasdaq, FTSE, Nikkei và Hangseng, chỉ có 2 chỉ số tăng điểm và 1 chỉ số giữ nguyên so với cuối năm 2010 (Dow Jones kết thúc năm ở mức 12217.56 điểm, tăng 5.53%, Nasdaq: 2605.15 điểm tăng 17,46%). Cả 3 chỉ số còn lại đều giảm điểm, trong đó giảm sâu nhất là Hangseng (giảm xấp xỉ 20% so với cuối năm 2010), theo sau là Nikkei 225 (giảm 17.34%) và FTSE (giảm 5.55%)
Chỉ số |
Đầu năm |
Cuối năm |
Cao nhất |
Thấp nhất |
Chênh lệch (%) |
|
So với cuối năm 2010 |
So với đáy năm 2009 |
|||||
Dow Jones |
11577.51 |
12217.56 |
12810.54 |
10655.3 |
5.53 |
86.61 |
SP 500 |
1257.64 |
1257.60 |
1363.61 |
1099.23 |
0.00 |
85.89 |
Nasdaq |
2217.86 |
2605.15 |
2738.63 |
2038.22 |
17.46 |
246.23 |
FTSE |
5899.9 |
5572.30 |
6091.3 |
4944.4 |
-5.55 |
58.66 |
Nikkei |
10228.9 |
8455.35 |
10857.5 |
8160.01 |
-17.34 |
19.85 |
Hangseng |
23035.5 |
18434.39 |
24419.6 |
16250.3 |
-19.97 |
67.34 |
Năm 2011 chứng kiến hai đợt suy giảm mạnh mẽ trên các sàn giao dịch chứng khoán quốc tế. Đầu tiên là đợt suy giảm diễn ra trong tháng 5 và tháng 6 và đợt suy giảm thứ hai trong giai đoạn tháng 9 đến tháng 11. Một số ngành có cổ phiếu giảm tương đối mạnh trong giai đoạn này là tài chính, năng lượng, công nghệ và nguyên vật liệu. Nguyên nhân chính là tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới có xu hướng giảm, lạm phát có dấu hiệu tăng cao tại nhiều quốc gia cùng mối lo ngại khủng hoảng nợ công tại Châu Âu. Vào tháng 6/2011, do hậu quả của trận động đất tại Nhật Bản và giá năng lượng ngày càng cao, Cục dự trữ Liên bang Mỹ FED lần thứ hai hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ năm 2011, xuống mức 2.7-2.9% thay vì mức 3.1-3.3%, và trước đó là 3.4-3.9% vào đầu năm. FED cũng tuyên bố sẽ kết thúc chương trình mua 600 tỷ USD trái phiếu (QE2) vào cuối tháng 6/2011 như dự kiến, đồng thời không đề cập đến việc hỗ trợ thêm cho nền kinh tế. Tiếp đó, vào tháng 9/2011, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tiếp tục cảnh báo các dấu hiệu suy giảm đối với triển vọng kinh tế cùng lúc với việc Moody’s hạ xếp hạng tín dụng một số ngân hàng lớn tại Mỹ. Tại Châu Âu, vấn đề lớn nhất trong thời gian này nằm ở nguy cơ của cuộc khủng hoảng nợ công tại các nước trong khu vực. Thị trường chứng khoán Châu Á cũng đi xuống, trong đó nghiêm trọng nhất là đợt sụt giảm vào tháng 9 khi các chỉ số chứng khoán Châu Á rơi xuống mức thấp nhất trong năm do mối lo ngại lạm phát tại một số quốc gia, dấy lên khả năng các NHTW sẽ tiếp tục chính sách thắt chặt tiền tệ
Thị trường quốc tế được phục hồi một phần vào cuối tháng 11/2011, bất chấp một số nhân tố gây bất ổn kinh tế thế giới vẫn chưa được giải quyết triệt để. Trong giai đoạn này, thị trường chứng khoán thế giới có sự phân hóa rõ rệt. Tại thị trường Mỹ, những thông tin khả quan về tình hình doanh nghiệp và nền kinh tế Mỹ đã phần nào giúp thị trường chứng khoán Mỹ phục hồi. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Châu Á vẫn chưa thể khởi sắc so với giai đoạn đầu năm 2011 do mối lo ngại về suy giảm tăng trưởng kinh tế của nhiều nước trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản. Vì vậy, các chỉ số chứng khoán Châu Á đều kết thúc năm 2011 với điểm số thấp hơn cuối năm 2010 (Hangseng giảm xấp xỉ 20%, Nikkei giảm 17.34%)
***
Nhìn chung, hoạt động kinh tế toàn cầu trong năm 2011 mặc dù vẫn phục hồi nhưng ngày càng bộc lộ nhiều hơn những rủi ro có thể gây bất ổn trên diện rộng như giá cả tăng cao, lạm phát tăng cao, thâm hụt ngân sách và nợ công không được cải thiện nhiều, tình trạng thất nghiệp vẫn ở mức cao tại các nước phát triển, luồng vốn đầu tư giảm. Những bất ổn này có thể tiếp tục ảnh hưởng xấu đến các cân đối kinh tế vĩ mô vốn đang bị mất cân bằng trầm trọng trong nội bộ từng khu vực kinh tế và giữa khu vực kinh tế phát triển và đang phát triển. Những rủi ro này cũng có thể xói mòn thành quả của sự hồi phục chưa thực sự vững chắc từ sau khủng hoảng tài chính 2008-2009, đồng thời khiến kinh tế thế giới có thể bước vào một khủng hoảng mới.
Với một năm 2011 đầy biến động như vậy, kinh tế thế giới năm 2012 chắc chắn sẽ phải tiếp tục phải đối mặt với không ít những khó khăn thách thức. Theo dự báo của các tổ chức quốc tế như IMF, WB thì trong năm 2012, các vấn đề như nguy cơ lạm phát gia tăng, cuộc khủng hoảng nợ công vẫn có khả năng diễn biến phức tạp, nhu cầu hàng hóa sụt giảm sẽ tiếp tục là những thách thức cản trở tốc độ phục hồi của các nền kinh tế thế giới. Điều này dẫn đến yêu cầu cần có sự hợp tác và phối hợp chặt chẽ về mặt chính sách của các “đầu tàu” kinh tế thế giới nhằm chung tay giải quyết những vấn đề bất ổn, thúc đẩy kinh tế tiếp tục tăng trưởng bền vững và hạn chế những rủi ro trên phạm vi toàn cầu.
Phòng NCTT-NH Trong nước