Tăng trưởng tốt nếu cải cách hiệu quả

Kinh tế Việt Nam đang đứng ở đâu trong khủng hoảng kinh tế toàn cầu, đã thực sự vượt qua điểm đáy của suy giảm kinh tế chưa? Đâu là mô hình tăng trưởng kinh tế phù hợp và những rủi ro nào có thể xảy ra trong bối cảnh kích cầu hiện nay? TS. Lê Đăng Doanh (ảnh trên) đã đưa ra những quan điểm riêng của ông về vấn đề này trong cuộc trả lời phỏng vấn Thời báo Ngân hàng. (An Bình thực hiện).
PV: Từ tháng 3/2009 đến nay, kinh tế trong nước đã có nhiều dấu hiệu chuyển biến tích cực hơn. Liệu có thể cho rằng nền kinh tế đã thực sự vượt qua điểm đáy suy giảm tăng trưởng, thưa ông?
TS. Lê Đăng Doanh: Những số liệu 4 tháng đầu năm cho thấy nền kinh tế đã có những dấu hiệu tích cực. Ví dụ ngành xây dựng đã có dấu hiệu hồi phục, nông nghiệp tăng trưởng tốt rất đáng hoan nghênh nhưng đó có phải là những dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đã thực sự hồi phục hay chưa phải thì phải có tiêu chí? GDP tăng trưởng nhưng bao nhiêu là do thực sự nền kinh tế tăng lên. Mức độ tăng tín dụng? Tạo công ăn việc làm? Số người thất nghiệp có giảm…? Những việc đó phải được đưa ra thảo luận nếu không sẽ thành "ông nói gà bà nói vịt". Hiện trên thế giới không có một tổ chức hay cá nhân có trách nhiệm nào tuyên bố là đã vượt qua khủng hoảng. Tất cả đều tuyên bố tình hình diễn biến phức tạp và cuối năm 2009 có cải thiện chút ít nhưng đó là tốc độ suy giảm tăng trưởng kinh tế chậm lại, chứ không phải là tăng trưởng dương.
Đối với nền kinh tế Việt Nam, xuất khẩu chiếm đến 72% GDP, nhập khẩu gần 100% nếu tính cả nhập khẩu dịch vụ thì hơn 100% GDP. Nghĩa là chúng ta phụ thuộc khá lớn vào kinh tế thế giới. Vì thế, nói kinh tế Việt Nam có khả năng hồi phục sớm thì nên hiểu phục hồi như thế nào? Và trong những lĩnh vực nào? Tôi thấy điều cần thiết hiện nay là tránh đưa ra những nhận định lạc quan quá sớm khi chưa đủ căn cứ như: tháng 5/2009 tăng trưởng rồi, hồi phục rồi… trong khi đó các nước khác đều rất thận trọng. Ví dụ Singapore nói sẽ tăng trưởng âm 8%, mức độ trì trệ và khủng hoảng sẽ kéo dài 6 năm... Chính vì vậy, cần có thông điệp thận trọng nhưng rõ ràng để doanh nghiệp và người dân lường trước và có những nỗ lực cần thiết.
PV: Gần đây, các chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước đề cập nhiều đến mô hình tăng trưởng. Theo ông, kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng theo mô hình nào?
TS. Lê Đăng Doanh: Việt Nam có nền nông nghiệp hoạt động khá hiệu quả với nhiều sản phẩm nông nghiệp như: gạo, tiêu, cà phê, thủy sản… vừa đáp ứng tốt nhu cầu trong nước vừa xuất khẩu với khối lượng lớn. Vì thế chúng ta có thể tránh được mô hình chữ L. Đối với nhiều quốc gia trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế, nếu không có tiền thì người dân không mua nhà, mua ô tô nhưng họ vẫn phải ăn tôm, uống cà phê… Đó là may mắn cho kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế, bởi chúng ta vẫn có thị trường lớn cho xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp.
Cũng phải nói rằng, nếu chúng ta cải cách hiệu quả, đổi mới cấu trúc tốt thì nền kinh tế sẽ tăng trưởng tốt. Khi đó, tránh được mô hình tăng trưởng theo chữ L. Tất nhiên khó có thể đạt được mô hình tăng trưởng theo chữ V. Nhưng có thể đạt được mô hình chữ U trong điều kiện phải cải cách hiệu quả.
PV: Bên cạnh những dấu hiệu về những chuyển biến lạc quan hơn của nền kinh tế thì cũng đã xuất hiện những ý kiến cho rằng, cần phải lường trước nguy cơ lạm phát quay trở lại sau khi Chính phủ thực hiện một loạt giải pháp kích cầu?
TS. Lê Đăng Doanh: Theo tôi, những tín hiệu hiện nay về tiền tệ là rất đáng chú ý vì tổng phương tiện thanh toán đã tăng lên đến 11,4% so với cùng kỳ năm trước. Vì vậy, phải cảnh giác khi lượng tiền cung ứng tăng cao bởi trong trường hợp đó, nếu giá xăng dầu tăng kéo theo giá một số mặt hàng khác tăng lên sẽ dẫn tới hiện tượng cộng hưởng khiến lạm phát quay trở lại. Bên cạnh đó, nếu tín dụng tăng trưởng một cách thái quá cũng sẽ tác động làm tăng lạm phát. Đó là điều bất lợi cho nền kinh tế.
PV: Xin cảm ơn ông