Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa ban hành Nghị quyết số 2092/NQ-UBTVQH15 ngày 3/4/2026 về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Việc tổng rà soát nhằm đánh giá chính xác, đầy đủ, toàn diện thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, qua đó đề xuất giải pháp xử lý tổng thể các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn do quy định pháp luật và góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Rà soát toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực
Theo Nghị quyết, việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm đánh giá chính xác, đầy đủ, toàn diện thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; trên cơ sở đó đề xuất giải pháp xử lý tổng thể nhằm giải quyết các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn do quy định pháp luật.
Qua đó, góp phần hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật; phục vụ xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện đại, hợp lý, khoa học, dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, khả thi; bảo vệ quyền con người, quyền công dân; bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, mở đường cho kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới; góp phần cung cấp thông tin phục vụ cho việc nghiên cứu, sửa đổi tổng thể Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013.
Về đối tượng và phạm vi, Nghị quyết quy định tổng rà soát toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền ở Trung ương và địa phương ban hành còn hiệu lực (trừ Hiến pháp) và các văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành nhưng chưa có hiệu lực tính đến hết ngày 31/10/2026.
Việc rà soát văn bản quy phạm pháp luật có nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước phải bảo đảm thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.
Đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật
Theo Nghị quyết, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được rà soát, đánh giá theo các tiêu chí về sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; tính tương thích với điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
Đồng thời, việc rà soát phải đánh giá yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện hành nghề, đầu tư, kinh doanh, thủ tục hành chính bất hợp lý, tạo gánh nặng chi phí tuân thủ; phát hiện quy định pháp luật không rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không khả thi, gây khó khăn trong áp dụng, thực hiện pháp luật; phát hiện lĩnh vực, nội dung, quan hệ xã hội chưa có quy định pháp luật điều chỉnh.
Quá trình thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phải bám sát mục tiêu, định hướng về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam; chủ trương phân quyền, phân cấp; tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động của bộ máy nhà nước theo mô hình chính quyền 3 cấp; thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số; yêu cầu quản lý nhà nước và khuyến khích sáng tạo, khơi thông mọi nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
Nghị quyết quy định Ủy ban Thường vụ Quốc hội thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, do Chủ tịch Quốc hội làm Trưởng ban.
Ban Chỉ đạo có Phó Trưởng ban thường trực và các Phó Trưởng ban khác, Ủy viên thường trực và các Ủy viên khác.
Ban Chỉ đạo giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc việc thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Bộ Tư pháp là Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, trực tiếp tham mưu, giúp việc cho Ban Chỉ đạo.
Báo cáo kết quả tổng rà soát trong tháng 12/2026
Theo Nghị quyết, các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ theo Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; tổ chức tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc trách nhiệm của mình theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 87/2025/QH15, hướng dẫn của Ban Chỉ đạo và cơ quan có thẩm quyền.
Các cơ quan có trách nhiệm gửi Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo báo cáo tình hình triển khai và kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để tổng hợp; đồng thời chuẩn bị nguồn lực và các điều kiện bảo đảm cho việc thực hiện tổng rà soát.
Chính phủ chỉ đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân liên quan tổ chức thực hiện kịp thời, chất lượng, hiệu quả nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Nghị quyết đồng thời giao Bộ Tài chính hướng dẫn các cơ quan khẩn trương lập dự toán bổ sung kinh phí bảo đảm thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đúng pháp luật, hiệu quả trong phạm vi cả nước.
Bộ Tư pháp có trách nhiệm tổng hợp, xây dựng các báo cáo để Chính phủ báo cáo Ban Chỉ đạo cho ý kiến trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo tiến độ. Trong đó, Báo cáo tình hình triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong tháng 8/2026; Báo cáo kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong tháng 12/2026.
Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan xây dựng, trình Ban Chỉ đạo ban hành Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Nghị quyết số 2092/NQ-UBTVQH15 có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan theo dõi, đôn đốc việc triển khai thực hiện Nghị quyết.
HN