Khi môi trường kinh doanh tăng 14 bậc

Khi môi trường kinh doanh tăng 14 bậc

Việt Nam là một trong những nền kinh tế có những bước cải cách mạnh mẽ nhất trong khu vực

Đỗ Phạm

Những nỗ lực được “đền đáp”

Trên diễn đàn Quốc hội tại kỳ họp thứ 4, khóa XIV đang diễn ra, các đại biểu đều đánh giá cao những nỗ lực của cả hệ thống chính trị. Theo đó, với sự chỉ đạo quyết liệt, năng động của Chính phủ, sự vào cuộc của các tổ chức chính trị xã hội và cộng đồng DN, chúng ta đã thu được những kết quả đáng trân trọng như: 13/13 chỉ tiêu kinh tế đạt và vượt kế hoạch đề ra; môi trường kinh doanh (MTKD) được cải thiện; thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển DN tăng cao nhất từ trước tới nay, hay việc các bộ, ngành đã mạnh tay cắt bỏ, giảm hàng trăm các thủ tục hành chính trong đầu tư kinh doanh, tăng cường giải quyết những vướng mắc của DN trong thời gian vừa qua.

Trong khi đó, theo bảng Xếp hạng Doing Business 2018 của WB vừa công bố ngày 31/10/2017, MTKD của Việt Nam có sự cải thiện đáng kể, lên vị trí 68/190 nền kinh tế, tăng 14 bậc so với năm ngoái (vị trí 82). Đây là mức tăng bậc nhiều nhất trong thập niên qua. Điểm số chung tăng 2,85%. Kết quả tích cực này đạt được bởi 8/10 chỉ số tăng điểm (không có chỉ số nào giảm điểm) và 6/10 chỉ số tăng bậc.

Cụ thể, chỉ số Nộp thuế và BHXH tăng điểm và tăng hạng nhiều nhất (tương ứng tăng 14,78 điểm và 81 bậc), đạt vị trí 86/190 (trong khi năm ngoái ở vị trí 167). Chỉ số này tăng mạnh nhờ cải thiện trong thủ tục nộp thuế và việc ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng giao dịch điện tử trong thủ tục BHXH. Một chỉ số cũng ghi nhận mức tăng bậc cao là Tiếp cận điện năng, với 32 bậc tăng thêm và lên vị trí 64/190 nhờ cải thiện về mức độ tin cậy cung ứng điện năng thông qua vận hành hệ thống giám sát năng lượng SCADA. Đây là hệ thống vận hành tự động hoá với chức năng quản lý, giám sát hệ thống điện qua thiết bị theo dõi các thông số kỹ thuật chính của nguồn điện, giúp tiết kiệm điện năng và bảo vệ môi trường.

Trong khi đó, chỉ số Tiếp cận tín dụng cũng ghi nhận mức tăng 5 điểm và cải thiện 3 bậc, vươn lên vị trí thứ 29/190. Theo WB, chỉ số này được ghi nhận cải cách nhờ mở rộng phạm vi giao dịch tài sản bảo đảm. Theo luật sư Trương Thanh Đức, Trọng tài viên VIAC, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật BASICO, sự ghi nhận này có thể là vì các vấn đề liên quan đến tài sản bảo đảm được sắp xếp lại tổng thể một cách đầy đủ, hợp lý và rõ hơn trong Bộ luật Dân sự mới có hiệu lực từ 1/1/2017 và việc khôi phục lại quyền thu giữ tài sản của TCTD (theo Nghị quyết 42/2017/QH14 ngày 21/6/2017 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD).

Ngoài ra, ba chỉ số khác cũng có cải thiện gồm: Chỉ số Cấp phép xây dựng xếp hạng thứ 20/190, cải thiện 4 bậc so với năm ngoái (từ thứ hạng 24); Chỉ số Bảo vệ nhà đầu tư xếp thứ 81/190, tăng 6 bậc; Chỉ số Giải quyết tranh chấp hợp đồng tăng 3 bậc, từ vị trí 69 lên vị trí 66/190.

Theo bà Nguyễn Minh Thảo, Trưởng Ban, Ban MTKD và năng lực cạnh tranh, Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), những cải thiện về MTKD được quốc tế ghi nhận như trên là kết quả của hàng loạt các giải pháp Chính phủ đã và đang thực hiện nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của DN trong thời gian vừa qua. Điển hình như việc ban hành và chỉ đạo sát sao việc thực hiện các Nghị quyết số 19 về cải thiện MTKD, nâng cao năng lực cạnh tranh; Nghị quyết số 35 về hỗ trợ phát triển DN; xây dựng, sửa đổi các bộ luật liên quan tới hoạt động kinh doanh theo chuẩn mực quốc tế như Luật DN, Luật Đầu tư; tập trung cải cách toàn diện quy định về điều kiện kinh doanh và quy định về quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu;…

Phía trước còn chông gai

Tuy các chỉ số tăng bậc chiếm đa số và không có chỉ số nào bị giảm điểm nhưng vẫn còn 4/10 chỉ số MTKD giảm bậc. Cụ thể, chỉ số Khởi sự kinh doanh giảm 2 bậc; Đăng ký sở hữu tài sản giảm 4 bậc; Giao dịch thương mại qua biên giới giảm 1 bậc và Giải quyết phá sản DN giảm 4 bậc. Luật sư Đức tỏ ra khá ngạc nhiên khi chỉ số Khởi sự kinh doanh giảm bậc so với năm trước. Bởi trong thời gian vừa qua, vấn đề hình sự hóa các quan hệ hành chính, kinh tế đã được cởi bỏ trong khi nhiều điều kiện, rào cản kinh doanh cũng được tháo gỡ... Nên vấn đề ở đây có thể là về mặt thời điểm thu thập dữ liệu để tổng hợp xây dựng báo cáo và những biến chuyển này chưa kịp được cập nhật. Điều đó cũng hàm ý, có thể trong lần báo cáo Doing Business tiếp theo của WB, những cải thiện đó sẽ được ghi nhận.

Nhìn nhận về nguyên nhân giảm ở những chỉ số trên, bà Thảo cho rằng: “Sự giảm bậc không phải do các chỉ số không có sự cải thiện mà do các quốc gia khác có sự cải thiện tốt hơn Việt Nam trên các chỉ số này (vì không có chỉ số nào giảm điểm, 3 trong 4 chỉ số tăng điểm, 1 chỉ số không thay đổi về điểm số). Riêng đối với chỉ số Giao dịch thương mại qua biên giới, WB ghi nhận Việt Nam có cải cách tích cực trong thủ tục hải quan điện tử và cơ quan hải quan làm thêm giờ để giải quyết thủ tục cho DN”.

Đáng chú ý là trong năm nay, cùng với Việt Nam, 3 nước trong ASEAN gồm Thái Lan, Indonesia và Brunei cũng có sự tăng hạng vượt bậc và thậm chí nhanh hơn Việt Nam. Cụ thể: Thái Lan tăng 20 bậc; Indonesia tăng 19 bậc; Brunei tăng 16 bậc. “Trong đó, hai năm gần đây, Indonesia và Brunei liên tục có sự tăng hạng đáng kể và với tốc độ nhanh hơn nước ta. Năm 2016, Indonesia tăng 15 bậc, Brunei tăng 25 bậc. Với đà cải cách mạnh mẽ của các nước trong khu vực thì mục tiêu Việt Nam đạt mức độ trung bình của các nước ASEAN 4 trên các chỉ tiêu về MTKD sẽ trở nên thách thức và đòi hỏi chúng ta phải quyết tâm và nỗ lực nhiều hơn”, bà Thảo cho biết.

Trong khi đó theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, việc chỉ số MTKD tăng 14 bậc và ghi nhận của WB về việc Việt Nam là một trong những nền kinh tế có những bước cải cách mạnh mẽ nhất trong khu vực cho thấy những nỗ lực vượt bậc vừa qua đã mang lại kết quả và là điều rất đáng mừng.

“Nhưng hành trình cải cách vẫn còn rất gian nan và mọi việc không thể giải quyết trong một sớm, một chiều. Vì vậy, điều đáng mừng nhất theo tôi là Chính phủ đã không quá lạc quan với thành tích này. Chính phủ vẫn cần tập trung vào việc khơi thông các nguồn lực trong nước, phát triển mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân, thông qua đẩy mạnh cải cách thể chế, cắt giảm các thủ tục hành chính rườm rà, bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết, giảm các chi phí cả chính thức và không chính thức đang đè lên vai của người dân và DN”, ông Lộc khuyến nghị.