Bốn ưu tiên để tăng trưởng bền vững
Muốn tăng trưởng nhanh, bền vững thì phải ổn định vĩ mô
Tri Nhân
“Chúng ta không được chủ quan và thỏa mãn, không được phép cho bộ máy phát triển dừng lại. Việt Nam cần kiên trì thay đổi mô hình mới dựa trên nền tảng năng suất và đổi mới sáng tạo, giảm dần sự phụ thuộc tài nguyên, lao động giá rẻ. Chúng ta phải coi thành tựu năm 2017 là cơ sở để tự tin hơn trong nỗ lực tái cơ cấu nền kinh tế và tăng trưởng bền vững, tạo ra nền móng vững chãi hơn để kinh tế tăng trưởng cao và lâu dài”, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã phát biểu như vậy trong phiên thảo luận chính sách cấp cao với chủ đề “Tăng trưởng kinh tế - triển vọng 2018” tại Diễn đàn Kinh tế 2018.
Năm 2017 là năm thành công của nền kinh tế Việt Nam với tốc độ tăng trưởng 6,81%, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao nhất khu vực châu Á và toàn cầu. Cải cách kinh tế được đẩy mạnh, môi trường kinh doanh được cải thiện đáng kể, cạnh tranh bình đẳng công bằng... củng cố lòng tin của nhà đầu tư và DN, tạo ra sinh khí mới cho nền kinh tế.
Kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập toàn cầu được đánh giá là nền kinh tế hấp dẫn nhất thế giới. “Nhưng chúng ta không chủ quan với thành quả đã đạt được”, Thủ tướng nhấn mạnh. Cần thẳng thắn thừa nhận kinh tế Việt Nam còn đối mặt nhiều thách thức trong trung và dài hạn, trong đó làm thế nào để phát triển nhanh và bền vững, thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình là yêu cầu quan trọng nhất. Thời gian tới Việt Nam cần kiên trì mô hình tăng trưởng mới trên nền tảng năng suất sáng tạo, giảm bớt các yếu tố tăng trưởng dựa trên tài nguyên và lao động giá rẻ.
Dân số vàng của Việt Nam chỉ kéo dài thêm hai thập kỷ nữa và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt hơn. Vậy làm thế nào để Việt Nam đạt được hai mục tiêu vừa tăng trưởng kinh tế nhanh, vừa tăng trưởng bền vững như các nước Nhật Bản, Hàn Quốc đã đạt được? Cách thức để đạt được mục tiêu này là dựa trên ba đòn bẩy của nền kinh tế: Phát triển năng lượng bền vững; cải thiện năng suất lao động trong bối cảnh công nghiệp hóa và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Thành tựu của năm 2017 là để ta tự tin hơn trong tái cơ cấu và tạo ra nền móng chặt chẽ hơn cho nền kinh tế phát triển cao hơn trong dài hạn.
Phát triển kinh tế là cuộc đua đường trường, là cuộc đua maraton chứ không phải cuộc chạy đua nước rút, Thủ tướng phát biểu và kêu gọi: “Chúng ta cần biến khát vọng thịnh vượng cho dân tộc bằng hành động cụ thể, phấn đấu trở thành con hổ kinh tế mới của châu Á. Bây giờ chưa được, nhưng tại sao lại không và luôn phải tìm câu trả lời làm gì để đạt được điều ấy”.
“Lửa thử vàng, gian nan thử sức”
TSKH. Nguyễn Văn Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương đã phát biểu rằng: “Người Việt Nam chúng ta có câu “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”. Việc vượt qua nhiều thách thức để đạt tăng trưởng 6,81% trên một nền tảng kinh tế vĩ mô vững chắc hơn với các chỉ báo kinh tế như lạm phát, nợ công, bội chi ngân sách, cán cân thương mại, hiệu quả đầu tư đều được cải thiện, qua đó, không chỉ cho thấy những nỗ lực vượt bậc của Việt Nam, mà còn giúp chúng ta thấy được đâu là những trụ đỡ, động lực quan trọng của nền kinh tế”.
Người phương Tây có câu: “Người bi quan luôn tìm ra khó khăn trong mọi cơ hội. Người lạc quan luôn nhìn được những cơ hội trong từng khó khăn”. Điểm tích cực là dân tộc Việt Nam luôn là một dân tộc lạc quan, chúng ta không bi quan, nhưng chúng ta phải thận trọng. Thận trọng đánh giá xem độ bền vững của những động lực tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn là gì và thận trọng để xác định xem cần làm gì để củng cố những động lực đó trở thành những lợi thế bền vững trong dài hạn, thay vì phụ thuộc vào những lợi thế so sánh là nhân công lao động dồi dào, giá rẻ hay tài nguyên thiên nhiên phong phú.
Nền kinh tế vẫn tồn tại yếu kém cần tập trung giải quyết như chất lượng tăng trưởng cải thiện còn chậm, mức độ cải thiện của năng suất tổng hợp TFP có dấu hiệu giảm sút, năng suất lao động chưa cao.
Một trụ cột quan trọng khác để đảm bảo phát triển kinh tế hiệu quả là Việt Nam cần xây dựng một nền công nghiệp năng lượng bền vững, tin cậy với giá cả hợp lý, đảm bảo môi trường và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu sử dụng năng lượng của Việt Nam đã tăng rất nhanh trong 15 năm qua và chúng ta đang phải đối mặt với thách thức sẽ chuyển từ một nước xuất khẩu sang một nước phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.
Bên cạnh đó là làm thế nào để cải thiện môi trường kinh doanh thông qua việc nâng cao chất lượng công tác quản trị rủi ro thương mại và đầu tư. Các vấn đề trên đều là những lát cắt quan trọng của nền kinh tế cần tập trung tháo gỡ sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững hơn.
Lạc quan và cải cách
Chia sẻ về vấn đề Việt Nam nên đặt ưu tiên gì trong phát triển sắp tới để tăng trưởng bền vững, cao, ông Ousmane Dione, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho rằng, cần ưu tiên 4 điểm. Thứ nhất là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô vì đây là yếu tố cực kỳ quan trọng. Thứ hai là cải cách thể chế bởi đây là cơ hội tốt, yếu tố nền tảng quan trọng để Việt Nam thực hiện thành công, cùng với đó là đảm bảo để chính sách được thực thi. Thứ ba là tiếp tục nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng để duy trì tốc độ tăng trưởng. Thứ tư là đầu tư nguồn nhân lực và điều kiện tiên quyết để có nguồn nhân lực chất lượng cao hướng tới cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển bày tỏ quan điểm: Tôi đồng tình với ý kiến của ông Ousmane Dione và tôi khẳng định rằng, muốn tăng trưởng nhanh bền vững thì phải ổn định vĩ mô, trong đó là phải đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia. Muốn làm được thì phải xây dựng chính sách tài khóa vận hành nền tài chính theo hướng tích cực và lành mạnh tiến tới từng bước cân đối thu chi ngân sách, giảm bội chi và nợ công, nâng cao đầu tư công. Làm được những điều đó, hy vọng kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng nhanh, bền vững trong 30 năm tới và nếu cứ tăng trưởng kinh tế trên 6% thì Việt Nam sẽ có thay đổi hết sức căn bản.