Tận dụng sức bật, bắt kịp cơ hội mới
Tận dụng cách mạng công nghiệp 4.0 để thu hẹp khoảng cách với các quốc gia phát triển
Ngọc Khanh
Những thông tin đầu tiên về tình hình kinh tế - xã hội trong những ngày Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018 vừa được phát đi từ cuộc họp của Thường trực Chính phủ với một số bộ, ngành chiều ngày 21/2, cho thấy không khí tích cực của cả nền kinh tế trong những ngày đầu năm.
Thời cơ để tăng tốc
Theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng, Tết Nguyên đán đã diễn ra đầm ấm, vui tươi, an toàn, tiết kiệm. Hàng hóa phục vụ Tết phong phú, chất lượng bảo đảm, không xảy ra tình trạng mất cân đối cung-cầu; sức mua tăng từ 12- 15% so với ngày thường và tăng 10% so với Tết 2017. Trong dịp nghỉ Tết, nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn được duy trì, nhất là trên các công trình trọng điểm, các đơn vị sản xuất thuộc lĩnh vực khai khoáng, luyện kim, năng lượng. Từ ngày mùng 3 Tết, nhân dân nhiều địa phương tranh thủ thời tiết thuận lợi đã tổ chức sản xuất, canh tác theo thời vụ. Hoạt động du lịch sôi động trong dịp Tết, lượng khách đến các khu du lịch trọng điểm tăng khoảng 15-20% so với Tết 2017. Một tin mừng đầu Xuân là chứng khoán có “màu xanh”, tăng 3%.
“Tôi có theo dõi tổng kết thì thấy tiền thưởng Tết của công nhân năm nay tăng khoảng 13%. Nông dân cũng có thu nhập cao hơn”, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc bày tỏ vui mừng. Theo Thường trực Chính phủ, diễn biến kinh tế - xã hội trong những ngày đầu năm cho thấy các kết quả đạt được trong năm 2017 đang tiếp nối đà tăng trưởng tích cực trong năm 2018.
Tuy nhiên, những diễn biến tích cực này không cho phép cả bộ máy Chính phủ chủ quan. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông Nguyễn Chí Dũng cho rằng, thành quả của nền kinh tế trong năm 2017 là rất đáng mừng, song cần coi đây là “bước đệm”, thời cơ tốt để tận dụng và cố gắng hơn nữa nhằm tập trung tăng tốc trong năm 2018.
Ông Dũng đánh giá, năm 2018 nền kinh tế đứng trước 3 cơ hội lớn để bứt phá. Thứ nhất, nền kinh tế đang trên đà phát triển tốt. Thứ hai, các chủ trương, chính sách, Nghị quyết của Đảng và Chính phủ qua thực tiễn cho thấy hoàn toàn đúng đắn, hiện đang được hiện thực hóa trong cuộc sống và sẽ tiếp tục tác động tích cực. Và thứ ba là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 là thời cơ ngàn năm có một, là cơ hội dành cho các nước đang phát triển và chậm phát triển.
Chia sẻ về cơ hội thứ ba, ông Dũng phân tích, với các cuộc cách mạng công nghiệp khác, chúng ta đã bị chậm quá xa, tới 20-30 năm, nhưng cuộc Cách mạng 4.0 diễn ra chưa quá lâu, cho phép chúng ta chậm khoảng 2-3 năm để tiếp cận và tăng tốc, tận dụng được nó để thu hẹp khoảng cách với các quốc gia phát triển. Và nếu lần này nữa mà chúng ta không nắm được cơ hội này thì nguy cơ tụt hậu càng xa ra, khả năng rút ngắn khoảng cách càng khó hơn. “Còn bắt đầu từ đâu, tiếp cận thế nào, ngành nghề cụ thể ra sao, lộ trình, nguồn nhân lực, vật lực… chúng ta nói nhiều nhưng chưa có cơ quan nào nghiên cứu bài bản để hoạch định ra chiến lược cụ thể”, ông Dũng lo ngại.
Khẩn trương vào cuộc
từ đầu năm
Cùng chung trăn trở với các thành viên Chính phủ, các chuyên gia kinh tế đều đồng tình rằng kết quả của năm 2017 là nền tảng để năm 2018 phát triển ổn định và bền vững hơn. Vì vậy khi khuyến nghị về định hướng điều hành trong năm 2018 các ý kiến đều cho rằng cần tập trung ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát; đồng thời làm rõ nét hơn việc cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng. Chúng ta đã có Nghị quyết về tái cơ cấu nhưng thực hiện còn chậm, năm nay phải đẩy mạnh hơn cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng hiệu quả sức cạnh tranh của nền kinh tế, phải tiến hành quyết liệt hơn.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng chia sẻ, một số vấn đề khác cần được đẩy mạnh là hiện nay nhiều thể chế cho điều hành nền kinh tế chưa được xây dựng, hoàn thiện đồng bộ, chất lượng chưa cao; đầu tư hạ tầng mấy năm gần đây chững lại do vướng mắc từ chính sách, nguồn lực, các văn bản quy phạm pháp luật… Ông Dũng lưu ý, chúng ta đã làm được một số công trình BOT chất lượng tốt, song hiện nay lại chững lại, trong khi thời gian tới chắc chắn không thể trông chờ vào đầu tư nhà nước được nữa, phải dựa vào nguồn lực PPP. “Đầu tư PPP sai ở đâu thì sửa đó, cá nhân sai phải trừng phạt, luật chưa đủ thì xây dựng, nhưng phải tiếp tục. Như tôi thấy hiện nay chững lại hết, các địa phương đang rất ngại, nhà đầu tư cũng rất ngại. Làm sao huy động được nguồn lực nếu chúng ta không có thái độ tích cực”, ông Dũng băn khoăn.
Với Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, tái cơ cấu ngân sách và kiểm soát nợ công là hai thách thức lớn nhất của ngành tài chính trong năm 2018, cần có quyết tâm cao để giải quyết. Ông Dũng cũng chia sẻ, cơ quan này sẽ trình với Quốc hội sửa đổi các luật liên quan đến thuế, cũng như nghiên cứu trình Chính phủ, để trình lên Quốc hội trong năm 2019 luật về tài sản, thuế tài sản. “Đấy là về đầu thu, trên tinh thần chính sách tài chính phải khơi thông nguồn lực, tạo thêm nguồn lực cho đất nước cũng như quản lý, phân bổ và sử dụng hiệu quả”, ông Dũng quả quyết.
Không khí khẩn trương đang bao trùm lên cả bộ máy Chính phủ dù Tết Nguyên đán Mậu Tuất chỉ vừa đi qua. Lưu ý việc triển khai công điện về thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã nhấn mạnh tinh thần là tất cả các cấp, các ngành, mọi đơn vị phải bắt tay ngay vào việc cụ thể, triển khai nhiệm vụ cụ thể. Các bộ, ngành, cơ quan rà lại nhiệm vụ trong phạm vi quản lý của mình để bắt tay ngay vào công việc, không để tình trạng tháng Giêng là tháng ăn chơi. Đặc biệt, các Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Công Thương, Ngân hàng Nhà nước theo dõi sát tình hình kinh tế vĩ mô, giá cả, biến động thị trường để giữ ổn định kinh tế vĩ mô, không để lạm phát tăng cao.
Yêu cầu các thành viên Chính phủ theo sự phân công cần đôn đốc kiểm tra công việc ở các đơn vị mình quản lý, Thủ tướng lưu ý việc tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh để tạo hứng khởi cho người dân, doanh nghiệp ngay đầu năm, giải phóng sức sản xuất.