Hiện nay, hệ thống siêu thị, đại siêu thị của khối doanh nghiệp nước ngoài có ảnh hưởng lớn tới hệ thống thương mại nước ta. Nếu doanh nghiệp nội địa không nhanh chân, khu vực ngoại thành, ngoại thị, nông thôn cũng sẽ bị khối ngoại chiếm lĩnh.
Bán lẻ tại nông thôn thu hút NĐT ngoại
Hải Yến
Hiện nay, hệ thống siêu thị, đại siêu thị của khối doanh nghiệp nước ngoài có ảnh hưởng lớn tới hệ thống thương mại nước ta. Nếu doanh nghiệp nội địa không nhanh chân, khu vực ngoại thành, ngoại thị, nông thôn cũng sẽ bị khối ngoại chiếm lĩnh.
Ông Dương Duy Hưng - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ Công Thương) cho biết, tỷ trọng thương mại hiện đại và truyền thống được chia theo tỷ lệ 25-75%, trong đó các DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (DN FDI) chiếm khoảng 30-40% của 25% thị trường thương mại hiện đại. Đây là một cảnh báo, nếu các DN bán lẻ nội không nhanh chóng, cơ quan quản lý không có những chính sách kịp thời, khu vực ngoại thành, ngoại thị, nông thôn cũng sẽ bị chiếm lĩnh.
Đánh giá cạnh tranh bán lẻ không chỉ diễn ra ở mô hình siêu thị và trung tâm thương mại mà còn ở các hình thức bán hàng khác, ông Vũ Vinh Phú, nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội cho rằng, do có lợi thế cạnh tranh về nhiều mặt nên hầu hết các địa điểm kinh doanh đắc địa đã về tay các DN nước ngoài.
Cụ thể, các DN nước ngoài có kinh nghiệm lâu năm, nhiều thương hiệu lớn, tiềm lực tài chính rất mạnh. Trong khi, Việt Nam chưa có nhiều tập đoàn phân phối mạnh, có đủ sức mạnh để dẫn dắt thị trường nội địa.
Phải chăng chính sự cạnh tranh khốc liệt này, trong tháng đầu năm mới 2018, ngành bán lẻ đã phải đón nhận một tin không vui. Theo Tổng cục Thống kê, số DN đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn trong ngành bán buôn, bán lẻ là 3,3 nghìn DN, tăng 24,4% so với cùng kỳ năm trước.
Thừa nhận ngành dịch vụ bán lẻ Việt Nam có xuất phát điểm thấp, manh mún, bộc lộ nhiều điểm yếu về tài chính, nhân lực... TS. Đinh Thị Mỹ Loan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam cho rằng, đây là quãng thời gian các DN nội địa gặp nhiều khó khăn, thách thức.
Bà Loan đánh giá: "Con đường chuyển dịch ngành phân phối và bán lẻ Việt Nam từ khái niệm, quy mô, cấu trúc, hệ thống và tập quán kinh doanh truyền thống sang một ngành thương mại hiệu quả, năng suất cao, công nghệ hiện đại và hướng tới người tiêu dùng không đơn giản và không dễ dàng. Mặc dù ngành bán lẻ của chúng ta đang cố gắng đi được những bước tiến nhỏ song các nước trong khu vực họ đang chạy”.
Theo ông Vũ Viết Ngoạn, Tổ trưởng Tổ Tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, ngành bán lẻ đang có 3 điểm yếu là quản trị chuỗi (vấn đề kết nối từ thượng nguồn đến hạ nguồn, chi phí, trung gian cao), khả năng tích hợp chưa có (là điểm yếu của Việt Nam nhưng lại là điểm mạnh của nước ngoài, khiến các DN nước ngoài có điều kiện ồ ạt xâm nhập thị trường Việt Nam) và cuối cùng là năng lực tài chính còn yếu.
Theo đó, Tổ trưởng Tổ Tư vấn đề nghị, Bộ Công Thương phân tích, đánh giá rõ tác động của DN nước ngoài đối với kinh tế trong nước, xu hướng của thương mại nội địa và thương mại điện tử trong tương lai.
Bà Đinh Thị Mỹ Loan cho rằng, cần phải thay đổi ngành bán lẻ, hướng tới tiếp tục tăng trưởng và đảm bảo tính cạnh tranh. Tuy nhiên, không có giải pháp phù hợp với mọi DN, mọi loại hình kinh doanh. Từng cá nhân, từng DN phải có chiến lược, con đường đi của riêng mình.
Theo Chủ tịch Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam, tốc độ và sự tiện lợi sẽ là hai yếu tố cốt lõi xác định chất lượng của trải nghiệm mua sắm hàng đầu. Cùng với đó, xu hướng cá nhân hóa sẽ là yếu tố then chốt trong việc bán lẻ trong tương lai. Mua sắm thuận tiện, trả tiền dễ dàng, thanh toán nhanh chóng là một thành phần quan trọng trong trải nghiệm mua sắm liền mạch.
Bên cạnh đó, bà Loan kiến nghị, Nhà nước cần có sự hỗ trợ không trái quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) cũng như cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia để các DN bán lẻ Việt Nam mở rộng thị trường... Thông qua đó, các DN có thể kết nối với khách hàng mới từ khối ASEAN, từ khắp thế giới.
Ông Nguyễn Thái Dũng, Phó Tổng giám đốc Big C Thăng Long chia sẻ, DN đừng bo bo nghĩ bảo vệ mình trước sự xâm lấn của các DN quốc tế, mà thay vào đó DN cần nghĩ cách tận dụng các ưu đãi để mở rộng thị trường, trước mắt là thị trường Đông Nam Á được đánh giá gần gũi và tương đồng với nền kinh tế Việt Nam.
Nhà nước cần tạo ra sân chơi với khuôn pháp lý chặt chẽ, tạo công bằng cho các DN dù lớn hay nhỏ đều có cơ hội phát triển ở thị trường Việt Nam. Nếu chậm xây dựng khuôn pháp lý chắc chắn sẽ gây hệ luỵ khi mà các tập đoàn quốc tế có thể chiếm lĩnh thị trường, ảnh hưởng tới quyền lợi người tiêu dùng và DN Việt Nam, ông Dũng nhấn mạnh.