Tăng trưởng trên nền tảng
kinh tế vĩ mô ổn định
Dương Công Chiến
Thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế - xã hội năm 2017 và những tháng đầu năm 2018, nhiều đại biểu Quốc hội đã đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ trong công tác chỉ đạo, điều hành. Các ý kiến đều thống nhất cho rằng, năm 2017 mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức nhưng đất nước ta đã đạt được kết quả toàn diện trên tất cả các lĩnh vực.
Nghị quyết 42 đã thay đổi căn bản tư tưởng chây ì khi trả nợ
Theo đại biểu Nguyễn Đức Kiên (Sóc Trăng) cho rằng, cái được nhất trong kinh tế năm 2017 là sự phối hợp giữa Quốc hội và Chính phủ trong việc xây dựng các văn bản pháp quy để đảm bảo cho nền kinh tế vận hành ổn định. Đặc biệt, việc thông qua Nghị quyết 42 về xử lý nợ xấu có thể xem đây là sự thay đổi rất lớn trong cả hệ thống chính trị và những người làm công tác điều hành về nhận thức. Quan trọng nhất là nhận thức của người đi vay đã thay đổi, khi đến hạn mà có nhắc nhở của ngân hàng thì hai bên đã chủ động ngồi lại với nhau để bàn bạc cách xử lý. Từ 2016 về trước, chúng ta luôn nói nợ xấu như cục máu đông của nền kinh tế thì 6 tháng cuối năm 2017, ta đã từng bước xử lý được vấn đề này.
Về kinh tế - xã hội, nhiều đại biểu cho rằng năm 2017 chúng ta đã hoàn thành và hoàn thành vượt mức 13 chỉ tiêu kinh tế - xã hội đề ra. Tăng trưởng GDP đạt 6,81%, vượt kế hoạch, là mức cao nhất so với nhiều nước trong khu vực và toàn thế giới. Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát ở mức 3,53%. Các cân đối lớn của nền kinh tế được đảm bảo, bội chi ngân sách ở mức thấp khoảng 3,5% so với GDP, thị trường tiền tệ ổn định, dự trữ ngoại hối 61,5 tỷ USD, thị trường chứng khoán khởi sắc... Sản xuất kinh doanh tiếp tục phục hồi phát triển toàn diện trên 3 lĩnh vực công nghiệp nông nghiệp và dịch vụ.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh) và nhiều đại biểu khác cho rằng, với nỗ lực của cả hệ thống chính trị, quyết tâm của Chính phủ, cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh theo hướng minh bạch và kiến tạo, và kết quả của quá trình tái cơ cấu nền kinh tế từ năm 2012 đến nay cũng như vấn đề thực hiện 3 đột phá chiến lược, đến cuối 2017, thông tin về kinh tế nước ta được đánh giá rất tốt tại các tổ chức tài chính quốc tế. Nhờ đó kết quả tăng trưởng đạt 6,81% năm 2017 là rất đáng trân trọng. Quý I/2018 tiếp tục đà tăng trưởng đó, lên tới 7,38%, trong khi mức tăng trưởng bình quân trong quý I của 10 năm qua chỉ là 5,36%.
Sự tăng trưởng trong năm 2017 là tăng trưởng đồng đều trên tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là ngành công nghiệp chế biến chế tạo tăng cao. Tuy nhiên giải đáp câu hỏi tăng trưởng này có bền vững hay không, ông Ngân nhìn nhận: chúng ta đang tăng trưởng trên nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định. Sau một thời gian dài với mục tiêu kiên định là ổn định kinh tế vĩ mô thì chúng ta đã hoàn thành. 4 năm liên tiếp kiểm soát lạm phát dưới 5%, sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa và trong đó chính sách tiền tệ đạt được các mục tiêu mà chúng ta định hướng nên kiểm soát được lạm phát.
Các cán cân thanh toán vãng lai, cán cân thanh toán quốc tế thặng dư liên tục giúp cho dự trữ ngoại hối tăng trên 63 tỷ USD, cán cân thương mại tiếp tục xuất siêu (năm 2017 xuất siêu 2,7 tỷ USD, 4 tháng đầu năm là 3,4 tỷ USD). Với nền tảng đó, niềm tin của người dân vào đồng tiền Việt Nam lên cao, số dư tiền gửi vào ngân hàng bằng tiền đồng Việt Nam cũng tăng lên.
Vẫn còn nhiều đắn đo
Dù rất phấn khởi với kết quả đạt được, song, nhiều đại biểu cũng tỏ ra băn khoăn, lo lắng khi các kết quả thẩm tra của Ủy ban Kinh tế Quốc hội cho rằng, các trụ cột tăng trưởng kinh tế chưa thật bền vững; quy mô GDP còn thấp so với dự kiến xây dựng Kế hoạch 5 năm 2016-2020, mô hình tăng trưởng chưa chuyển đổi rõ nét, động lực tăng trưởng chính chủ yếu dựa vào khai thác dầu khí, than, kiều hối và đóng góp của khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; công nghiệp chế biến có nhiều đóng góp nhưng mới chỉ dừng lại ở khâu gia công, chưa phải là công nghệ cao, tỷ lệ giá trị gia tăng trong giá trị sản xuất có xu hướng giảm…
Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP. Hồ Chí Minh) băn khoăn, nền kinh tế chưa có chuyển biến lớn là rất đáng lo. Nhưng đáng lo hơn là tăng trưởng kinh tế ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu và khối DN FDI, trong khi DN trong nước không có nhiều chuyển biến. “Hiện nay FDI chiếm hơn 70% kim ngạch XNK. Chúng ta đều thống nhất với nhau là FDI phải trở thành bộ phận hữu cơ của nền kinh tế, nhưng để khu vực này phải lan toả thì chúng ta chưa làm được. Nghĩa là sau mấy chục năm họ vào nước ta, đến nay họ vẫn là một thành phần xa lạ. Vậy lúc họ rút đi, chúng ta còn lại được cái gì trong khi vào Việt Nam họ được hưởng rất nhiều ưu đãi”, đại biểu Nghĩa đặt câu hỏi.
Theo Phó chủ nhiệm UBKT Quốc hội ông Nguyễn Đức Kiên cho biết, cần phải nhìn lại bối cảnh kinh tế năm 2017, đây là năm đầu tiên trong kế hoạch 2016-2020, và chúng ta đã có một bức tranh tổng thể kinh tế nhiều điểm sáng, lần đầu tiên, chúng ta có 12/13 các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô đặt ra từ 2016 đến 2017, đã vượt và đạt. Chỉ có chỉ tiêu về sử dụng năng lượng tiết kiệm là không đạt. Trong các chỉ tiêu này, cơ cấu đóng góp cho tăng trưởng kinh tế của đất nước đang dần đi vào đúng mô hình chúng ta mong muốn, nghĩa là tỷ trọng đóng góp của nông nghiệp giảm xuống, tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp chế biến tăng lên.
Cũng theo ông Kiên, tốc độ tăng trưởng 2017 có sự đóng góp lớn của tốc độ tăng trưởng của công nghiệp chế biến và chế tạo (tăng 14,5%). Bên cạnh đó là tăng thu ngân sách năm 2017 dựa vào dầu thô vì giá dự toán ban đầu là thấp, nhưng thực tế cả năm 2017 giá xuất khẩu thị trường dầu thô thế giới cao. Cùng với đó 2017 là năm thứ 3 chúng ta liên tục xuất siêu với khoảng 1,4-1,5 tỷ USD. Như vậy, giá trị gia tăng trong sản xuất bắt đầu được tạo thành ở trong nước chứ không còn chỉ dựa vào nguyên liệu và lao động giá rẻ”.