Bứt phá trong năm 2019 và các năm tiếp theo

Bứt phá trong năm 2019 và các năm tiếp theo

Cần thay đổi đủ lớn, đủ nhanh, đủ mạnh về thể chế để tạo ra bước tiến nhảy vọt

Ngọc Khanh

Tại buổi làm việc đầu tiên một bộ ngành trong năm mới Kỷ Hợi, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã dẫn câu ngạn ngữ: “Ta không được chọn nơi mình sinh ra, nhưng ta được chọn nơi mình sẽ sống”. Đây là lần đầu tiên người đứng đầu Chính phủ chia sẻ về những định hướng phát triển, tầm nhìn của Việt Nam đến năm 2030 và 2045. Trong đó đặt ra yêu cầu cho các bộ, ngành cần nghĩ về một tương lai tươi sáng hơn cho đất nước, về một Việt Nam hùng cường, nơi mọi người có cuộc sống ấm no, hạnh phúc

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng đã chia sẻ những trăn trở của cơ quan giữ vai trò “tổng tham mưu” về kinh tế - xã hội trước những diễn biến, tình hình mới của đất nước. Theo Bộ trưởng, năm 2019 là năm bứt phá để thực hiện các Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016-2020, Bộ KH&ĐT xác định cần tiếp tục nỗ lực bứt phá, phát huy trí tuệ tập thể, quyết tâm hoàn thành các nhiệm vụ đề ra, nhất là trong công tác tham mưu tổng hợp về thể chế, cơ chế, chính sách phát triển kinh tế - xã hội; đặc biệt là thể hiện được vai trò cơ quan thường trực của Tiểu ban Kinh tế - Xã hội Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.

Trước khi chia sẻ về tầm nhìn dài hạn của Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu ra các thách thức, bài toán lớn đối với Việt Nam và yêu cầu Bộ KH&ĐT lưu ý khi làm công tác tham mưu, thống kê, xây dựng chính sách vĩ mô.

Theo đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ KH&ĐT cần có giải pháp trước các nguy cơ tụt hậu, nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình, được đánh giá là còn rất lớn. Dẫn số liệu của Ngân hàng Thế giới, Thủ tướng cho biết GDP đầu người của Việt Nam năm 2017 đạt 6.776 USD. Nếu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người đạt 6%/năm (tương đương mức tăng trưởng GDP khoảng 7%) thì đến năm 2030 mới đạt khoảng trên 13.600 USD, bằng Thái Lan năm 2011. Đến năm 2045 (kỷ niệm 100 năm thành lập nước), GDP bình quân đầu người đạt khoảng 35.000 USD, tương đương Hàn Quốc năm 2015.

“Mức tăng trưởng bình quân 7%/năm là mức cao nhưng cần thiết để xây dựng đất nước trong quá trình phát triển tới đây. Bài toán đặt ra cho chiến lược phát triển là thể chế, chính sách nào để đưa đất nước đạt mức tăng trưởng này”, Thủ tướng đặt vấn đề. Thủ tướng cũng lưu ý nguy cơ “tự chuyển hóa, tự diễn biến”, thiếu bản lĩnh, thiếu ý chí, tình trạng “dễ làm, khó bỏ” hay tư tưởng cuối nhiệm kỳ ở một bộ phận cán bộ, nguy cơ tham nhũng, tiêu cực.

Trước các thách thức đó, Thủ tướng đặt ra 5 bài toán lớn đối với Bộ KH&ĐT. Thứ nhất, với tư cách là cơ quan tổng tham mưu, bộ phải hiến kế làm sao để các mục tiêu kinh tế-xã hội 2019 có thể tạo ra bứt phá không những năm nay mà cả các năm tiếp theo ở các cấp, các ngành. Thứ hai, phải làm sao để thể chế thực sự là mũi nhọn đột phá cho các đột phá khác của Việt Nam trong các thập niên tới, trong đó có xây dựng nền kinh tế đổi mới sáng tạo, động viên tốt nhất tinh thần khởi nghiệp, tạo niềm tin cho người dân và doanh nghiệp. Bài toán thứ ba là làm sao để Việt Nam tránh các bẫy thu nhập trung bình, bẫy lao động giá rẻ, bẫy gia công giá trị thấp, bẫy bãi rác thải công nghệ…

Thứ tư, làm sao đưa Việt Nam lọt vào top 4 ASEAN và tiệm cận tiêu chuẩn OECD về môi trường kinh doanh. Chúng ta đã có các Nghị quyết 02, 35… nhưng không phải đã ban hành là xong. Ngành KH&ĐT cần tham vấn làm sao để thực thi đạt kết quả cao nhất, sớm xóa bỏ được tình trạng “trên nóng dưới lạnh”. Bài toán lớn thứ năm là làm sao để kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của sự phát triển, đặc biệt là DNNVV, kinh tế hộ gia đình, kinh tế hợp tác.

Theo Thủ tướng, cùng các bộ, ngành, Bộ KH&ĐT cần nỗ lực, sáng tạo hơn nữa để huy động mọi nguồn lực. Đặc biệt, cần thay đổi đủ lớn, đủ nhanh, đủ mạnh về thể chế, tháo bỏ được các nút thắt thể chế, tạo ra bước tiến nhảy vọt của quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại. “Rõ ràng thời gian qua chúng ta đã thấy được hiệu quả của thay đổi thể chế và điều này khích lệ chúng ta quyết tâm, đồng lòng tiếp bước trên con đường này”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Cùng với đó, Thủ tướng cũng nhắc lại yêu cầu tăng trưởng kinh tế phải đảm bảo mang lại lợi ích cho tất cả tầng lớp nhân dân, để không ai bị bỏ lại phía sau. Cần có một cách tiếp cận toàn diện, gồm 3 trụ cột để hiện đại hóa thể chế kinh tế, bao gồm các mặt chính trị, xã hội và môi trường. “Không được coi nhẹ tầm quan trọng của trụ cột nào trong phát triển kinh tế vì như vậy sẽ không mang lại cho chúng ta sự bền vững, thịnh vượng và hạnh phúc”, Thủ tướng quả quyết.