Thách thức lớn nhất là
thiếu ý chí vươn lên
Đỗ Lê
Xuyên suốt 3 ngày phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 8 - Quốc hội Khóa XIV đã có gần 250 lượt đại biểu tham gia chất vấn và tranh luận với các tư lệnh ngành, các Phó Thủ tướng. Trong đó cũng có rất nhiều ý kiến chất vấn được đặt ra với Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc. Quốc hội đã dành thời gian khoảng 2 tiếng để Thủ tướng trả lời, làm rõ thêm các nhóm vấn đề chất vấn thuộc trách nhiệm chung của Chính phủ mà đại biểu và cử tri cả nước quan tâm.
Về lĩnh vực ngân hàng và tiền tệ, Thủ tướng cho biết, vấn đề cơ cấu lại các NHTM yếu kém và xử lý nợ xấu sẽ cần phải được triển khai, xử lý quyết liệt, nhanh và thực chất hơn. Sẽ sử dụng hiệu quả các công cụ chính sách tiền tệ, phấn đấu đến năm 2020 giảm ít nhất 0,5% lãi suất cho vay, nhất là đối với những lĩnh vực ưu tiên. Điều hành tỷ giá sẽ theo hướng linh hoạt, hiệu quả theo tín hiệu thị trường để hỗ trợ xuất khẩu và sản xuất trong nước.
Xuyên suốt 3 ngày phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 8 - Quốc hội Khóa XIV đã có gần 250 lượt đại biểu tham gia chất vấn và tranh luận với các tư lệnh ngành, các Phó Thủ tướng. Trong đó cũng có rất nhiều ý kiến chất vấn được đặt ra với Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc. Quốc hội đã dành thời gian khoảng 2 tiếng để Thủ tướng trả lời, làm rõ thêm các nhóm vấn đề chất vấn thuộc trách nhiệm chung của Chính phủ mà đại biểu và cử tri cả nước quan tâm.
Tính toán lại quy mô GDP là cần thiết
Nội dung chất vấn với Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc xoay quanh rất nhiều vấn đề, từ các quan điểm về việc tính toán lại quy mô GDP; phát triển các thành phần kinh tế, đặc biệt là kinh tế tư nhân; phát triển kinh tế ban đêm; phát triển kinh tế gắn với văn hóa và xử lý các vấn đề xã hội, môi trường…; tới các giải pháp tiếp theo để cải thiện MTKD; xây dựng Chính phủ điện tử; vai trò, đóng góp và chính sách cho lĩnh vực khoa học công nghệ; đảm bảo an ninh nguồn nước, phát triển ngành điện…
Liên quan đến vấn đề tính toán lại quy mô GDP, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, việc tính toán lại GDP là điều rất cần thiết và đó cũng là thông lệ quốc tế bình thường. Nếu chúng ta tính lại quy mô thì GDP mới sẽ tăng 25,5%. Quy mô GDP mới tăng lên ở đây chưa tính đến kinh tế ngầm mà mới chỉ tính lại những phần bỏ sót thôi, như số 76.000 DN quốc phòng, an ninh hay một số hộ kinh tế cá thể… Cho nên, nền kinh tế của chúng ta còn bỏ sót rất lớn về quy mô, khiến thất thu về thuế rất lớn. Tuy nhiên Thủ tướng cũng lưu ý: “Việc tính toán lại này chỉ dự kiến áp dụng cho sau năm 2020 chứ không phải cho ngay bây giờ, tức là chúng ta không phải vì bệnh thành tích mà phải tính lại. Tất cả các số liệu ở đây là số liệu cũ chứ không phải số liệu mới. Và cách đánh giá của chúng ta là công khai, minh bạch theo đúng các thông lệ quốc tế. Trong quá trình tính toán chúng ta đã mời IMF, UNDP cùng hỗ trợ đánh giá xác định”.
Liên quan đến câu hỏi của các đại biểu về các giải pháp của Chính phủ để hỗ trợ DN tư nhân phát triển nhanh chóng tương xứng với tiềm năng và đóng góp của khu vực này, Thủ tướng cho biết, đến nay kinh tế tư nhân đã đóng góp khoảng 40% GDP cả nước, trong đó có nhiều tập đoàn tư nhân tiên phong trong đổi mới khoa học công nghệ, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và đầu tư những sản phẩm có chất lượng cao giá trị gia tăng cao trong thời gian vừa qua. Đảng và Nhà nước nhìn nhận kinh tế tư nhân là một trong động lực quan trọng và sẽ tạo mọi điều kiện để tiếp tục phát triển kinh tế tư nhân trong thời gian trong thời gian tới. “Chúng ta không hề phân biệt kinh tế tư nhân và Nhà nước ta bình đẳng các thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, chúng tôi yêu cầu các cấp, các ngành thực hiện tốt chủ trương của Trung ương, Nghị quyết Trung ương về phát triển kinh tế tư nhân trong thời gian tới”, Thủ tướng nói.
Về vấn đề “kinh tế ban đêm”, Thủ tướng bày tỏ quan điểm đồng thuận với việc cần phát triển kinh tế ban đêm, coi đây là một sự năng động trong bối cảnh chung của quốc tế là thúc đẩy tiêu dùng và tăng trưởng, cũng như xu hướng các nước đang vận dụng và Việt Nam cũng nên tận dụng loại hình này. Hiện lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam ngày càng tăng, như năm nay dự kiến có thể vượt 18 triệu lượt. Trong khi phần lớn khách đến từ các nước trái múi giờ với nước ta, nên nếu dừng mọi hoạt động vào ban đêm cũng đồng nghĩa sẽ mất đi thời cơ để phục vụ du khách, giúp họ có những hiểu biết, trải nghiệm về văn hoá, ẩm thực và các hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh khác. Kinh tế ban đêm sẽ tạo thêm nhiều việc làm, thu nhập cũng như góp phần trả lời cho câu hỏi “cần làm gì để du khách đến Việt Nam nhiều hơn, lưu trú lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn, có nhiều trải nghiệm hơn và khả năng quay lại lớn hơn?”. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng lưu ý kinh tế ban đêm cũng có những mặt trái nên các cấp, các ngành cần chú trọng tốt công tác quản lý, không để tiêu cực có thể xảy ra.
Nguy cơ lớn nhất là không hành động vì sợ trách nhiệm
Băn khoăn về mức độ độc lập, tự chủ nền kinh tế nước ta hiện nay, đại biểu Nguyễn Thị Yến (Bà Rịa-Vũng Tàu) muốn Thủ tướng đánh giá về vấn đề này và nêu những giải pháp căn cơ để nền kinh tế nước ta phát triển bền vững. Trả lời về vấn đề này, Thủ tướng nhấn mạnh, chúng ta đang nói về độc lập, tự chủ trong một nền kinh tế hội nhập. Điều đó có nghĩa là chúng ta cần phải xây dựng một nền kinh tế tích cực chủ động hội nhập và phấn đấu để có khả năng chống chịu trước những biến đổi, những cú sốc có thể xảy của kinh tế thế giới.
Lấy một ví dụ rất cụ thể là việc dịch tả lợn châu Phi đã khiến chúng ta mất khoảng 8,5% tổng đàn lợn, Thủ tướng cho rằng vấn đề đặt ra là cần có các biện pháp để đảm bảo thực phẩm cho người dân trong dịp Tết này mà không xảy ra tình trạng sốt giá. Hay nếu nhìn lại cả quá trình, chúng ta đã có tiến bộ rất đáng mừng trong quá trình xây dựng độc lập, tự chủ của nền kinh tế, như từ một nước thiếu ăn nhưng nay xuất khẩu nông nghiệp đạt trên 42 tỷ USD. Chúng ta cũng đang duy trì được một nền kinh tế tăng trưởng liên tục, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát thấp và thị trường tài chính, tiền tệ ổn định. Đồng thời với đó, Việt Nam cũng đa dạng hoá, đa phương hoá mối quan hệ quốc tế, ký kết nhiều FTA, năng suất lao động dần tăng lên, cộng đồng DN không ngừng lớn mạnh…
Tuy nhiên theo Thủ tướng, để tăng cường hơn nữa nền kinh tế độc lập tự chủ, thời gian tới tiếp tục đa dạng hoá thị trường, tăng cường vai trò và tiếng nói trên trường quốc tế. Đồng thời cần đẩy mạnh tái cơ cấu; cải thiện, nâng cao hơn nữa các cân đối lớn của nền kinh tế; chuyển đổi mô hình tăng trưởng, trong đó đẩy mạnh áp dụng tiến bộ của khoa học công nghệ và xây dựng một nền kinh tế dựa trên trí thức để phát triển để đảm bảo hiệu quả và bền vững.
Cho rằng thách thức lớn nhất của chúng ta hiện nay không phải là thoát bẫy thu nhập trung bình mà là thiếu ý chí mạnh mẽ vươn lên, nguy cơ lớn nhất không phải là tụt hậu về kinh tế mà là không hành động vì sợ trách nhiệm, Thủ tướng nhấn mạnh: “Thực tiễn và bối cảnh hiện đòi hỏi chúng ta hành động thiết thực hơn nữa; nhanh, mạnh và hiệu quả hơn nữa để đạt mục tiêu chiến lược là dân giàu nước mạnh dân chủ công bằng văn minh. Để đạt được mục tiêu đó, chúng ta phải cùng quyết chí, đồng tâm hiệp lực với tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Các nghị quyết, chính sách của quốc gia thực thi có hiệu quả hay không cần có sự chung tay vào cuộc quyết liệt của toàn hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò chủ động tích cực của các địa phương”.
Dẫn chứng thêm về vấn đề này như cùng thể chế, chính sách đó nhưng một số địa phương tạo được môi trường đầu tư kinh doanh rất tốt, trong khi nhiều địa phương khác lại chưa tốt; hay tại sao cùng vướng mắc như nhau nhưng có địa phương chủ động quyết liệt tháo gỡ để triển khai thành công, có địa phương chưa làm được… theo Thủ tướng, câu trả lời chủ yếu nằm ở sự quyết tâm của mỗi cấp, ngành và cá nhân trong việc nhận diện những khó khăn, thách thức và năng lực sáng tạo sự quyết liệt trong tổ chức thực hiện.
“Mặc dù năm 2019 là năm thứ hai liên tiếp dự kiến đạt và vượt toàn bộ 12 chỉ tiêu chủ yếu nhưng kết quả này sẽ còn cao hơn nữa nếu chúng ta cùng nêu gương hành động quyết liệt hơn để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của nền kinh tế”, Thủ tướng khẳng định.
Các đại biểu hài lòng phiên chất vấn tại Kỳ họp thứ 8
Phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV đã kết thúc chiều ngày 8/11. Trong phát biểu kết luận, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân thông tin, sau 3 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và tinh thần trách nhiệm cao, Quốc hội đã hoàn thành phiên chất vấn và trả lời chất vấn các Bộ trưởng tại kỳ họp thứ 8 về 4 nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công thương, Nội vụ, Thông tin và Truyền thông. Các Phó Thủ tướng Chính phủ: Trương Hòa Bình, Trịnh Đình Dũng và các Bộ trưởng có liên quan đã tham gia giải trình thêm tại phiên chất vấn. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã thay mặt Chính phủ báo cáo làm rõ thêm 11 nhóm vấn đề thuộc trách nhiệm chung của Chính phủ và trực tiếp trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội.
Với gần 250 lượt đại biểu tham gia chất vấn và tranh luận, Chủ tịch Quốc hội cho biết, về cơ bản các vị đại biểu Quốc hội hài lòng với những nội dung trả lời của các thành viên Chính phủ. Phiên chất vấn và trả lời chất vấn cho thấy sự năng động, quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành và trách nhiệm của các thành viên Chính phủ trước Quốc hội, trước cử tri; trách nhiệm, trí tuệ và năng lực hoạt động của các đại biểu Quốc hội tại nghị trường, không khí dân chủ, đổi mới, tính chuyên nghiệp của hoạt động Quốc hội đã thu hút sự quan tâm, theo dõi của đông đảo cử tri.
Các nội dung cụ thể về từng lĩnh vực đã được kết luận tại mỗi phiên chất vấn đối với các Bộ trưởng. Quốc hội yêu cầu Chính phủ, các cấp, các ngành nghiên cứu tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc và triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tạo chuyển biến tích cực đối với những lĩnh vực quản lý.
Trên cơ sở chất vấn và trả lời này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo các cơ quan nghiên cứu, chuẩn bị nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn để trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp, làm cơ sở pháp lý cho việc giám sát thực hiện, đồng thời giúp Chính phủ, các bộ, các ngành thực hiện tốt hơn nữa chức năng, nhiệm vụ của mình.